Ասոցիալություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Ասոցիալություն, հասարակության մեջ մարդկանց վարքագծի, հասարակական բարոյականության նորմերին և կանոններին չհամապատասխանող վարքագիծ և արարք։

Ասոցիալությունը (սոցիալական անտարբերությունը) սոցիալական փոխազդեցության ուժեղ մոտիվացիայի բացակայություն և/կամ միայնակ գործունեության համար մեկ մոտիվացիայի առկայությունն է։ Ասոցիալությունը տարբերվում է հակասոցիալականությունից նրանով, որ վերջինս ենթադրում է բացահայտ հակակրանք այլ մարդկանց և/կամ ընդհանրապես հասարակության նկատմամբ։ Չպետք է շփոթել նաև միզանտրոպիայի հետ։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Ասոցիալություն» հասկացությունը սկսեց օգտագործվել հիմնականում 20-րդ դարի առաջին կեսից, որպես հասարակության ցածր խավերից անապահով մարդկանց նշող հավաքական քաղաքական տերմին։ «Ասոցիալական» են համարվել և տարբեր ընկերությունների նկատմամբ կիրառվում են մուրացկանները, թափառաշրջիկները, անօթևանները, մարմնավաճառները, սոցիալական ապահովության նպաստներ ստացող կավատները, թմրամոլները, հարբեցողները, գնչուները և հոգեկան խանգարման հետևանքով անգործունակ անձինք։

Ասոցիլությունը հանդիպում է որոշ վանական ավանդույթներում` մասնավորապես կաթոլիկության, բուդդիզմի և սուֆիզմի մեջ, ավելի շուտ բնավորության դրական հատկություն է։ Ուղղափառ ավանդույթի մեջ հասարակ հավատացյալի կամ վանականի սոցիալական վերաբերմունքն աշխարհից հեռու լինելու և Աստծո հետ մերձեցման նշան է (երանելիներ, գուշակներ և այլն)։

Ասոցիալ տարրերն առավել հաճախ ինտրովերտներ են։

Նացիստական համակենտրոնացման ճամբարների ասոցիացիները ստիպված էին կրել կրծքանշաններ սև եռանկյուններով։ Նույն նշանն էր մտավոր հետամնացների, հոգեկան հիվանդների, անօթևանների, հարբեցողների, մարմնավաճառների և պացիֆիստների մոտ[1]։

Ասոցիալիզմը հոգեկան խանգարումներում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հինգերորդ հրատարակության հոգեկան խանգարումների ամերիկյան ախտորոշիչ և վիճակագրական ուղեցույցում (DSM-5) ասոցիալությունը, որպես սոցիալական փոխազդեցության մոտիվացիայի բացակայություն, նշված է որպես շիզոֆրենիայի «բացասական» ախտանիշներից մեկը[2]։ Ծայրահեղ աստիճաններում այն բնութագրվում է կարեկցելու, որևէ մեկի հետ մտերմություն զգալու կամ այլ մարդկանց հետ մտերիմ հարաբերություններ ձևավորելու անկարողությամբ։

Առանձնանում է հեբոիդությունը, որպես թերի զարգացած հեբեֆրենիկ վիճակ, որն արտահայտվում է հիմարությամբ, շարժիչ ուժերի վատթարացմամբ, վարվելակերպով և ընկերասիրությամբ[3]։ Նրանց ասոցիալ վարքը նպաստում է բարոյական վերաբերմունքի նվազմանը, ուսումնասիրությունից հրաժարվելուն և աշխատանքից հրաժարվելուն[4]։

Շիզոտիպային խանգարում ունեցող դեռահասներն ու երիտասարդները (քանի որ խանգարումը սկսում է դրսևորվել այս տարիքում) հաճախ մասնակցում են հակասոցիալական վարք ունեցող անձանց ընկերությանը[3]։

Նրանք, ովքեր տառապում են ալկոհոլիզմով հիվանդության վերջին փուլերում, զգում են մտավոր փոփոխություններ, անհատականության դեգրադացիա ասոցացվածությամբ։

Ինֆանտիլիզմ ունեցող անձինք հեշտությամբ ներգրավվում են սոցիալական միջավայրում` նրանք ընդունում են ապրելակերպ, մտածելակերպ և այս միջավայրին համապատասխան վարքագիծ[3]։

Պատանեկության շրջանում ուշադրության դեֆիցիտի գերակտիվության խանգարումը (ADHD) բնութագրվում է բուլիինգի չարաճճիություններով և հակասոցիալական վարքով։

Թմրանյութերից օգտնվողները բնութագրվում են սոցիալական վարքի ու սոցիալական հատկանիշների պրեմդիայում։

Ասոցիալությունը դեռահասների մոտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շատ դեռահասների համար երիտասարդական ենթամշակույթները և սոցիալական կենսակերպը սովորական կենսակերպի դեմ բողոքի ձևերից մեկն են[4]։

Ազգային սոցիալիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ազգային սոցիալիզմի դարաշրջանում ասոցիալ էին անվանում այն մարդկանց, ովքեր ակտիվ հետապնդման զոհ էին դարձել։ «Ռայխի համար չաշխատող» ակցիան «սոցիալիստական ​​հալածանքների» ազգային սոցիալիզմում գագաթնակետն էր։ 1938 թվականից սոցիալական ապահովության գերմանական վարչությունը ոստիկանությանը կոչ է անում ձերբակալել «ասոցիալ» անձանց։ Օգնություն ստանալու փոխարեն, կարիքավորներն ու անօթևանները հավաքվել և ոչնչացվել են իշխանությունների կողմից։ Այս սոցիալական համակարգում իրականացվեց շեղված վարք ունեցող մարդկանց ամբողջական ոչնչացում։

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ասոցիալության հայեցակարգը հակասական է ընկալվում, քանի որ հասարակությունը կարող է ընկալվել միայն որպես մեկ ամբողջություն։ Այն, ինչ ասոցիալական են անվանում, կարող է այդպիսին լինել միայն հասարակության նկատմամբ։ Այս հայեցակարգը հաճախ օգտագործվում է կամայական օտարման խմբերի մոտ, որոնք սահմանում են որպես գերակշռող մեծամասնությունը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. The unsettled, «asocials», alcoholics and prostitutes Archived 2016-11-08 at the Wayback Machine.. Center for Holocaust & Genocide Studies. University of Minnesota. Retrieved September 14, 2012.(անգլ.)
  2. American Psychiatric Association Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5). — Arlington, VA: «American Psychiatric Publishing», 2013. — P. 88. — 992 p. — ISBN 978-0-89042-554-1
  3. 3,0 3,1 3,2 Н. М. Жариков, Л. Г. Урсова, Д. Ф. Хритинин Психиатрия: Учебник. — М.: Медицина, 1989. — 496 с. — ISBN 5-225-00278-1
  4. 4,0 4,1 С. Г. Обухов Психиатрия / Под ред. проф. Ю. А. Александровского. — М.: ГЭОТАР-Медиа, 2007. — 352 с. — ISBN 978-5-9704-0436-2

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Wolfgang Ayaß: 'Asoziale' im Nationalsozialismus, Stuttgart: Klett-Cotta, 1995, ISBN 3-608-91704-7;
  • Sven Korzilius: «Asoziale» und «Parasiten» im Recht der SBZ/DDR. Randgruppen im Sozialismus zwischen Repression und Ausgrenzung, Köln: Böhlau Verlag, 2005; kritische Rezension für H-Soz-u-Kult;
  • Christa Schikorra: Kontinuitäten der Ausgrenzung : «asoziale» Häftlinge im Frauen-Konzentrationslager Ravensbrück, Berlin : Metropol, 2001 Rezension;
  • Joachim Windmüller: Ohne Zwang kann der Humanismus nicht existieren … — «Asoziale» in der DDR, Frankfurt am Main [u. a.] : Lang, 2006;
  • Steffen Hirsch: Der Typus des «sozial desintegrierten» Straftäters in Kriminologie und Strafrecht der DDR. Ein Beitrag zur Geschichte täterstrafrechtlicher Begründungen, Göttingen: Sierke Verlag, 2008 zum Inhalt.