Ազատությունների մեծ խարտիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ազատությունների մեծ խարտիա (լատ.՝ Magna Carta Libertatum, անգլ.՝ The Great Charter) - Անգլիայի թագավոր Հովհաննես I Անհողինի կողմից 1215թ. հունիսի 15-ին ստորագրված փաստաթուղթ, որը հետագայում դարձել է Մեծ Բրիտանիայի սահմանադրական-օրենսդրական հիմնարար փաստաթղթերից մեկը՝ ազդելով այլ արևմտյան երկրների իրավական համակարգի կայացման վրա։

Խարտիան բաղկացած էր 63 հոդվածներից, որոնցից 30-ը պաշտպանում էին հոգևորական և աշխարհիկ ֆեոդալների շահերը, 7-ը՝ ասպետների, 3-ը՝ քաղաքացիների։ Սահմանափակվում էին թագավորի իրավունքները ֆեոդալական հարկերի հաստատման և նրանց հավաքման մեջ։ 39-րդ հոդվածում նշվում էր, որ ոչ մի ազատ մարդ (ազնվական) չէր կարող ձերբակալվել, իսկ նրա ունեցվածքը ենթարկվել բռնագրավման առանց պերերի (բարոնների) դատի։ 15-րդ հոդվածը պաշտպանում էր ասպետների շահերը բարոնների ոտնձգություններից, 13-րդ հոդվածը հաստատում էր Լոնդոնի և մյուս քաղաքաների իրավունքները։ Այսպիսով, Խարտիան մի կողմից սահմանափակում էր թագավորի իրավունքները, պաշտպանում էր բարոնների շահերը և սահմանափակում ուժեղ կենտրոնական, թագավորական և պետական իշխանության լիազորությունները, մյուս կողմից այն պաշտպանում էր ասպետների և քաղաքների շահերը, որոնք միշտ աջակցում էին ուժեղ պետության գաղափարին։

Աղբյուրներ[խմբագրել]