Տիպ (կենսաբանություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Համաձայն կենսաբանական կարգաբանության, կյանքի դասակարգվում է հետևյալ կարգաբանական խմբերի միջոցով։ Կյանքը բաժանվում է վերնաթագավորությունների, իսկ վերնաթագավորություններն առավել մանր ենթամիավորումների՝ թագավորությունների մեջ։ Թագավորությունը ներառում է մեկ կամ մի քանի տիպներ

Կենսաբանական դասակարգման մեջ, տիպը (լատ.՝ phylum) դա՝

Բուսաբանության մեջ ավանդաբար օգտագործվում է բաժին լատ.՝ divisio տերմինը, չնայած որ 1993թ.-ի Միջազգային Բուսաբանական Կոնգրեսը հաստատել և ընդունել է տիպ ձևը[1][2]։

  • Կարգաբանության միավոր, տաքսոն։ Այս դեպքում հոգնակի ձևը՝ տիպներ-ն է (լատ.՝ familiae

Կենդանիների թագավորությունը ներառում է 35 տիպ, իսկ բույսերի թագավորությունը 12 տիպ։

Օրինակներ՝ Միջատների դասը պատկանում է հոդվածոտանիների տիպին։

Միաշաքիլավորների դասը պատկանում է ծածկասերմերի տիպին։

Թե տիպերից որն է պատկանում այս կամ այն թագավորությանը որոշվում է տաքսոնոմիստի (կարգաբանի) կողմից։ Շատ հաճախ այդ դասակարգման գործընթացում որևէ միանշանակ կարծիք չի լինում։ Հաճախ օգտագործվում են նաև ածանցավոր ձևեր՝ կենդանաբանության մեջ՝

  • վերնատիպ ( լատ.՝ superphylum)
  • ենթատիպ (լատ.՝ subphylum)

բուսաբանության մեջ՝

  • վերնաբաժին (լատ.՝ superdivisio)
  • ենթաբաժին (լատ.՝ subdivisio)

Տիպերի (բաժինների) անվանումներ[խմբագրել]

Ինչպես բոլոր կարգաբանական աստիճանները, այնպես էլ տիպը ունոմինալ է, այսինքն արտահայտվում է մեկ բառով։ Բուսաբանության և սնկաբանության մեջ օգտագործվում է տիպերի և ենթատիպերի ստանդարտիզացված վերջավորություններ՝

բաժին ենթաբաժին
բույսեր -phyta -phytina
սնկեր -mycota -mycotina
Կարգաբանական խմբեր

Վերնաթագավորություն — Թագավորություն — Ենթաթագավորություն — Վերնատիպ/Վերնաբաժին — Տիպ/բաժին — Ենթատիպ/Ենթակարգ — Վերնադաս — Դաս — Ենթադաս — Ինֆրադաս — Վերնակարգ — Կարգ — Ենթակարգ — Ինֆրակարգ — Վերնաընտանիք — Ընտանիք — Ենթաընտանիք — Վերնատրիբա — Տրիբա — Ենթատրիբա — Ցեղ — Ենթացեղ — Վերնասեկցիա — Սեկցիա — Ենթասեկցիա — Շարք — Ենթաշարք — Տեսակ — Ենթատեսակ — Կենսաձև/Տարատեսակ — Ենթատարատեսակ — Ձև — Ենթաձև

Տաքսոնոմիա — Կենսաանվանական անվանակարգ

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. (2005) "Life sciences", The American Heritage New Dictionary of Cultural Literacy, third, Houghton Mifflin Company։ Վերցված է՝ 2008-10-04։ “Phyla in the plant kingdom are frequently called divisions.” 
  2. Berg, Linda R. (2007-03-02)։ Introductory Botany: Plants, People, and the Environment, 2, Cengage Learning, 15։ ISBN 9780534466695։ Վերցված է՝ 23 July 2012։ 

Գրականություն[խմբագրել]

  • Джеффри, Чарлз. Биологическая номенклатура։ Пер. с англ. М.։ Мир, 1980. С. 16, 24—25.
  • Наумов С.П. Зоология позвоночных. М.։ Просвещение, 1982. 464 с.
  • Тахтаджян А.Л. Система магнолиофитов. Л.։ Наука, 1987. 439 с.
  • Михайлова И.А., Бондаренко О.Б., Обручева О.П. Общая палеонтология. М.։ Изд-во МГУ, 1989. 384 с. ISBN 5-211-00434-5
  • Кэрролл Р. Палеонтология и эволюция позвоночных։ В 3-х т. Т. 3. М.։ Мир, 1993. 312 с. ISBN 5-03-001819-0