Օքսֆորդի անգլերեն բառարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox book.png
Օքսֆորդի անգլերեն բառարան
A New English Dictionary on Historical Principles (NED)
OED2 volumes.jpg
Հեղինակ John Simpson և Edmund Weiner
Տեսակ գիրք և online dictionary
Ժանր բառարան
Թեմա բառարան
Բնօրինակ լեզու անգլերեն
Երկիր Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Հրատարակման վայր Օքսֆորդ
Հրատարակիչ Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակչություն
Հրատարակման տարեթիվ 1989 և 1928
ԳՄՍՀ 0-19-861186-2
OCLC 17648714
Կայք oed.com

Օքսֆորդի անգլերեն բառարան (անգլ.՝ Oxford English Dictionary, OED), Օքսֆորդի բառարան, Օքսֆորդի Մեծ բառարան, Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակչության[1] անգլերենի հայտնի և խոշոր ակադեմիական բառարան: 2005 թվականի հրատարակությունը պարունակում է մոտ 301 100 հոդվածներ (350 միլիոն տպագիր նշաններ): Օքսֆորդի անգլերեն բառարանում ներառված են անգլիական գրականության և հաղորդակցման բառեր, որոնք կիրառվում են 1150 թվականից սկսած:

Բառարանը հայտնի է նաև խոսակցական, ոչ պաշտոնական «Մարրիի բառարան» (Murray’s) անվանմամբ (առաջին գլխավոր խմբագրի՝ Ջեյմս Մարրի ազգանվամբ): Այն ուսումնասիրում է անգլերենի պատմական զարգացումը, գիտնականների և ակադեմիական հետազոտողների տրամադրելով համապարփակ ռեսուրսներ, ինչպես նաև նկարագրում անգլերենի օգտագործումը աշխարհի տարբեր բնագավառներում[2][3]:

Բառարանի էլեկտրոնային առաջին տարբերակը պատրաստվել է 1988 թվականին: Առցանց տարբերակը հասանելի է 2000 թվականից, իսկ 2014 թվականի ապրիլին այն ունեցել է, ավելի քան, երկու միլիոն այցելություն: Բառարանի երրորդ հրատարակությունը, ամենայն հավանակությամբ, միայն էլեկտրոնային կլինի: Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակչության քարտուղար Նայջել Փորթվուդը քիչ հավանական է համարում, որ այն երբևէ կտպագրվի[4][5]:

Զարգացման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակակից անգլերենի բարձր մակարդակի բացատրական բառարան։

Բառարան ստեղծելու գաղափարը պատկանում է Լոնդոնի լեզվաբանական ընկերությանը դեռևս 1857 թվականից: Ապագա բառարանի նախագիծը ձևավորվել էր 1859 թվականին, երբ հրապարակվեց անգլերենի նոր բառարանի վերաբերյալ մանրամասն առաջարկ: Խմբագիր նշանակվեց Ջեյմս Մարրին: Բառարանի վրա աշխատել են նաև Հենրի Բրեդլին և Ուիլյամ Քրեյգին:

Որպես պատմական բառարան, Օքսֆորդի անգլերեն բառարանը բառերը բացատրում է ցույց տալով դրանց պատմական զարգացումը, ոչ թե միայն ներկայիս գործածությունը[6]:

1884 թվականի փետրվարի 1-ին սկսվել է առաջին հրատարակության տպագրությունը, որն անվանվել է «Նոր անգլերեն բառարան՝ հիմնված պատմական սկզբունքների վրա» (անգլ.՝ «New English Dictionary on Historical Principles», NED): 1895 թվականից գրքի կազմի վրա զուգահեռ հայտնվեց «Օքսֆորդի անգլերեն բառարան» անվանումը (անգլ.՝ «Oxford English Dictionary»): Բառարանը պարունակում էր 10 հատոր, որոնք լույս են տեսել մինչև 1928 թվականը:

Հրապարակումների ամսաթվեր
1888 A A New ED Vol. 1
1893 C NED Vol. 2
1897 D NED Vol. 3
1900 F NED Vol. 4
1901 H NED Vol. 5
1908 L NED Vol. 6
1909 O NED Vol. 7
1914 Q NED Vol. 8
1919 Si NED Vol. 9/1
1919 Su NED Vol. 9/2
1926 Ti NED Vol. 10/1
1928 V NED Vol. 10/2
1928 all NED 12 vols.
1933 & sup. Oxford ED 13 vols.
1972 A OED Sup. Vol. 1
1976 H OED Sup. Vol. 2
1982 O OED Sup. Vol. 3
1986 Sea OED Sup. Vol. 4
1989 all OED 2nd Ed. 20 vols.
1993 all OED Add. Ser. Vols. 1—2
1997 all OED Add. Ser. Vol. 3

1933 թվականին բառարանը վերահրատարակվել է և պարունակել է 12 հատոր գումարած 1 լրացուցիչ հատոր: Հենց այդ ժամանակ նա ձեռք է բերել իր ներկայիս անվանումը՝ «Օքսֆորդի անգլերեն բառարան»:

1972 թվականին, երբ լույս տեսավ առաջին հատորը, դրան հաջորդեց բառարանի եռահատոր լրացուցիչ տպագրությունը: 1972 և 1986 թվականների միջակայքում հրապարակվել է ևս 4 հատոր:

1989 թվականին լույս է տեսել բառարանի երկրորդ հրատարակությունը՝ 20 հատորով:

Կա նաև «Compact edition of the Oxford English dictionary»-ի երկու հատորների միկրովերատպման օրինակներ։ Պարբերաբար վերահրատարակում են «Shorter Oxford English dictionary» և «Concise Oxford dictionary of current English» կրճատ տարբերակները:

Ամբողջովին վերամշակված տարբերակը լույս կտեսնի 2017 թվականին: Հրատարակությունը կլինի միայն էլեկտրոնային տարբերակով (այսինքն՝ տպագիր տարբերակ չի լինի): Ներկայումս հրատարակության վրա աշխատում են 80 մասնագետ, որոնք, ըստ 2011 թվականի մարտի 24-ի տվյալների, հասել են Ryvita բառին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Guide to the Third Edition of the OED»։ Oxford University Press։ Վերցված է 30 August 2014 
  2. "As a historical dictionary, the OED is very different from those of current English, in which the focus is on present-day meanings." [1]
  3. "The OED is a historical dictionary, with a structure that is very different from that of a dictionary of current English."[2]
  4. Jamieson Alastair (29 August 2010)։ «Oxford English Dictionary 'will not be printed again'»։ The Telegraph։ Վերցված է 11 August 2012 
  5. Flanagan Padraic (20 April 2014)։ «RIP for OED as world's finest dictionary goes out of print»։ The Telegraph։ Վերցված է 8 June 2014 
  6. «The Oxford English Dictionary»։ Oxford Dictionaries։ Վերցված է 26 May 2015 


Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]