Լուսային տարի

Լուսային տարի կամ Լույսային տարի (լ. տ., ly), արտահամակարգային հեռավորության չափման միավոր, որը հավասար է այն հեռավորությանը որը անցնում է լույսը մեկ տարվա ընթացքում բացարձակ վակուումում: Առավել ճշգրիտ սահմանում է տրվում Միջազգային աստղագիտական միության կողմից` Լուսային տարին հավասար է այն հեռավորությանը, որը անցնում է լույսը վակուումում, չլինելով ձգողական դաշտերի ազդեցության տակ, մեկ հուլյան տարվա ընթացքում: Հենց այս սահմանումն է ընդունված գիտա-հանրամատչելի գրականության մեջ:

Ավելի վաղ լուսային տարի էր ընդունվում այն հեռավորությունը, որը լույսը անցնում էր մեկ արևադարձային տարվա ընթացքում: Նոր սահմանումը տարբերվում է առաջվանից մոտ 0,002%-ով: Քանի որ, այս չափման միավորը չի օգտագործվում բարձր ճշգրտությամբ հաշվարկներում, գործնական տարբերություն այս երկու սահմանումների մեջ չկա:

Թվային արժեքը

Լուսային տարին հավասար է՝

• 9 460 730 472 580 820 մետրի (մոտ 9,5 պետամետր),
• 63 241,1 Աստղագիտական միավորի (ա. մ.),
• 0,306 601 պարսեկի:

Հեռավորությունները լուսային տարիներով

Լուսային տարին հարմար է աստղագիտության մեջ հեռավորությունների որակական ներկայացման համար՝

Մասշտաբ	Արժեք	Նկարագիր
Վայրկյաններ	40,4*10−9 լ. տ.	Միջին հեռավորությունը մինչև Լուսին, մոտավորապես 376 300 կմ, դա նշանակում է, որ Երկրի մակերևույթից արձակված լույսի ճառագայթին անհրաժեշտ կլինի 1,2-1,3 վայրկյան, որպեսզի այն հասնի մեր բնական արբանյակի մակերևույթին:
Րոպեներ	15,8*10−6 լ. տ.	Մեկ աստղագիտական միավորը հավասար է մոտավորապես 150 մլն կիլոմետրի: Այսպիսով, Արեգակի մակերևույթից արձակված լույսի ճառագայթին անհրաժեշտ կլինի մոտ 500 վայրկյան, կամ 8 րոպե 20 վայրկյան, որպեսզի այն հասնի Երկրին:
Ժամեր	3,2*10−3 լ. տ.	Պիոներ և Վոյաջեր սարքերը, որոնք թռչում են դեպի Արեգակնային համակարգից դուրս, այժմ գտնվում են մոտ հարյուր աստղագիտական միավոր հեռավորության վրա, և նրանց պատասխանի ժամկետը Երկրից ուղարկված հրամաններին, կազմում է մոտ 14 ժամ: Այս հեռավորությունը հաղթահարելու համար նրանց պետք եղավ մոտ 30 տարի: Արեգակից մինչև Պլուտոն ընկած միջին հեռավորությունը կազմում է մոտ 5 լուսային ժամ
Տարի	1,6 լ. տ.	Ենթադրաբար, Օորտի ամպի ներքին սահմանը գտնվում է Արեգակից 50 000 ա. մ., իսկ արտաքինը՝ 100 000 ա. մ. հեռավորության վրա: Այսինքն որպեսզի հաղթահարել Արեգակից մինչև արտաքին սահմանը ընկած հեռավորությունը լույսին անհրաժեշտ կլինի մոտ մեկուկես տարի:
	2,0 լ. տ.	Արեգակի ձգողության դաշտի ազդեցության առավելագույն հեռավորություննը (Հիլլի գունդ) — մոտավորապես հավասար է 125 000 ա. մ.
	4,22 լ. տ.	Մեզ ամենամոտ աստղը (չհաշված Արեգակը), Կենտավրոսի Պրոկսիման, տեղաբաշխված է 1,3 պկ, կամ 4,22 լ. տ. հեռավորության վրա
Հազարամյակ	26*103 լ. տ.	Մեր գալակտիկայի կենտրոնը ընկած է մոտ 10 կպկ հեռավորության վրա մեզանից, որը կազմում է ~30 000 լուսային տարի
	100*103 լ. տ.	Ծիր Կաթինի տրամագիծը — 30 կպկ կամ 100 000 լուսային տարի
Միլիոնավոր տարիներ	2,5*106 լ. տ.	Մեզ ամենամոտ պարուրաձև գալակտիկան, հանրահայտ Անդրոմեդայի միգամածությունը, մեզնից հեռու է 772 կպկ կամ 2,5 մլն. լուսային տարի
	3,14*106 լ. տ.	Եռանկյունու գալակտիկան (M33) տեղաբաշխված է մեզանից 3,14 մլն լուսային տարի հեռավորության վրա և հանդիսանում է ամենահեռու մարմինը, որը տեսանելի է անզեն աչքով:
	59*106 լ. տ.	Աեմնամոտ գալակտիկաների կույտը (Կույսի կույտ), մեզանից հեռու է 59 մլն. լուսային տարով:
Միլիարդավոր տարիներ	1,2*109 լ. տ.	Սլոունի մեծ պատը — Տիեզերքի ամենամեծ կազմավորումներից մեկն է, նրա չափերն են մոտ 350 Մպկ: Որպեսզի լույսը հաղթահարի նրա մեկ ծայրից մյուսը հեռավորությունը անհրաժեշտ կլինի մոտ մեկ միլիարդ տարի

Հետաքրքիր փաստեր

• Աստղագիտական միավորը բարձր ճշտությամբ հավասար է 499 լուսային վայրկյանի, այսինքն լուսյը Արեգակից հասնում է Երկրին 499 վայրկյանի ընթացքում:
• 1 լուսային վայրկյանը = 299 792,5 կիլոմետրի.
• 1 լուսային րոպե = 17 987 550 կիլոմետր.

Տես նաև

• Պարսեկ
• Աստղագիտական միավոր

Արտաքին հղումներ

1. БСЭ — Լուսային տարի
2. International Organization for Standardization. 9.2 Measurement units(անգ.)
3. The astronomer’s unit for measuring distance