Ամելիա Բլումեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ամելիա Բլումեր
Դիմանկար
Ծնվել էմայիսի 27, 1818(1818-05-27)[1][2][3][…]
ԾննդավայրHomer, Քորտլենդ շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4][5]
Մահացել էդեկտեմբերի 30, 1894(1894-12-30)[1][2][6] (76 տարեկան)
Մահվան վայրCouncil Bluffs, Այովա, ԱՄՆ
Քաղաքացիություն44 Star US Flag.svg ԱՄՆ
ԵրկերThe Lily?[4]
Մասնագիտությունֆեմինիստ, լրագրող և սուֆրաժիստ
ԱմուսինDexter C. Bloomer?
Ծնողներմայր՝ Lucy Jenks?[7]
Պարգևներ և
մրցանակներ
Կանանց փառքի ազգային սրահ[8] և Այովայի կանանց փառքի սրահ
Amelia Bloomer Վիքիպահեստում

Ամելիա Ջենքս Բլումեր (անգլ.՝ Amelia Jenks Bloomer, մայիսի 27, 1818(1818-05-27)[1][2][3][…], Homer, Քորտլենդ շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4][5] - դեկտեմբերի 30, 1894(1894-12-30)[1][2][6], Council Bluffs, Այովա, ԱՄՆ), ամերիկացի հասարակական գործիչ, ֆեմինիզմի առաջին հիմնադիրներից, կանանց իրավունքների պաշտպան, գրող, լրագրողուհի:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է աղքատ ընտանիքում, կրթություն ստանալուց հետո, 17 տարեկանում զբաղվել է դասուսուցչությամբ, աշխատել է տնային դաստիարակչուհի:

1840 թվականին ամուսնացել է փաստաբան Դեկստեր Բլումերի հետ (Dexter Bloomer), ով դրդել է նրան հոդվածներ գրել իր նյու-յորքյան «Seneca Falls County Courier» թերթի համար:

1848 թվականին նա գլխավորել է իր իսկ ստեղծած կանանց միությունը՝ «Ladies Temperance Society» և դարձել Սենեկա Ֆոլզում կայացած կանանց իրավունքների առաջին համագումարի մասնակից:

1849 թվականին սկսել է քարոզել իր հայացքները իր ստեղծած հրատարակչությունում՝ «The Lily», կանանց համար առաջին թերթում, որը լույս էր տեսնում երկու շաբաթը մեկ (1849—1953): Թերթը, որի հիմնական կոչը ընթերցողներին չափավորությունն էր, ժամանակի ընթացքում սկսեց նեռարել սոցիալական թեմաների ավելի ընդարձակ շրջան՝ սթափությունից մինչև կանանց իրավունքների չափավորություն: Շուտով հրատարակությունը հայտնի դարձավ և հրատարակված տպաքանակը գերազանցեց 4 000 օրինակը:

1853 թվականից Բլումերը դարձել էր կանանց ընտրության իրավունքների համար ակտիվ և կրակոտ պայքարող: 1871-1873 թվականներից Այովայում Կանանց ընտրության իրավունքների ասոցացիայի նախագահն էր (Iowa Woman Suffrage Association):

Նրա ըմբռնողությամբ կանանց իրավունքների համար իրական պայքարը ոչ միայն երկրի նախագահի ընտրության իրավունքին հասնելն էր, այլև հարմարավետ հագուստ կրելու իրավունքը: Նա պնդում էր, որ յուրաքանչյուր կին իրավունք ունի կրել այն հագուստը, որը նա հավանում է և հարմար է, թույլատվություն չհարցնելով տղամարդկանցից:

1851 թվականին Լոնդոնում Համաշխարհային արդյունաբերական ցուցահանդեսի ժամանակ բառացի շփոթեցրել է հանրությանը, ովքեր հավաքվել էին լսելու նրա հերթական ելույթը: Ամելյա Բլումերը ամերիկացի հայտնի սուֆրաժիստկա էր, կանացի ֆեմինիստական ամսագրի խմբագիր, լեռնագնաց, ով պայքարում էր կանանց ընտրության իրավունքի համար, հանրության առաջ է հայտնվել կարճ և բավականին լայն շրջազգեստով համադրած տաբատի հետ: Առաջին ցնցումից հետո հանրությունը ծաղրանքով է ընդունել, այդ ժամանակների համար անընդունելի հանդերձանքը: Սակայն գտնվեցին նաև մարդիկ, ովքեր աջակցեցին խիզախ Ամելիային:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ամելի Բլումերի անունը ընդգրկվել է կանանց փառքի ազգային սրահում և Այովա նահանգի կանանց փառքի սրահում:
  • 2002 թվականից Ամերիկայի գրադարանային ինստիտունը հրապարակում է Ամելի Բլումերի նախագծի ամենամյա ցանկը՝ երիտասարդ ընթերցողների համար նախատեսված հրապարակված ֆեմինիստական բովանդակությամբ գրքեր[9]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 American National Biography — 1999.
  3. 3,0 3,1 FemBio: Банк інформації про видатних жінок, Frauendatenbank
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Blain V., Grundy I., Clements P. The Feminist Companion to Literature in English: Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 107.
  5. 5,0 5,1 5,2 https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Amelia_Bloomer
  6. 6,0 6,1 6,2 The Biographical Dictionary of IowaUniversity of Iowa Press, 2008. — ISBN 978-1-58729-685-7
  7. 7,0 7,1 Geni(բազմ․) — 2006. — ed. size: 175000000
  8. https://www.womenofthehall.org/inductee/amelia-bloomer/
  9. Amelia Bloomer Project

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]