Ագիդել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Ագիդել
Ағиҙел
Դրոշ Զինանշան
Flag of Agidel.svg Coat of Arms of Agidel (Bashkortostan).png

Կոորդինատներ: 55°54′0″ հս․ լ. 53°56′0″ ավ. ե. / 55.90000° հս․. լ. 53.93333° ավ. ե. / 55.90000; 53.93333
ԵրկիրՌուսաստան Ռուսաստան
Դաշնային սուբյեկտԲաշկորտոստան
Հիմնադրված է1980 թ.
Տվյալ կարգավիճակում1991 թվականից
ԲԾՄ80 մ
Բնակչություն15645[1] մարդ (2016)
Ազգային կազմթաթարներ, բաշկիրներ, ռուսներ, մարիներ, ուդմուրտներ և այլք
Կրոնական կազմսունի մուսուլմաններ, ուղղափառներ և այլն
Տեղաբնականունագիդելցի
Ժամային գոտիUTC+5
Հեռախոսային կոդ+7 34731
Փոստային ինդեքսներ452920
Ավտոմոբիլային կոդ02, 102
Պաշտոնական կայքadm-agidel.info
##Ագիդել (Ռուսաստան)
Red pog.png
##Ագիդել (Բաշկորտոստան)
Red pog.png

Ագիդել (բաշկիրերեն՝ Լսել Ағиҙел), քաղաք (1991 թվականից) Բաշկորտոստանում: Տեղակայված է Նեֆտեկամսկ քաղաքից 45 կմ հեռավորության վրա՝ Բելայա և Կամա գետերի միախառնման վայրի մոտ։ Բնակավայրը կոչվել է Բելայա գետի բաշկիրերեն անունով (Ակ-Իդել - «Սպիտակ գետ»)։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ագիդել բնակավայրը՝ որպես գյուղ, հիմնադրվել է 1980 թվականի հունիսին, երբ այդտեղ սկսել է կառուցվել Բաշկիրական ատոմակայանը։ 1991 թվականին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ[2]:

1990 թվականին կանաչների ճնշման ներքո ատոմակայանի շինարարությունը դադարեցվեց, ինչի պատճառով տեղի բնակիչներից շատերը կորցրին իրենց աշխատանքը։ 1993 թվականի սեպտեմբերի 2-ին ընդունվեց Բաշկորտոստանի Գերագույն խորհրդի նախագահության № 6-2/408 հրամանագիրը «Ագիդել քաղաքում աշխատատեղերի բացումը խրախուսելու միջոցների մասին», ինչը թույլ տվեց ապահովել քաղաքի կենսունակությունը[3]:

2011 թվականի վերջին Բաշկորտոստանի նախագահ Ռուստեմ Խամիտովի արած հայտարարության համաձայն[4]՝ նախատեսվում էր մինչ «2014 թվական»ը քաղաքում կառուցել բազմադիսցիպլին արդյունաբերական պարկ: Նախագիծը, որում ներառված էր նաև գետային նավահանգստի վերակառուցումը, նպատակ ուներ նոր թափ հաղորդել քաղաքի զարգացմանը:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարեթիվ Բնակչություն Տարեթիվ Բնակչություն
1989 16 067[5] 2008 18 992
1996 19 600[6] 2009 19 139
1998 20 000[6] 2010 16 370
2000 19 800[6] 2011 16 400[6]
2001 19 800[6] 2012 16 123
2002 18 721 2013 15 932
2003 18 700[6] 2014 15 865
2005 18 900[6] 2015 15 749
2006 18 900[6] 2016 15 645
2007 18 900[6]
Ազգային կազմ

2010 թվականին անցկացված Համառուսաստանյան մարդահամարի տվյալներով՝ Ագիդել քաղաքի բնակչության 53,6 %-ը թաթարներ են, 22,2 %-ը՝ բաշկիրներ, 16,2 %-ը՝ ռուսներ, 4,3 %-ը՝ մարիներ, 1,5 %-ը՝ ուդմուրտներ, 2,2 %-ը՝ այլ ազգերի ներկայացուցիչներ[7]:

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքում գործում են № 1, 2 միջնակարգ դպրոցները, գիմնազիա, ինչպես նաև Ուֆայի վառելիքային-էներգետիկ քոլեջի մասնաճյուղն ու «Պրոֆեսիոնալ լիցեյ № 146» գիտակրթական կազմակերպությունը։

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ագիդել քաղաքից 100 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Գորկիի երկաթգծի Յանաուլ երկաթուղային կայարանը, որ տեղակայված է Մոսկվա-Եկատերինբուրգ երկաթուղու վրա։ Ագիդելին ամենամոտ տեղակայված երկաթուղային կայարանը գտնվում է Նեֆտեկամսկում (շուրջ 50 կմ)[8]: Ագիդելում կա գերատեսչական կայարան, որը ուղևորների չի սպասարկում։

Քաղաքի հարավային կողմում՝ 20 կմ հեռավորության վրա, անցնում է տեխնիկական III կատեգորիայի ասֆալտապատ ավտոճանապարհ, որ բնակավայրը կապում է Ուֆայի, Իժևսկի, Կազանի, Պերմի ու Եկատերինբուրգի հետ։

Գործում է նավահանգիտ, որ Բելայա և Կամա գետերով ելք ունի դեպի Կասպից, Սև և Բալթիկ ծովեր: Այն կարող է ընդունել մինչև 5000 տոննա ջրատարողությամբ «գետ-ծով» տիպի նավեր։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]