Բացարձակ ռենտա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Բացարձակ ռենտա, կապիտալիստական հողային ռենտայի ձև, գյուղատնտեսության վարձու բանվորների աշխատանքով ստեղծված հավելյալ արժեքի մաս, որը հողի մասնավոր սեփականության մենաշնորհի հիման վրա յուրացնում է հողատերը։ Հողի վարձակալը, յուրաքանչյուր, նույնիսկ ամենավատ հողամասից ապահովում է ոչ միայն միջին շահույթ, այլ նաև գերշահույթ, որը ռենտայի տեսքով փոխանցվում է հողատիրոջը։ Այդ պատճառով գյուղատնտեսության արդյունքների արժեքը բարձր է արտադրության հասարակական գնից, իսկ հավելյալ արժեքը՝ միջին շահույթից։ Գյուղատնտեսության մեջ կազմավորվող գերշահույթը չի մասնակցում շահույթների հավասարեցման ազատ պրոցեսին։ Դրան խանգարում է հողի մասնավոր սեփականությունը։ Գյուղատնտեսության մեջ ստեղծված հավելյալ արժեքի մի մասը միջին շահույթի ձևով յուրացնում է կապիտալիստ վարձակալը, իսկ միջին շահույթից ավելին՝ ռենտաի ձևով հողասեփականատերը։ Գյուղատնտեսությունը արդյունքների հասարակական արժեքի և արտադրության հասարակական գնի տարբերությունն է։ Կախված չէ առանձին հողամասերի պտղաբերությունից ու շուկայի մոտ տեղակայումից և նույն հողամասում լրացուցիչ կապիտալ ներդրումների արդյունավետությունից։ Գերշահույթի ստացումը գյուղատնտեսության մեջ հնարավոր է այն պատճառով, որ կապիտալի օրգանական կազմը ավելի ցածր է, քան արդյունաբերության մեջ։ ժամանակակից գիտատեխնիկական հեղափոխության պայմաններում զարգացած կապիտալիստական երկրներում տեղի է ունենում գյուղատնտեսության և արդյունաբերության կապիտալի օրգանական կազմերի մոտեցում և կապիտալի մեկ միավորի հաշվով ռենտաի փոխարկվող հավելյալ արժեքի հարաբերական նվազում, ճիշտ է, ռենտաի նորման իջնում է, բայց նրա զանգվածը մեծանում է, քանի որ աճում է գյուղատնտեսության մեջ ներդրված կապիտալի մեծությունը։ ռենտաի նվազման միտումին ակտիվորեն հակազդում է հողի մասնավոր սեփականության մենաշնորհը, ինչպես նաև կապիտալիստական պետության միջամտությունը, որն ուղղված է հողի մասնավոր սեփականության ամրապնդմանը։ Որպես տնտեսության կատեգորիա արտահայտում է կապիտալիստական հասարակարգի երեք հիմնական դասակարգերի՝ հողատերերի, գյուղատնտեսության մեջ կապիտալիստ–ձեռնարկատերերի և վարձու գյուղատնտության բանվորների արտադրական հարաբերությունները։ Քանի որ բացարձակ ռենտան գանձվում է յուրաքանչյուր, նույնիսկ հողի ամենավատ մասից, իսկ շուկայական գինը տարերայնորեն որոշվում է հողի վատագույն մասում ստեղծված արժեքից, ապա այն դառնում է ամբողջ հասարակության կողմից սպառվող գյուղատնտեսության արդյունքների գների բարձրացման պատճառ։ Այսպիսով, ռենտան ամբողջ հասարակության տուրքն է մասնավոր հողատերերին՝ պորտաբույծ դասակարգին։ Ռենտան նպաստելով գյուղատնտեսության արտադրանքի գների բարձրացմանը, որպես ծանր բեռ ընկնում է աշխատավորության ուսերին։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png