Ալ-Տահիր Ջաուտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ալ-Տահիր Ջաուտ
արաբ․՝ طاهر جاووت‎‎
Դիմանկար
Ծնվել էհունվարի 11, 1954(1954-01-11)[1][2]
ԾննդավայրԿաբիլիա
Մահացել էհունիսի 2, 1993(1993-06-02)[1][2] (39 տարեկան)
Մահվան վայրԱլժիր, Ալժիր
Քաղաքացիություն Ալժիր[3]
ԿրթությունԱլժիրի համալսարան
Մասնագիտությունլրագրող, գրող, բանաստեղծ և գրական քննադատ
ԱշխատավայրEl Moudjahid? և Algérie-Actualité?
Ստորագրություն
Изображение автографа
 Tahar Djaout Վիքիպահեստում

Ալ-Տահիր Ջաուտ (ֆր.՝ Tahar Djaout, հունվարի 11, 1954(1954-01-11)[1][2], Կաբիլիա - հունիսի 2, 1993(1993-06-02)[1][2], Ալժիր, Ալժիր), ֆրանսախոս ալժիրցի լրագրող, բանաստեղծ և ֆանտաստ գրող։ Սպանվել է 1993 թվականին, Իսլամական զինված խմբավորման կողմից։ Ալ-Տահիր Ջաուտը առաջին մտավորականներից էր, որը դարձել էր Ալժիրում կայացած «Ահաբեկության տասնամյակի» զոհը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նա ծնվել է Կաբիլյաի Ուլխոու գյուղում (Ալժիր), 1954 թվականին։ Այնուհետև նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Ալժիր։

1970 թվականին նրա կարճ «Խռովարար» (ֆր.՝ Les Insoumis) պատվածքը հիշատակվել է Zone des tempêtes գրական մրցույթում։ Հաջորդ տարի նա Օկբայում (Ալժիր) ավարտել է իր ուսումը, իսկ 1974 թվականին Ալժիրի համալսարանում ստացել է գիտական աստիճան մաթեմատիկայից[4], որտեղ ընկերացել է բանաստեղծ Համիդ Տիբուչիի հետ։ Համալսարանից հետո նա աշխատել է որպես լրագրող ալժիրյան Algérie Actualité ֆրանսերեն շաբաթաթերթում, որտեղ հրապարակել է բազմաթիվ հոդվածներ նկարիչնրի և քանդակագործների, ինչպես նաև` ալժիցի գրողների մասին։

1985 թվականին ալ-Տահիր Ջաուտը կրթաթոշակ է ստացել Փարիզում[4] ինֆորմատիկայի ուսումը շարունակելու համար և իր կնոջ` Ֆերոուջեյի և դստրերի հետ միասին մեկնել է Փարիզի Լե Լիլա համայնք։ 1987 թվականին վերադառնալով Ալժիր, նա վերականգնել է Algérie-Actualité-ի հետ ունեցած համագործակցությունը։ 1980-ական թվականների վերջին նա Ալժիրի նշանավոր լրագրողներից մեկն էր[5]։

Ալժիրցի և ալժիրական ծագում ունեցող նկարիչների, ազգային և միջազգային իրադարձությունների մասին հոդվածների վրա աշխատելը նրան ստիպել են անցնել քաղաքական թեմաների լուսաբանման։ Խիստ քննադատորեն վերաբերվելով Իսլամական կազմակերպություններին` 1922 թվականին նա գրել է. «Ինչպե՞ս կարող է երիտասարդությունը, որի խորհրդանիշներն էին Չե Գևարան, Անջելա Դևիսը, Կատեբ Յասինը, Ֆրանց Ֆանոնը, որոնք պայքարում էին իրենց ազատության, գեղեցկության ու լույսի համար, կարող է ունենալ այնպիսի հետնորդ երիտասարդություն, որոնք որպես կուռք են ընդունում այնպիսի քարոզիչների, որոնք վրեժ ու ատելություն են տարածում և օտարման ու մահվան գաղափարախոսներ են»[6]։

Նա 1992 թվականին լքել է Algérie-Actualité-ը և Արզեկ Մետրեֆի ու Ալբդելկրիմ Ջաադի հետ միասին հիմնել է իրենց սեփական շաբաթաթերթը. Ruptures-ի առաջին համարը լույս է տեսել 1993 թվականի հունվարի 16-ին[4]։

Սպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխարհականությանն աջակցելու և ֆանատիզմին հակազդելու արդյունքում Տախար Ջաուտը Զինված իսլամական խմբավորման կողմից վիրավորում է ստացել մոտ տարածությունից գլխին արձակված 2 փամփուշտից։ Նրա վրա հարձակվել են 1993 թվականի մայիսի 26-ին, երբ նա դուրս էր եկել Բայնեմի (Ալժիր) իր տանից։ Ջաուտը մահացել է հունիսի 2-ին, մեկ շաբաթկոմայի մեջ պառկելուց հետո և թաղվել է իր հայրենի Ուլխոու գյուղում։ Հարձակվողներից մեկը հայտնել է, որ նրան սպանել են, քանի որ նա «տիրապետում էր սարսափելի գրչի, որը կարող էր ազդել իսլամական սեկտորի վրա[7]։

Նրա մահվանից հետո ֆրանսիական Carrefour des littératures կազմակերպությունը գրողներին պաշտպանելու համար նախատեսված կառույցներ ստեղծելու կոչ է արել։ Այդ կոչը արագ հավաքել է ավելի քան 300 ստորագրություն, որն էլ ստիպել է, որպեսզի ստեղծվի գրողների միջազգային խորհրդարան[8]։

Ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նրա մահից հետո BBC-ին լրագրողի մասին նկարահանել է «Գրողի նկարահանումը» վավերագրական ֆիլմը, որում մասնավորապես մասնակցություն են ունեցել Ռաշիդ Միմունը, Օմար Բելխուչետը, նրա մայրը` Զինեբ Ջաուտը և կինը` Ֆերոուջա Ջաուտը[9]։

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բանաստեղծություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Solstice barbelé (1973—1974), Éditions Naaman, Квебек, Канада, 1975.
  • L’Arche à vau-l’eau (1971—1973), Éditions Saint-Germain-des-Prés, Փարիզ, 1978.
  • Insulaire & Cie (1975—1979), Éditions de l’Orycte, Сижан, 1980.
  • L’Oiseau minéral (1979—1981), Éditions de l’Orycte, Алжир, 1982.
  • L’Étreinte du sablier (1975—1982), «Écrivains Algériens au présent», Հումանիտար գիտությունների կենտրոն, Օրանի համալսարան, 1983, Օրանի վերահրատարակություն, 2004

Վեպեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • L’Exproprié (1974—1976), Ազգային հրատարակչա-ներկայացուցչական ընկերություն, Ալժիր, 1981.
  • Les Chercheurs d’os, Сёй (издательство), Փարիզ, 1984, ISBN 2020067102.
  • L’Invention du désert, Сёй, Париж, 1987 ISBN 2020095173. Իտալերեն թարգմանությամբ 1998.
  • L’Exproprié, Éditions François Majault, Փարիզ, 1991 ISBN 2908898012.
  • Les Vigiles, Сёй, Париж, 1991 ISBN 2020127660. Գերմաներեն թարգմանությամբ, 1998։ Անգլերեն թարգմանությամբ, 2008։ Պորտուգալերեն թարգմանությամբ, 2004։
  • Le Dernier Été de la raison, Сёй, Париж, 1999 ISBN 2020367106. Գերմաներեն թարգմանությամբ, 1999, իտալերեն թարգմանությամբ, 2009։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Babelio (ֆր.) — 2007.
  3. https://en.unesco.org/sites/default/files/unesco_condemns_killing_of_journalists_1993-1999_en.pdf
  4. 4,0 4,1 4,2 Malika Kebbas (2010 г., опубликовано 30 января 2012 г). «Tahar Djaout, romancier du verbe libre». Արխիվացված է the original 2017 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Retrieved 2021 թ․ ապրիլի 16.
  5. James McDougall (2017 թ․ ապրիլի 24). A History of Algeria. Cambridge University Press. p. 290. ISBN 978-0-521-85164-0.
  6. Tahar Djaout. "«Oiseau, mon messager»" (in ֆրանսերեն). L'Humanité. Retrieved 2020 թ․ հունվարի 3.
  7. Tolan, Fiona; Morton, Stephen; Valassopoulos, Anastasia; և այլք: (eds.). Literature, Migration and the 'War on Terror. Routledge. p. 176. ISBN 0415845688.
  8. " International Network of Cities of Asylum ",Իվոն վան դեր Խայդենի հոդվածը Հարվարդ Նիմանի լրագրության հիմնադրամի կայքում (2004 թվականի աշուն).
  9. Վավերագրական ֆիլմը 6 մասով հասանելի է YouTube ալիքով (2011 թվականի հունվարի 5-ի դրությամբ)։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ալ-Տահիր Ջաուտի լուսանկարները [1]
  • «Լռություն-մահ` ալ-Տահիր Ջաուտի կյանքը և ստեղծագործությունները» [2] Յուլիա Սուկիս [3]
  • «Islamists Killed Tahar Djaout: We Should Give Life to His Ideas», Ջենիֆեր Բրայսոբ, 2009 թվական հունվարի 16 [4]
  • Ալի Չիբանի, Tahar Djaout et Lounis Aït Menguellet. Temps clos et ruptures spatiales, Փարիզ, Հարմատան, 2012. [5]