Տիպ (կենսաբանություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Համաձայն կենսաբանական կարգաբանության, կյանքի դասակարգվում է հետևյալ կարգաբանական խմբերի միջոցով։ Կյանքը բաժանվում է վերնաթագավորությունների, իսկ վերնաթագավորություններն առավել մանր ենթամիավորումների՝ թագավորությունների մեջ։ Թագավորությունը ներառում է մեկ կամ մի քանի տիպներ

Կենսաբանական դասակարգման մեջ, տիպը (լատ.՝ phylum) դա՝

Բուսաբանության մեջ ավանդաբար օգտագործվում է բաժին լատ.՝ divisio տերմինը, չնայած որ 1993թ.-ի Միջազգային Բուսաբանական Կոնգրեսը հաստատել և ընդունել է տիպ ձևը[1][2]։

  • Կարգաբանության միավոր, տաքսոն։ Այս դեպքում հոգնակի ձևը՝ տիպներ-ն է (լատ.՝ familiae

Կենդանիների թագավորությունը ներառում է 35 տիպ, իսկ բույսերի թագավորությունը 12 տիպ։

Օրինակներ՝ Միջատների դասը պատկանում է հոդվածոտանիների տիպին։

Միաշաքիլավորների դասը պատկանում է ծածկասերմերի տիպին։

Թե տիպերից որն է պատկանում այս կամ այն թագավորությանը որոշվում է տաքսոնոմիստի (կարգաբանի) կողմից։ Շատ հաճախ այդ դասակարգման գործընթացում որևէ միանշանակ կարծիք չի լինում։ Հաճախ օգտագործվում են նաև ածանցավոր ձևեր՝ կենդանաբանության մեջ՝

  • վերնատիպ ( լատ.՝ superphylum)
  • ենթատիպ (լատ.՝ subphylum)

բուսաբանության մեջ՝

  • վերնաբաժին (լատ.՝ superdivisio)
  • ենթաբաժին (լատ.՝ subdivisio)

Տիպերի (բաժինների) անվանումներ[խմբագրել]

Ինչպես բոլոր կարգաբանական աստիճանները, այնպես էլ տիպը ունոմինալ է, այսինքն արտահայտվում է մեկ բառով։ Բուսաբանության և սնկաբանության մեջ օգտագործվում է տիպերի և ենթատիպերի ստանդարտիզացված վերջավորություններ՝

բաժին ենթաբաժին
բույսեր -phyta -phytina
սնկեր -mycota -mycotina
Կարգաբանական խմբեր

Վերնաթագավորություն — Թագավորություն — Ենթաթագավորություն — Վերնատիպ/Վերնաբաժին — Տիպ/բաժին — Ենթատիպ/Ենթակարգ — Վերնադաս — Դաս — Ենթադաս — Ինֆրադաս — Վերնակարգ — Կարգ — Ենթակարգ — Ինֆրակարգ — Վերնաընտանիք — Ընտանիք — Ենթաընտանիք — Վերնատրիբա — Տրիբա — Ենթատրիբա — Ցեղ — Ենթացեղ — Վերնասեկցիա — Սեկցիա — Ենթասեկցիա — Շարք — Ենթաշարք — Տեսակ — Ենթատեսակ — Կենսաձև/Տարատեսակ — Ենթատարատեսակ — Ձև — Ենթաձև

Տաքսոնոմիա — Կենսաանվանական անվանակարգ

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. (2005) "Life sciences", The American Heritage New Dictionary of Cultural Literacy, third, Houghton Mifflin Company։ Վերցված է՝ 2008 թ․ հոկտեմբերի 04–ին։ «Phyla in the plant kingdom are frequently called divisions.» 
  2. Berg, Linda R. (2007-03-02)։ Introductory Botany: Plants, People, and the Environment, 2, Cengage Learning, 15։ ISBN 9780534466695։ Վերցված է՝ 23 July 2012։ 

Գրականություն[խմբագրել]

  • Джеффри, Чарлз. Биологическая номенклатура։ Пер. с англ. М.։ Мир, 1980. С. 16, 24—25.
  • Наумов С.П. Зоология позвоночных. М.։ Просвещение, 1982. 464 с.
  • Тахтаджян А.Л. Система магнолиофитов. Л.։ Наука, 1987. 439 с.
  • Михайлова И.А., Бондаренко О.Б., Обручева О.П. Общая палеонтология. М.։ Изд-во МГУ, 1989. 384 с. ISBN 5-211-00434-5
  • Кэрролл Р. Палеонтология и эволюция позвоночных։ В 3-х т. Т. 3. М.։ Мир, 1993. 312 с. ISBN 5-03-001819-0