Գեդիմինաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գեդիմինաս
լատ.՝  Gedeminnus, Gedeminne
Լիտվայի մեծ իշխան
Giedymin.PNG
Թագադրում1316
Ծնվել է՝1275
ԾննդավայրRoyal banner of the Grand Duchy of Lithuania.svg Վիլնո, Լիտվական մեծ իշխանություն
Մահացել է՝դեկտեմբեր 1341
Վախճանի վայրRoyal banner of the Grand Duchy of Lithuania.svg Ռաուդոնե, Լիտվական մեծ իշխանություն
Veliuona
ՏոհմԴեդենինովիչներ
քաղաքական գործիչ
ՀայրԲուտվիդաս
ԵրեխաներԱլդոնա, Օլգերդ[1], Անաստասիա, Մանվիդաս, Նարիմանտաս, Կեստուտիս[2][3], Յաունուտիս[4], Կարիյոտաս, Լյուբարտաս, Էլժբյետա Գեդիմինայտե, Վիտոլդ Գեդիմինովիչ և Էուֆեմյա Գեդիմինայտե

Գեդիմինաս, Գեդիմին (լատ.՝  Gedeminnus, Gedeminne[5][6], 1275, Վիլնյուս, Լիտվական մեծ իշխանություն - դեկտեմբեր 1341, Վիլնյուս, Լիտվական մեծ իշխանություն), Լիտվայի մեծ իշխան 1316–1341 թվականներին[7]։ Պայքարել է գերմանական ասպետների դեմ և տարել մի շարք հաղթանակներ։

1325 թվականին դաշինք է կնքել Լեհաստանի Վլադիսլավ I թագավորի հետ։ Նվաճել է արևմտա–ռուսական հողերը և ռուսական շատ իշխանների դարձրել իր վասալները։ Իրեն կոչել է «լիտվացիների և ռուսների թագավոր»։ Խոչընդոտել է ռուսական հողերը միավորելու՝ Մոսկվայի իշխանության քաղաքականությանը և, հենվելով Տվերի իշխանության հետ ունեցած դաշինքի վրա, ձգտել է ձեռք բերել Պսկովն ու Նովգորոդը։

Ըստ ավանդության, Գեդիմինասը եղել է Լիտվայի մայրաքաղաք Վիլնոյի (Վիլնյուս) հիմնադիրը։ Սպանվել է գերմանական Բայերբուրգ ամրոցի պաշարման ժամանակ։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Послания Гедимина. — Вильнюс, 1966.
  • Никитский А. И. Кто был Гедимин? // «Русская старина». — 1871. — Кн. 8. — Т. 4.
  • Пашуто В. Т. Образование литовского государства. — М., 1959.
  • Антонович В. Б Монографии по истории западной и юго-западной России. — 1885.
  • Насевіч В. Гедзімін // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 2 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. — Мінск: БелЭн, 2007. — Т. 1 (А – К) — С. 519–520 — ISBN 978-985-11-0393-1 (բելառուս.)
  • Prochaska А. О prawdziwości listow Gedymina. — Kr.: Rozprawy (Sprawozdailia) Akademii umiejtności, Wydz. historyczno-filozoficzny, 1895. — Ser, 2. — Т. 7.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 705 CC BY-SA icon 80x15.png