Վիքիլսարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիքիլսարան
Wikiversity logo 2017.svg
Wikiversity screenshot 2008.png
wikiversity.org
ՏեսակMediaWiki կայք և Վիքիմեդիա հիմնադրամի նախագիծ
ԵրկիրFlag of the United States.svg ԱՄՆ
ՍեփականատերՎիքիմեդիա Հիմնադրամ
Բացվածօգոստոսի 15, 2006
Փակվածօգոստոսի 15, 2006
Wikiversity Վիքիպահեստում

Վիքիլսարանը Վիքիմեդիա Հիմնադրամի նախագիծ է,[1] որը իր գործունեության շնորհիվ աջակցում է սովորող համայնքներին ուսումնական նյութերով։ Վիքիլսարանը տարբերվում է Վիքիպեդիայի նման կառուցվածքային նախագծերից նրանով, որ ուսումը խթանելու համար այն առաջարկում է ոչ ֆորմալ բովանդակության ուսումնական ձեռնարկների կամ դասընթացների շարք։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիլսարանը պաշտոնապես գործարկվեց 2006 թվականի օգոստոսի 15-ին, անգլերեն English language Wikiversity-ով։

Վիքիլսարանի գաղափարն առաջացավ Վիքիգրքեր նախագծում վիքիլսարան համայնքի ձևավորման հետ մեկտեղ, սակայն երբ որոշվեց այն հեռացնել Վիքիգրքերից, անմիջապես առաջարկվեց ստեղծել Վիքիլսարան Վիքիմեդիա անկախ նախագիծ,[2] որի հիմնական նպատակը կլինի լայնացնել Վիքիմեդիա գործունեության շրջանակը, ներառելով դասագրքերից դուրս ուսումնական ռեսուրսներ։

Երկու առաջարկ կատարվեց։ Առաջին նախագիծը չհաստատվեց (2005) իսկ երկրորդ` ձևափոխված առաջարկն ընդունվեց (2006)։[3]

Վիքիլսարանի մեկնարկը հայտարարվեց 2006 թվականի Վիքիմանիայի ժամանակ որպես գաղափար:

Aquote1.png ընդունում ենք սովորող համայնքներին, մարդկանց, որոնք իրոք փորձում են սովորել, իրոք ուզում են տեղ ունենալ գալու և շփվելու և իրար օգնելու հասկանալ, թե ինչպես սովորել։ Մենք պատրաստվում ենք նաև հետազոտել և խթանել հետազոտությունները, թե ինչպես այսպիսի նյութերը ավելի արդյունավետ օգտագործել։[4]
- Wikimania, 2006
Aquote2.png


Նախագծի մանրամասները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիլսարանը ազատ ուսումնական նյութերի ստեղծման և օգտագործման կենտրոն է, և learning activities-ի ներկայացման համար։[5][6] Վիքիլսարանը ուսումնական կոնտեկստում օգտագործվող բազում վիքիներից մեկն է,[7] ինչպես նաև բազում նախաձեռնություններից, որ ստեղծում են ազատ և բաց ուսումնական ռեսուրսներ։ Վիքիլսարանի առաջնային գերակայությունները և նպատակներն են․

  • Ստեղծել և տեղադրել ազատ բովանդակությունների շարք, բազմալեզու ուսումնական նյութեր, բոլոր լեզուներով, բոլոր տարիքային խմբերի համար։
  • Ընդունել այս նյութերին գիտականորեն աջակցող ուսումնական նյութերը և համայնքները։[8]

Վիքիլսարանի էլեկտրոնային ուսուցման մոդելը շեշտը դնում է "ուսումնական խմբերի" և "սովորել կատարելով" մոտեցման վրա։ Վիքիլսարանի կարգախոսը և լոզունգն են "Դարձրու կրթությունն անվճար",[9][10] մատնանշելով, որ վիքիլսարանի մասնակիցների խմբերը / համայնքները կզբաղվեն ուսումնական ծրագրերով: Ի շնորհիվ նախագծերի շուրջ մանրամասն, ուրվագծված, ընդհանրացված համագործակցության և/կամ արդյունքները Վիքիլսարանի էջերում հրապարակման, ուսուցումը հեշտանում է։ Վիքիլսարանի ուսումնական ծրագրերը ներառում են վիքիէջերի հավաքածուներ, որոնք վերաբերում են կոնկրետ թեմայի հետազոտմանը։[11] Վիքիլսարանի մասնակիցներին առաջարկվում է ներկայացնել իրենց ուսման նպատակները, իսկ վիքիլսարանի համայնքը համագործակցությամբ մշակում է այդ նպատակներն իրակացնելուն ուղղված ուսումնական ծրագրեր և նախագծեր։[12] Վիքիլսարանի e-Learning գործունեությունը սովորողներին հնարավորություն է տալիս գիտելիք ստեղծել։[13][14] Ուսանողները պետք է լեզվին տիրապետեն, որպեսզի օգնեն համակուրսեցիներին։ Այդ անելով նրանք զարգացնում են իրենց մտորելու ունակությունները։ Երկրորդը, դա ուսանողներին հնարավորություն է տալիս ինքնուրույն որոշել ինչ գրել կամ ուղղել, նաև երբ և ինչպես դա անել։ Ուսանողները կարող են ազատ դիմել ցանկացած աջակցության։ Միևնույն ժամանակ դա նպաստում է կոգնիտիվ զարգացմանը, առաջարկելով ուսանողներին համագործակցել։

Ուսումնական ռեսուրսները զարգացնում են անհատները կամ խմբերը, կամ իրենց սեփական նախաձեռնությամբ կամ որպես ուսումնական նախագծի մաս։[15] Վիքիլսարանի ռեսուրսները պարումակում են ուսումնական ձեռնարկներ, դասապլաններ, ուսումնական ծրագրեր, արտաքին ռեսուրսների հղումներ, դասընթացների նշումներ, օրինակների և խնդիրների բազմություններ, ընթերցանության ցանկեր և մասնակիցների կողմից մշակված այլ նյութեր&nbsp, սակայն չեն ներառում վերջնական հղկված դասագրքեր։ Ուրիշների համար օգտակար տեղադրվում են Վիքիգրքերում։[16] Յուրաքանչյուր առարկայական բնագավառով հետաքրքրվող ուսումնական խմբերը ստեղծում են ռեսուրսների ցանց, որոնք կազմում են վիքիլսարանում տարվող քննարկումների և գործունեության հիմքը։ Ուսումնական ռեսուրսները կարող են օգտագործվել վիքիլսարանից դուրս, մանկավարժների կողմից իրենց նպատակների համար, GFDL- ի և Creative Commons լիցենզիայի պայմաններով (ինչպես Վիքիպեդիան)։

Վիքիլսարանը թույլատրում է տեղատրել անձնական հետազոտությունները (ի տարբերություն վիքիպեդիայի)։[17][18] Այդ հետազոտությունը կարող է էքսպերտի կողմից ստուգված չլինել։[17]

WikiJournals[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մի քանի Վիքիամսագիրներ գործում են Վիքիլսարանում ակադեմիական ամսագիր ձևաչափով ( WikiJournal User Group անվանմամբ). Ներկայացված հոդվածները մինչև հրապարակումը կամ ինդեքսավորումը, հղման հնարավորությամբ կայուն տարբերակը ամսագրում և խմբագրվող տարբերակը Վիքիպեդիայում, փորձաքննության են ենթարկվում արտաքին էքսպերտների կողմից։[19] Որոշ հոդվածներ գրվել են զրոյից, որոշներն էլ հարմարեցվել են Վիքիպեդիայի հոդվածներից։[20] Այսպիսով նրանք ձգտում են էքսպերտներին խրախուսել բովանդակություն ստեղծել և բարելավել (որպես հեղինակներ և վերստուգողներ), ինչպես նաև ապահովել Վիքիպեդիայի առկա բովանդակության համար լրացուցիչ որակի վերահսկման մեխանիզմ:[21] Այս գործունեությունը սկսվել է WikiJournal of Medicine-ի հետ 2014 թվականին։[22] Քույր WikiJournal of Science ամսագիրը սկսել է հրապարակումը 2018 թվականից։[20]

Լեզուներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներկայումս կան տասնյոթ տարբեր վիքիլսարաններ - արաբերեն, չինարեն, չեխերեն, անգլերեն, ֆիններեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, հունարեն, հինդի, իտալերեն, ճապոներեն, կորեերեն, պորտուգալերեն, ռուսերեն, սլովեներեն, իսպաներեն և շվեդերեն։ Այլ լեզուներով վիքիլսարան նախագծերը մշակվել են "beta" բազմալեզու հանգույցում։

Լեզուներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներկայումս կան տասնյոթ տարբեր Վիքիլսարաններ․ արաբերեն, չինարեն, չեխերեն, անգլերեն, ֆիններեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, հունարեն, հինդի, իտալերեն, ճապոներեն, կորեերեն, պորտուգալերեն, ռուսերեն, սլովեներեն, իսպաներեն և շվեդերեն; Վիքիլսարանի ծրագրերը այլ լեզուներով մշակվում են «բետա» բազմալեզու հանգույցում:

Այլ լեզուներով նոր ստեղծված վիքիլսարանները, որպեսզի նախնական քննության ստեղծված "beta" փուլից տեղափոխվեն հիմնական տարածք, նոր վիքիլսարանի համայնքը պետք է մշակի հետազոտական գործունեությունը կարգավորող քաղաքականություն։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Welcome speech, Jimbo Wales, Wikimania 2006 (audio)
  2. Reswik (2006-08-22)։ «Wikiversity:History of Wikiversity»։ Wikiversity։ Վերցված է 2014-01-17 
  3. Wikimedia Foundation contributors (2013-03-25)։ «Resolution Wikiversity»։ Wikimedia Foundation։ Վերցված է 2014-01-17 
  4. Wikimania contributors (2007-02-17)։ «Opening Plenary (transcript)»։ Wikimania։ Վերցված է 2014-01-17 
  5. Nystedt Dan (2007-08-04)։ «Wikiversity Gains Momentum»։ PC World 
  6. Foster Andrea (2005-12-16)։ «Wikipedia, the Free Online Encyclopedia, Ponders a New Entity: Wikiversity»։ The Chronicle of Higher Education 
  7. Perrin Donald, Downes Stephen, Muirhead Brent, Perrin Elizabeth, Betz Muhammad (January 2007)։ «Wikis and Wikipedia as a Teaching Tool»։ in Konieczny Piotr։ International Journal of Instructional Technology and Distance Learning 4 (1)։ էջ 19։ ISSN 1550-6908  by Piotr Konieczny; International Journal of Instructional Technology and Distance Learning;January 2007, Vol. 4, No. 1.
  8. Wikiversity contributors։ «Approved Wikiversity project proposal»։ Wikiversity 
  9. «Wikiversity:Learning»։ Wikiversity 
  10. «Wikiversity learning model»։ Wikiversity 
  11. Wikiversity learning projects portal, Wikiversity
  12. Friesen Norm, Hopkins Janet (2008-09-27)։ «Wikiversity; or education meets the free culture movement: An ethnographic investigation»։ First Monday (անգլերեն) 13 (10) 
  13. Singh Satendra (2013)։ «Use of Wikiversity and role play to increase student engagement during student-led physiology seminars»։ Advances in Physiology Education 37 (1): 106–107։ ISSN 1043-4046։ doi:10.1152/advan.00096.2012 
  14. Hladnik Miran, Polajnar Jernej (2016-12-21)։ «Wikiji v izobraževanju - Po desetih letih izkušenj»։ Andragoška spoznanja (անգլերեն) 22 (4): 73։ ISSN 2350-4188։ doi:10.4312/as.22.4.73-83 
  15. Kennedy Ian, Pass Delia, Cadir Roxan։ One Laptop Per Teacher: Content and Curriculum for (in-service) Teacher Training։ Ed/ITLib Digital Library։ էջեր 2564–2569 
  16. «Wikiversity:What Wikiversity is not»։ Wikiversity 
  17. 17,0 17,1 Page 95 in: Michael Nentwich, René König (2012)։ Cyberscience 2.0: Research in the Age of Digital Social Networks, Volume 11 of Interaktiva, Schriftenreihe des Zentrums für Medien und Interaktivität, Gießen։ Campus Verlag - Interaktiva Series։ ISBN 9783593395180 
  18. Singh S. (2013)։ «Use of Wikiversity and role play to increase student engagement during student-led physiology seminars»։ AJP: Advances in Physiology Education 37 (1): 106–107։ ISSN 1043-4046։ doi:10.1152/advan.00096.2012 
  19. Shafee Thomas (2017-11-24)։ «Wikipedia-integrated publishing: a comparison of successful models» 26 (2)։ Health Inform.։ doi:10.13140/rg.2.2.27470.77129 
  20. 20,0 20,1 Editorial Board (2018-06-01)։ «The aims and scope of WikiJournal of Science»։ WikiJournal of Science (անգլերեն) 1 (1): 1։ ISSN 2470-6345։ doi:10.15347/wjs/2018.001 
  21. Shafee Thomas, Das Diptanshu, Masukume Gwinyai, Häggström Mikael (2017-01-15)։ «WikiJournal of Medicine, the first Wikipedia-integrated academic journal»։ WikiJournal of Medicine (անգլերեն) 4 (1)։ ISSN 2002-4436։ doi:10.15347/wjm/2017.001 
  22. Masukume Gwinyai, Heilman James, Häggström Mikael (24 May 2016)։ «Why getting medical information from Wikipedia isn’t always a bad idea»։ The Conversation։ Վերցված է 26 May 2016