Ֆոտոէֆեկտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ֆոտոէֆեկտ, էլեկտրամագնիսական ճառագայթման (ֆոտոնների) կլանման հետևանքով նյութից էլեկտրոնների առաքման երևույթ։

Հայտնաբերել է Հենրիխ Հերցը, 1887 թվականին։ Ֆոտոէֆեկտը մանրամասն հետազոտվել է սկսած 1888 թվականից՝ Ալեքսանդր Ստոլետովի և այլոց աշխատանքներում։ Ֆոտոէֆեկտի օրենքների առաջին տեսական բացատրությունը տվել է Ալբերտ Էյնշտեյնը 1905 թվականին՝ նախքան քվանտային մեխանիկայի ստեղծումը։

Ֆոտոէֆեկտը կոչվում է արտաքին (ֆոտոէլեկտրոնային էմիսիա), եթե առաքվող էլեկտրոնները դուրս են գալիս տվյալ նյութից վակուում կամ այլ միջավայր։ Իսկ եթե դրանք մնում են նյութի մեջ, առաջ բերելով միայն նյութի էլեկտրոնների էներգիական վիճակների վերաբաշխում, երևույթը կոչվում է ներքին ֆոտոէֆեկտ։ Միջուկների նուկլոնների վերաբաշխումը կամ առաքումը ֆոտոնների կլանման հետևանքով կոչվում է միջուկային ֆոտոէֆեկտ։ Ֆոտոէֆեկտի դեպքում էներգիայի պահպանման օրենքն արտահայտվում է էյնշտեյնի առնչությամբ՝ E=ħωε1, որտեղ E-ն էլեկտրոնի կինետիկ էներգիան է, ħω-ն՝ հաճախականության ֆոտոնի էներգիան (ħՊլանկի հաստատունն է), ε1-ն՝ նյութի ատոմի իոնացման էներգիան կամ տվյալ նյութի էլեկտրոնի ելքի աշխատանքը։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png