Համո Բեկնազարյան
| Համո Բեկնազարյան | |
|---|---|
 |
|
| Ծննդյան օր՝ | մայիսի 19, 1892 |
| Ծննդավայր՝ | Երևան Ռուսաստան |
| Վախճանի օր՝ | ապրիլի 27, 1965 |
| Վախճանի վայր՝ | Մոսկվա Ռուսաստան |
| Քաղաքացիություն՝ |  ԽՍՀՄ |
| Ազգություն | հայ |
| Աշխատանք՝ | 1923 - 1959 |
| Կայք՝ | IMDb |
Համո Բեկնազարյան (մայիսի 19 1892, Երևան - ապրիլի 27 1965, Մոսկվա), հայ նշանավոր կինոռեժիսոր, սցենարիստ, կինոդերասան։ «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի հիմնադիր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1935թ)։
Բովանդակություն |
Կենսագրություն [խմբագրել]
Համո Բեկնազարյանը 1914թ սկսել է նկարահանվել ռուսական ֆիլմերում։ Դասվել է ռուսական համր կինոյի աստղերի շարքին։ Նկարահանվել է ավելի քան 70 ֆիլմերում։
1918թ ավարտել է Մոսկվայի առևտրի ինստիտուտը (մինչ այդ պրոֆեսիոնալ մարմնամարզիկ է եղել)։ 1921թ գլխավորել է Վրաստանի կինոստուդիայի կինոյի բաժինը, ապա դարձել Վրաստանի Պետկինոյի ռեժիսոր։ 1923թ Համո Բեկնազարյանը հաստատվել է Հայաստանում և հիմնադրել «Հայֆիլմ» կինոստուդիան։ 1926թ նկարահանել է հայկական առաջին գեղարվեստական ֆիլմը` «Նամուս»ը։ Ականավոր ռեժիսորի թողած ստեղծագործական վիթխարի ժառանգությունից կարելի է դատել, որ նա անսահման հնարավորություններ ուներ դրսևորելու իր տաղանդի ահռելի ուժը։ Դրա վառ ապացույցն այն էր, որ 1920-ականներին ընդունել է Հայաստանի կառավարության հրավերը, քաջ տեղյակ լինելով, որ այնտեղ կինոարտադրության և ստեղծագործական գործունեության համար նույնիսկ նվազագույն հիմքեր չկան։ Այդ տարիներին նա սիմվոլիկ գումարներով նկարահանել է այնպիսի ժապավեններ, ինչպիսիք են «Զարե» , «Շոր և Շորշոր» ։ Նրա ստեղծած առաջին հայկական ձայնային ֆիլմը` «Պեպո»ն, դարձավ ոչ միայն Բեկնազարյանի գլուխգործոցը, այլև տեղ գտավ ժողովրդական կինոյի ոսկե պահոցում։ Ավելի ուշ նկարահանել է հայ կինոյի 2 այլ հրաշալի ֆիլմեր` «Դավիթ Բեկ» (1943թ) և «Զանգեզուր» (1938թ)։ Վերջինի համար Ստալինի կողմից խրախուսական մրցանակի է արժանացել։ «Երրորդ քարավան» ֆիլմը, որն ամենայն հավանականությամբ դառնալու էր նրա կարիերայի ամենահաջողված ֆիլմը, մնում է անավարտ, քանի որ նկարահանումները կեսից արգելվում են, իսկ նախագիծը՝ փակվում։ Բեկնազարյանը խոր ցավով և կսկիծով լքում է «Հայֆիլմ» կինոստուդիան ու Հայաստանը և սկսում է ֆիլմեր նկարահանել միջինասիական հանրապետություններում։ Թաղված է Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը կնոջ՝ Սոֆյա Վոլխովսկայա-Բեկ-Նազարովայի շիրիմի մոտ։
Ֆիլմոգրաֆիա [խմբագրել]
Ռեժիսորական աշխատանքներ [խմբագրել]
- 1923 – Անարգանքի սյան մոտ (սցեն., ռեժ.)
- 1924 – Կորսված գանձեր (սցեն., ռեժ.)
- 1925 – Նամուս (սցեն., ռեժ.) (սցեն., ռեժ.)
- 1926 – Նաթելլա (սցեն. Շ.Շիշմարևի հետ, ռեժ.)
- 1926 – Շոր և Շորշոր (սցեն., ռեժ.)
- 1926 – Զարե (սցեն., ռեժ.)
- 1926 – Երկրաշարժ Լենինականում (վավերագրական) (սցեն., ռեժ.)
- 1927 – Չար ոգի (սցեն.)
- 1927 – Խասփուշ (սցեն. Ա.Տեր-Հովնանյանի և Գ.Բրագինսկու հետ, ռեժ.)
- 1928 – Տունը հրաբխի վրա (սցեն. Պ.Ֆոլյանի հետ, ռեժ.)
- 1929 – Սևիլ (սցեն. Գ.Բրագինսկու և Ջ.Ջաբարլի հետ, ռեժ.)
- 1930 – Կաշի (վավերագրական) (սցեն., ռեժ.)
- 1930 – Բամբակ (վավերագրական) (սցեն., ռեժ.)
- 1930 – Երկիր Նաիրի (սցեն., ռեժ.)
- 1930 – Իգդենբու (սցեն. Ս.Վիտկինի հետ, ռեժ.)
- 1932 – Շքանշանով մարդը (սցեն., ռեժ.)
- 1935 – Պեպո (սցեն., ռեժ.)
- 1938 – Զանգեզուր (սցեն. Յա.Դուկորի, Վ.Սոլովյովի հետ, ռեժ.)
- 1941 – Սաբուխի (ռեժ. Ր.Տախմասիբի հետ)
- 1942 – Դուստրը (ռեժ.)
- 1943 – Դավիթ Բեկ (սցեն. Ս.Հարությունյանի, Յ.Դուկորի, Վ.Սոլովյովի հետ, ռեժ.)
- 1947 – Անահիտ (ռեժ.)
- 1950 – Սովետական Հայաստան (վավերագրական) (սցեն. Է. Քարամյանի հետ, ռեժ. Լ. Իսահակյանի հետ)
- 1950 – Արարատյան հովիտի աղջիկը (ռեժ.)
- 1951 – Երկրորդ քարավանը (անավարտ)
- 1954 – Բնակարանամուտ
- 1959 – Նասրեդինը Խոջենտում (սցեն. և ռեժ. Է. Քարամյանի հետ)
Դերասանական աշխատանքներ [խմբագրել]
Պարգևներ և կոչումներ [խմբագրել]
- 1935 – ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ
- 1941 – Ստալինյան մրցանակ II աստիճանի Զանգեզուր ֆիլմի համար
Երկեր [խմբագրել]
- А. Бек-Назаров: автобиографический очерк, 1899 — 1959, М., 1964
- Записки актёра и кинорежиссера, М., 1965
Գրականություն [խմբագրել]
- Քալանթար Կ., Համո Բեկնազարյան, Եր., 1986
- Вен С., Амо Бек-Назаров, Кинопечать, 1927
- Вельтман С. А., Бек-Назаров, М.-Л., 1937
Ֆիլմեր [խմբագրել]
- Համո Բեկնազարյան, ԵՓՖՍ, 1972թ
