Ախալցխայի բերդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Coa Illustration Elements Building Castle.svg
Ախալցխայի բերդ
Akhalcikhe, old city general view.jpg
Տեսակդղյակ և ամրոց
ՏեղագրությունՎրաստան Սամցխե-Ջավախք
Վարչական միավորԱխալցխա
ԵրկիրFlag of Georgia.svg Վրաստան
ԿառուցվածXIII-րդ դար
ՊատվիրողGuaram Mampali?
Rabati fortress Վիքիպահեստում

Ախալցխայի բերդ (վրացերեն՝ ახალციხის ციხე), հայտնի է նաև Բերդ Ռաբաթ[1]՝ միջնադարյան բերդ Վրաստանի հարավում, Ախալցխա քաղաքում, Մեսխեթի պատմական շրջանում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բերդի հիմնադրման պատմությունը իր արմատներով գնում է դեպի 1578 թ., երբ Ախալցխա քաղաքը (Լոմսիա) գրավվել է օսմանյան զորքերի կողմից, և 1628 թվականին դարձել է Ախալցխայի փաշայության կենտրոնը[2]:

Հայտնի ռուս ռազմական պատմաբան Վասիլի Պոտտոն, «Կովկասյան պատերազմ» գրքի IV հատորում, որը նվիրված էր 1828-1829 թթ. ռուս-թուրքական պատերազմին, այսպես է նկարագրում Ախալցխայի բերդը[3].

Aquote1.png «Իրականում Ախալցխայի բերդը բաղկացած էր երկու հատվածներից՝ զառիթափ լերկ ժայռ, շրջապատված քարե պարսպով, կազմում էր միջնաբերդը, իսկ մի քիչ ներքև նրան էր միանում այսպես կոչվող Վերին ամրոցը, որը կառուցվել է բարձր ափամերձ ժայռի վրա և շրջապատված է պատերի կրկնակի շերտով, որոնք կողապաշտպանված էին աշտարակներով: Քառասուն հրանոթ պաշտպանում էին այդ պատերը, որոնք դարերի ընթացքում վերածվել էին այդպիսի խիտ զանգվածի, որի դեմ անզոր էր դաշտային հրետանու գործողությունը: Բերդում տեղավորվում էին բոլոր արքունական շինությունները, փաշայի տունը և գլխավոր ախալցխայական մզկիթը, որին կից գործում էր մուսուլմանական Արևելքի ամենահարուստ գրադարաններից մեկը: Հարկ է նշել նաև, որ բերդում ապրելու իրավունք ունեին միայն մուսուլմանները և հենց այդ պատճառով էլ այն բավականին երաշխավորված էր նրա համար օտար բնակիչների դավաճանությունից»: Aquote2.png


Բերդի վերականգնումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռաբաթ բերդի վերականգնումը սկսվել է 2011 թ. մայիսին։ Այդ նպատակով Վրաստանի կառավարությունը պետական բյուջեից տրամադրել է 34 միլիոն լարի։ Նախագծի շրջանակներում բերդի տարածքում վերակառուցվել են Ահմեդիե մզկիթը, մզկիթի մինարեթ, դպրոցը, Ջակելի ամրոցը, բաղնիքները, միջնաբերդը, բերդի պատերը և ուղղափառ եկեղեցին։ Վերականգնվել է նաև թունելը, որը տանում է դեպի Պոցխովի գետը։ Նախագծի շրջանակներում վերակառուցվել են նաև բերդի երկու փողոցները, կառուցապատվել է սալահատակը, վերակառուցվել են շինությունների ճակատային հատվածները և տանիքները[4]:

Տուրիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ախալցխայի վերակառուցված բերդի բացման արարողության ժամանակ, որը տեղի է ունեցել 2012 թ. օգոստոսի 16-ին, Վրաստանի նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլին հայտնել է, որ Ռաբաթը կկարողանա տարեկան ընդունել մինչև 100 հազար զբոսաշրջիկ։ Ախալցխայի մունիցիպալիտետի տեղական ներկայացուցիչների տվյալներով, բերդը օրական այցելում է 1500-2000 զբոսաշրջիկ, այդ թվում նաև արտասահմանցիներ[4]:

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ախալցխայի բերդը իր 7 հեկտար տարածքով[5], բաժանված է երկու մասի՝ Վերին (պատմական) և Ստորին (ժամանակակից)։ Վերին բերդում գտնվում են Սամցխե-Ջավախքի շրջանի թանգարանը, որը գտնվում է տոհմական Ջակելի ամրոցում, սուլթան Ահմեդի մզկիթը (Ահմեդիե), դպրոցը, փաշայի դամբարանը, IX դարի ուղղափառ եկեղեցին, միջնաբերդը և ամֆիթատրոնը։ Ստորին հատվածի տարածքում հիմնականում գտնվում են զբոսաշրջիկներին սպասարկող օբյեկտները՝ հյուրանոցը, ռեստորանը, երկու սրճարան-բարեր, գինու մառանը, բրենդային խանութներ, ինչպես նաև Հարսանյաց տունը։ Զբոսաշրջիկների օգնության համար ստեղծվել է տեղեկատվական կենտրոն, որտեղ բերդի այցելուներին առաջարկում են բրոշյուրներ և ուղեցույցներ վրացերեն, անգլերեն և ռուսերեն լեզուներով[4]:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]