Բուշոյարաշ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
WorldHeritageBlanc.svg
Բուշոյարաշ
Busójárás*
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն

Busojaras-Buso and Son.jpg
Երկիր Հունգարիա Հունգարիա
Տիպ Ավանդույթներ
Չափանիշներ
Ցանկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի ցանկ
Աշխարհամաս** Europe et Amérique du Nord
Ընդգրկման պատմություն
Ընդգրկում 2009  (VI նստաշրջան)
Համար 00252
* Անվանումը պաշտոնական անգլերեն ցանկում
** Երկրամասը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դասակարգման
Համաշխարհային UNESCO logo.svg ժառանգություն

Բուշոյարաշ (Բուշարի ուղևորությունը, խորվ.՝ Pohod bušara; հունգ.՝ Busójárás[1]), Մոխաչ (Հունգարիա) քաղաքում բնակվող խորվաթ-շոկցիների կողմից Պահքի վերջին օրերին նշվող ամենամյա տոնակատարություն (խորվ.՝ Farsang): Տոնակատարության առանձնահատկություններից են բուշարները (ավանդական դիմակներ հագած մարդիկ), ժողովրդական երաժշտությունը, դիմակահանդեսը, շքերթներն ու պարերը: Բուշոյարաշը տևում է վեց օր, սովորաբար անցկացվում է փետրվար ամսին: Այն սկսվում է Յուղոտ հինգշաբթիից հետո «փոքր» դիմակահանդեսով, այնուհետև նշվում է պահքի կիրակին (խորվ.՝ Farsang vasárnap): Պահքից առաջ յոթերորդ կիրակին և ավարտվում է Բարեկենդանի հուղարկավորությամբ (խորվ.՝ Farsangtemetés), Յուղոտ Երեքշաբթի (Մոխրոտ չորեքշաբթիի նախօրյակին):

Այս ավանդական տոնակատարությունները 2009 թվականին գրանցվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում[2]:

Բուշարների դիմակները

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեղաբնակները դիմակահանդեսը բացատրում են տարբեր ավանդազրույցներով: Հայտնի ավանդազրույցներից մեկի համաձայն՝ թուրքական օկուպացիայի ժամանակ Մոխաչի բնակիչները հեռացան քաղաքից և օսմանյան զորքերից թաքնվեցին մոտակա անտառներում և ճահճուտներում: Մի գիշեր խարույկին մոտեցավ մի տարեց շոկցի և ասաց «Մի՛ վախեցեք: Ձեր կյանքը շուտով կբարելավվի և դուք կվերադառնաք ձեր տները: Այսուհետև պատրաստվեք ճակատամարտի, կռեք ձեր զենքերը, հագեք սարսափելի դիմակներ, սպասեք բուռն գիշերվա, երբ դիմակավորված ասպետը կմոտենա ձեզ»: Տարեցը հանկարծակի անհետացավ, ինչպես որ երևացել էր: Փախստականները հետևեցին նրա խորհրդին և մի քանի օր անց բուռն գիշերվա ընթացքում հայտնվեց ասպետը: Նա հրամայեց վերադառնալ Մոխաչ, հագնել դիմակները և ամբողջ ուժով աղմկել: Մոխաչի բնակիչները հետևեցին նրա օրինակին և վախեցրին թուրքերին, որոնք էլ սարսափելով դևերից՝ մինչև լուսաբաց գլխապատառ փախան քաղաքից: Ավելի հնագույն ավանդազրույցներում բուշարները աղմուկով և դիմակներով վախեցնում էին ոչ թե թուրքերին, այլ ձմռանը: Ժամանակակից տոնակատարություններին մասնակցում են նաև հյուրեր հարևան երկրներից (Խորվաթիայից և Սերբիայից, խորվաթ շոկցիներ), ինչպես նաև Լեհաստանից:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Hrvatski glasnik 8/2009 Archived 2010-05-25 at the Wayback Machine. Pohod bušara, Feb 19, 2009
  2. Busó festivities at Mohács: masked end-of-winter carnival custom. Description and decision at the UNESCO's website. Accessed on 11 January 2013.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]