Էմիլի Բրոնտե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բրոնտեի դիմապատկերը նրա եղբորը՝ Բրանվել Բրոնտեի կողմից

Էմիլի Բրոնտե (անգլ.՝ Emily Jane Brontë) (1818թ. հուլիսի 30, Թորնտոն, Յորքշիր կոմսություն - 1848թ. դեկտեմբերի 19, Հաուորթ), անգլիացի բանաստեղծուհի և վիպասան, առավելապես հայտնի է «Մոլեգին հողմերի դարավանդ» (1847, Wuthering Heights, թարգմանվել է հայերեն[1]) վեպով։

Ներկայումս գնալով ավելի ու ավելի մեծ ճանաչում է ստանում նրա բանաստեղծական արվեստը։ «Հիշողություն» (Remembrance), «Գերի» (The Prisoner), «Երկչոտ չէ իմ հոգին» (No coward soul is mine) և այլ բանաստեղծությունները թույլ են տալիս դասել նրան Բլեյքի, Շելլիի և Բայրոնի մակարդակի գրողների շարքին։ ‌[փա՞ստ]

Կենսագրություն[խմբագրել]

Քույրերը` Շառլոթ և Էնն Բրոնտե։ Որոշ ժամանակ (1824—1825) Շառլոթի հետ սովորել է բարեգործական Cowan Bridge-ի դպրոցում։ Հատկապես սերտ ընտանեկան և ստեղծագործական հարաբերությունները կապում էր փոքր քրոջ` Էննի հետ։Եղբոր`Բրենուելլի և Շառլոթի նման, ով ռոմանտիկ պատմությաւն «Անգրիայի ցիկլը» հեղինակն է, Էմիլին և Էննը ստեղծել էին իրենց երևակայական աշխարհը, Գոնդալ, իրենց բանաստեղծական ոգեշնչման աղբյուրը։ Մի քանի ամիս 1835 թ. Էմիլին ուսանում է Ռոուխեդյան դպրոցում , բայց շուտով վերադառնում է Հավորթ ընտանիքի կարոտից։ 1837 թ. նա ծառայում է որպես դաստիարակչուհի Հալիֆաքսի Լոու- Հիլլ արվարձանում, իսկ 1842 թ. Շառլոթի հետ մեկնում է Բրյուսել ուսումը շարունակելու համար։Բրյուսելից վերադառնալուց հետո մինչև կյանքի վերջը չի լքում Հավորթը։ 1846 թ. դուրս է գալիս բանաստեղծությունների ժողովածուն «Բանաստեղծություն Կարերա, Էլիսա և Էկտոնա Բելովներ»։ Էմիլիի բանաստեղծություններից «Էլիսա»-ն ստանում է բարձր գնահատական քննադատողների կողմից։1847 թ. հրատարակվում է իր վեպը «Մոլեգին հողմերի դարավանդ», որը հետագայում բերեց նրան փառք։Երբ Էմիլին ողջ էր այս վեպը գրեթե աննկատ էր և միայն նրա մահից հետո, երբ Շառլոթը հրատարակեց երկրորդ խմբագրությունը «Մոլեգին հողմերի դարավանդ» դիմավորվեց ինչպես իսկական գլուխգործոց, բայց որոշ վերապահումներով։

Կենսագրական տեղեկությունում Շառլոթը նշել է «սարսափելի, մեծ խավար», պատմությունը երկու Յորկշիրյան ընտանիքների Էրնշո և Լինտոնների և նրանց չար հանճարի Հիտքլիֆի մասին է։Քեթրին Էրնշոին և Հիտքլիֆին կապում է փոթորկոտ, դիվային, ապստամբ կիրքը։Նրանց սերը ողբերգական է։Միայն մահից հետո նրանք հրաշալի կերպով կապվեցին։Հայտնի անգլիացի գրող Է. Հասկելը , գրել է, որ «Մոլեգին հողմերի դարավանդ» վեպը առաջացրել է բազմաթիվ ընթերցողների մոտ սարսափի դող և «հակակրանք է արտահայտչականության...որից պատկերված է հիմար...կերպարներ»։Սակայն վեպին բնորոշ է բարոյական ուժ եւ իմաստություն, իսկ դաժանության, խաբեության եւ խելագարության դեմ միտքը եւ արդարությունն է։

Ի տարբերություն Շառլոթի՝ Էմիլին մոտիկ ընկերներ չուներ, նա հազվադեպ է գրել նամակներ, քչերին է սիրել, բացառությամբ իր հարազատներին։

1848 թ. սեպտեմբերին Էմիլին հիվանդացել է եղբոր հուղարկավորության ժամանակ և երկու ամիս անց մահացել թոքախտից։ Ներկայումս, մասնավորապես, բարձր է գնահատվում նրա պոեզիան։ Ի պատիվ երեք Բրոնտե քույրերի և նրանց եղբոր` Բրենուելլի, նրանց անունով է Մերկուրիի մի խառնարան։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Մոլեգին հողմերի դարավանդ։ Վեպ / Է. Բրոնտե; Անգլ. թարգմ.՝ Ա. Բուդաղյան; Խմբ.՝ Գ. Խաչատրյան. - Երևան : Նաիրի, 1992. - 411 էջ։