Գերանիոլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գերանիոլ
Geraniol structure.png
Geranial 3D ball.png
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դասական անվանակարգում Գերանիոլ
Ավանդական անվանում դիմեթիլօկտադիեն
Քիմիական բանաձև C10H18O
Ֆիզիկական հատկություններ
Մոլային զանգված 154,25 գ/մոլ
Ագրեգատային վիճակ հեղուկ
Խտություն 889 գ/սմ³
Ջերմային հատկություններ
Հալման ջերմաստիճան 15 °C
Սուբլիմացման ջերմաստիճան 76 °C
Եռման ջերմաստիճան 229-230 °C
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Գերանիոլ, (լատ.՝ Geranium` խորդենի), 2,6-դիմեթիլօկտադիեն-2,6-ոլ-8, C10H18O բանաձևով օրգանական միացություն։ Բաց դեղնավուն, վարդի հոտով հեղուկ նյութ է, որի եռման ջերմաստիճանը՝ 229-230° C, խտությունը՝ 889 կգ/մ3։ Լուծվում է սպիրտներում և եթերներում, բայց ջրում չի լուծվում։ Խորդենի, վարդի և այլ ծաղկաբույսերի եթերային յուղերի բաղադրիչ մասն է։

Ստացումը[խմբագրել]

Գերանիոլ ստանում են մշակելով այդ ծաղկաբույսերի եթերային յուղերը , ինչպես նաև ստանում են ցիտրալի ընտրողական հիդրումով կամ լինալոլի իզոմերացմամբ` քացախաթթվի անհիդրիդի հետ տաքացնելով։

Կիրառումը[խմբագրել]

Գերանիոլը օգտագործվում է օծանելիքների և հոտավետ օճառների արտադրության մեջ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել նաև, որ գերանիոլը հաջողությամբ մոծակներ վանող հատկություն ունի[1][2]

Առողջություն և անվտանգություն[խմբագրել]

Օծանելիքների հանդեպ ալերգիա ունեցող մարդիկ պետք է խուսափեն գերանիոլ օգտագործելուց[3]։ Գերանիոլը նաև աչքերի սուր գրգռիչ միջոց է[4]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png