Բաղդասարի խրախճանքը (Ռեմբրանդ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Բաղդասարի խրախճանքը
Rembrandt-Belsazar.jpg
տեսակգեղանկար
նկարիչՌեմբրանդտ վան Ռեյն
տարի1636[1]
բարձրություն167,6 սանտիմետր
լայնություն209,2 սանտիմետր
ուղղությունբարոկկո և հոլանդական գեղանկարչության ոսկե շրջան
ժանրհոգևոր արվեստ
նյություղաներկ
գտնվում էԼոնդոնի ազգային պատկերասրահ[1]
հավաքածուԼոնդոնի ազգային պատկերասրահ
https://www.wga.hu/html/r/rembran/painting/biblic3/belshazz.html կայք
Rembrandt - Het feestmaal van Belsazar Վիքիպահեստում

«Բաղդասարի խրախճանքը» (հոլ.՝ Het feestmaal van Belsazar), հոլանդացի նկարիչ Ռեմբրանդ Հարմենս վան Ռեյնի նկարը՝ ստեղծված 1635 թվականին: Որպես հիմք ծառայել է աստվածաշնչյան սյուժեն Հին Կտակարանից՝ Դանիել մարգարեի Գրքից (V, 1—30): Նկարը գտնվում է Լոնդոնի ազգային պատկերասրահում (Մեծ Բրիտանիա):

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի տարբերություն իտալացի, ֆլանդրիացի և իսպանացի նկարիչների, որոնք առավելապես պատկերել են կրոնական սյուժեն, հոլանդացի գեղանկարիչները ստեղծել են նկարներ աշխարհիկ թեմատիկայով: Ընդ որում, եթե նրանք սկսում էին պատկերել կրոնական թեմա կամ գործչի, ապա աշխատանքը կատարում էին «բողոքական ոճով», որում ընդունված էր միստիկականը պատկերել առօրեական պատկերացմամբ: XVII դարում բարոկկոն դադարեց գոյատևել սոսկ կաթոլիկ եկեղեցու շրջանակներում, և Եվրոպայի հյուսիսային բողոքական շրջանի նկարիչները սկսեցին կիրառել այս ոճը իրենց աշխատանքներում: Շուտով հայտնվեցին բազմաթիվ այլևայլ ժանրեր, որոնք բավարարում էին պատվիրատուների զանազան ճաշակները, սակայն միաժամանակ պահպանում էին բարոկկոյին հատուկ սկզբունքները: Այդ ոճի համախոհը և հետևորդն էր Ռեմբրանդ վան Ռեյնը[2]: Ավարտելով աշխատանքները լեյդենյան արվեստանոցում՝ նա 1631 թվականին տեղափոխվում է Ամստերդամ, որտեղ նրա նկարներ ստեղծելու յուրաձևությունը մեծ պահանջարկ էր վայելում: «Բաղդասարի խրախճանքը» նկարը ստեղծվել է այն ժամանակ, երբ Ռեմբրանդը նոր էր սկսել հայտնի նկարչի համբավ վայելել: «Վաալամովի իշամայրը», «Խաչվերացը», «Բժիշկ Տյուլպի անատոմիայի դասը» աշխատանքները ուղենշեցին ՌԵմբրանդի մասնագիտական հետագա զարգացումը:

1634 թվականին Սասկիա վան Էյլենբուրխի հետ ամուսնությունից հետո նկարիչը հայտնվեց նյութապես ապահովված քաղքենիների շրջապատում, որոնց թվին էր պատկանում նաև իր աները՝ Լեուվարդեն քաղաքի քաղաքագլուխը, և նկարների վաճառքի համար նոր հնարավորություններ ստեղծվեցին[3]: Այս շրջանում պատվերները հաջորդում էին մեկը մյուսին: Ենթադրվում է, որ «Բաղդասարի խրախճանքը» ևս նկարչի արվեստի երկրպագուներից մեկի պատվերն է եղել: Նկարիչն այս ստեղծագործության վրա աշխատել է երկու տարի (1634-1636թթ.) և այդ ընթացքում խորհրդակցել է Ամստերդամի հրեական համայնքի ռաբբիների հետ[4]:

Նկարի սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարի սյուժեն՝ միստիկական ձեռքի անմիջական ներկայությամբ, Ռեմբրանդը վերցրել է Հին կտակարանի Դանիելի գրքից (Դանիել 5:25-28)[5][6]: Նաբոնիդ արքայի մահից հետո իշխանությունը Բաբելոնում անցել է նրա որդուն՝ Բաղդասարին: Այս առիթով ճոխ խրախճանք է կազմակերպվել, որը շարունակվել է մի քանի օր: Այդ ժամանակ մեդացիները և պարսիկները մոտեցել են Բաբելոնի պարիսպներին և սկսել են պաշարել քաղաքը: Երբ սպասքը չի բավականացնում հարճերի, մեծատոհմիկների և հյուրերի բազմությանը, արքան հրամայում է դեռևս Նաբուգոդոնոսոր արքայի կողմից կողոպտված Երուսաղեմի տաճարից բերել ծիսական ոսկյա սպասքը: Նման սրբապղծությունից հետո պատին հայտնվում է մարդկային ձեռք, որն սկսում է գրառումներ անել: Սարսափից ուշքի գալով՝ Բաղդասարը հրավիրեց գուշակներին, իմաստուններին ու գրբացներին և հրամայեց վերծանել ուղերձը: Սակայն նրանցից ոչ մեկը գլուխ չհանեց այդ խնդրից: Արքայի մայրը խորհուրդ տվեց դիմել Դանիել անունով մարդուն: Մարգարեն վերծանեց խորհրդավոր պատվիրանը. «Մենե, մենե, տեկել, ուպարսին»: Դանիելը տեղեկացնում է, որ Աստծո նկատմամբ անհաճո արարքների և սրբերին անարգելու համար Բաղդասարին սպառնում է կործանում, իսկ նրա թագավորությունը բաժանվելու է մեդացիների և պարսիկների միջև[7]: Հենց այդ գիշեր գրոհով վերցնում են քաղաքը, իսկ քաղդեացիների արքային գտնում են մահացած[8]:

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կտավը նկարվել է նկարչի արվեստին հոգեհարազատ դեղին, շագանակագունյ, ոսկեգույն երանգներով: Խրախճանքի մասնակիցներին Ռեմբրանդը հատուկ առանձնացրել է նրանց վրա ընկնող լույսի միջոցով, որը կլանում է խորհրդավոր գրությունից տարածվող խավարը: «Բաղդասարի խրախճանքը» նկարում Ռեմբրանդը նրբորեն արտահայտել է բոլոր կերպարներին պարուրած զգացողությունները: Բավական ռեալիստորեն են պատկերվել շփոթությունը և վախը, դինամիկ ֆոնի վրա՝ դեմքերի ընդգծված արտահայտությունը: Ռեմբրանդը պատկերել է սրբազան անոթներից թափվող գինին՝ այսպիսով խորհրդավորություն հաղորդելով իր աշխատանքին: Իրեն հատուկ դասական ոճով նկարիչը ստեղծել է կոմպոզիցիա, որի կենտրոնում Բաղդասարն է, իսկ նրա կողքին կինը, հարճերը, ծառաները, քուրմերը և պահակները: Առեղծվածային ձեռքի հայտնությունը բոլոր ներկաների դեմքին առաջացնում է անկեղծ սարսափի արտահայտություն, իսկ արքան կարծես թե ձեռքով պաշտպանվում է վտանգից[9]: Այն ժամանակվա նորաձևությանը հետևելով՝ Ռեմբրանդն այս կտավում պատկերել է նաև իր կնոջը, որտեղ նրան հատկացվել էր Բաղդասարի կնոջ դերը (գանգուր մազերով, ականջօղերով և մարգարտե վզնոցով)[10]: Պատին հայտնված հանրահայտ հրեղեն արձանագրության տառերի առանձնահատուկ դասավորությունը պատահական չէ: Այդ ժամանակ Ռեմբրանդի ընկերն էր հրեա Մանասսե բեն Իսրայելը, որին նկարիչը հաճախ պատկերել է իր էտյուդներում: Հենց նա էր հուշել նկարչին, թե ինչպես է պետք կտավում տեղադրել արձանագրության տեքստը[11][10]: Եբրայերեն խորհրդավոր արձանագրությունը նկարիչը չի պատկերել հորիզոնական աջընթաց տողերով (ինչպես դա պահանջում էր եբրայերեն գրագրությունը), այլ հինգ սյունակներով, որտեղ վերջին բառի համար պահանջվել է երկու սյունակ: Եթեբառերը գրվեին սովորական եղանակով, ապա դրանք կարդալը բաբելոնյան վերծանողների համար դժվար չէր լինի: Սակայն, Աստվածաշնչում հիշատակվում է, որ արձանագրությունը վերծանվել է, իսկ վերծանման գաղտնիքը Աստված բացահայտել է նիայն Դանիել մարգարեի համար[12]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/rembrandt-belshazzars-feast
  2. Ходж, Сюзи Искусство. 50 идей, о которых нужно знать / Пер. с англ. М. Александровой. — М.: Фантом Пресс, 2014. — С. 41. — 208 с. — ISBN 978-5-86471-679-3
  3. «Успех в Амстердаме»։ Культура։ mybiblioteka.ru։ 2015-09-18։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-04-13-ին 
  4. Аграновская М. Библейские пророки (Часть 2) // Партнер. — Дормунд, 2006. — № 100 (Հունվար).
  5. Иванова Е. В. Великие мастера европейской живописи. — М. : ОЛМА Медиа Групп, 2006. — С. 250. — 728 с. — ISBN 9785373005517.
  6. Книга пророка Даниила // Lua–յի սխալ՝ expandTemplate: template "бсокр" does not exist։. — 4-е изд. — М. : ДАРЪ, 2009. — Т. V: Пророческие книги. — 992 с. — ISBN 9785040372454.
  7. Немировский А. Мифы и легенды Древнего Востока. — Мифы. Легенды. Эпос, Детская образовательная литература. — М.: Просвещение, 1994. — 567 с. — ISBN 5-09-004296-9
  8. Немировский А. Мифы и легенды Древнего Востока. — Мифы. Легенды. Эпос, Детская образовательная литература. — М.: Просвещение, 1994. — 567 с. — ISBN 5-09-004296-9
  9. Рембрандт // Шедевры Северной Европы. — М. : Русское энциклопедическое общество, 2001. — 32 с. : ил. — (Детский музей. Живопись Северной Европы). — ISBN 9785901227053.
  10. 10,0 10,1 Hagen, Rose-Marie and Hagen, Rainer. What Great Paintings Say : [անգլ.]. — Taschen, 2003. — Vol. 1. — 514 с. — ISBN 9783822821008.
  11. Харменс Ван Рейн Рембрандт. — Серия: Великие художники мира. — Рипол Классик, 2014. — С. 21. — 40 с. — ISBN 978-5-386-07844-7
  12. Аграновская М. Библейские пророки Часть 2 // Партнер. — 2006. — № 1 (100).

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]