Քարհանի վանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քարհանի վանք
Հիմնական տվյալներ
ՏեսակՎանք
ԵրկիրԱդրբեջան Ադրբեջան
ՏեղագրությունԱդրբեջան գ. Միրզիկ, Գյոյգյոլի շրջան, Ադրբեջան
Ներկա վիճակկորցրած հուշարձան
Ճարտարապետական ոճՀայկական
Հիմնադրված16-17-րդ դարեր[1]

Քարհանի վանք (նաև՝ Սուրբ Աստվածամոր վանք, Միրզիկի անապատ), հայկական վանք Արևելյան Հայաստանում, ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Գյոյգյոլի շրջանի (նախկին Խանլարի) Միրզիկ գյուղի մոտ։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնադրում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վանքի հիմնադրումը որոշ մասնագետները վերաբերում են 16-17-րդ դարերին[1]։

19-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քարհանի վանքը ժամանակին ունեցել է բազմանդամ միաբանություն։ Գործել է մինչև 1870-ական թվականները։ Ունեցել է կալվածքներ, որոնցից հիմնականում զրկվել է 19-րդ դարի կեսերից հետո[1]։

Վանքի պատմության ուսումնասիրության առումով բացառիկ հետաքրքրություն է ներկայացնում 1853 թվականին կազմված սույն տեղեկագիրը.

Aquote1.png Անապատս այս յառաջին ժամանակս լեալ է շքեղաշուք և նշանաւոր վանք ունելով բաւականաթիւ միաբանս և վանահայրս, որպիսիք են՝ Եղեազար եպիսկոպոս, Յովսէփ վարդապետ, ապա՝ Սարգիս եպիսկոպոս, յետ նորա Մկրտիչ ևս Պօղոս վարդապետ, որոց և գերեզմանք ոմանց ընդ այլոցն գտանին այժմիկ ի գաւթի եկեղեցւոյն շինուածքդ նոցա և կացարանաց անապատականացն և շրջապատ պարիսպք ի ներկայումս կան ի քայքայեալ դրութեան, միայն եկեղեցին գտանի ամբողջ քարաշէն գոյ և առանձին մատուռ մի խորանաձև ուխտատեղի, ուր երբեմն գնան ուխտաւորք։ Անապատս այս կայացեալ կայ խստորեն բարձր և երկայնանիստ լերինն նովան կոչեցեալ յարևմտից կողմն հանդէպ քարաժայրին, որ անուանի «Ծիլ քերծ» կամ «Ճգնաւորի քերծ» է ընդ մէջ երկուց ծորակաց, որք սկսանին ի նոյն լեռն է հանդերձ առուիւք ջուրց յաջմէ և յահեկէ Անապատին, լայնութեամբ հեռի միմեանց իբրև երկու վերսիւ, և ի վայր իջեալ այս ծորակք և ձգեալ դէպ յարևելս մինչ իբրև ցերեք վերս երկայնութեամբ, ապա խառնին և միանան...[2] Aquote2.png


Վանահայեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առկա տվյալների համադրմամբ մասամբ հնարավոր է ներկայացնել Քարհանի վանքի վանահայրերի ժամանակագրական հետևյալ ցանկը[3][4][5].

  • Եղիազար եպիսկոպոս. վախճ. 1713 թ.
  • Հովսեփ վարդապետ
  • Սարգիս եպիսկոպոս. հիշ. 1770-1773 թթ.
  • Մկրտիչ վարդապետ
  • Պողոս վարդապետ
  • Աբեղա (անունն անհայտ է). հիշ. 1857 թ.
  • Վարդապետ (անունն անհայտ է). հիշ. 1862 թ.

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վանական համալիրի մեջ մտել է եկեղեցին՝ արևմուտքից կից փոքր գավթով, և միաբանության սենյակները։ Վանքն ունեցել է շրջապապարիսպ, որոնք դեռևս անցյալ դարավերջին կիսավեր էին։ Բոլոր շինությունները կառուցված են անմշակ քարով, կրաշաղախով[1]։

Կալվածքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիշյալ երկու վտակների միջև ընկած ողջ տարածքը՝ «մի քանի օրավար պատուական հողեր», պատկանելիս է եղել վանքին[6]։ 1886 թվականին վանքի կալվածքը բաղկացած էր վարելահողից և անտառից[7]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 398
  2. Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 2742, թ. 16
  3. Թօփճեան Յ. Յակոբ, Ցուցակ ժողովածուաց Դադեան Խաչիկ վարդապետի, մասն Բ, Վաղարշապատ, 1900, էջ 21
  4. Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3830, թ. 78
  5. Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3836, թ. 56
  6. Բարխուտարեանց Մ, Արցախ, Բագու, 1895, էջ 277
  7. Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. Պ56, ց. 18, գ. 138, թ. 100-101