Վահան Հարությունյան (արվեստաբան)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վահան Նազարեթի Հարությունյան
Ծնվել է 1918 նոյեմբերի 7
Ծննդավայր Ալեքսանդրապոլ
Մահացել է ապրիլի 5, 1990(1990-04-05) (տարիքը 71)
Մահվան վայր Երևան
Ազգություն հայ
Կրթություն Երևանի ուսուցչական ինստիտուտ
Լենինգրադի Ռեպինի անվան ինստիտուտ
Մասնագիտություն արվեստաբան
Պարգևներ և
մրցանակներ
ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ
Անդամություն Հայաստանի նկարիչների միություն

Վահան Նազարեթի Հարությունյան (1918, նոյեմբերի 7, Ալեքսանդրապոլ -1990, ապրիլի 5, Երևան), հայ արվեստաբան, արվեստագիտության թեկնածու, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1985), Հայաստանի նկարիչների միության անդամ, ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1918 թ. նոյեմբերի 7-ին ք. Ալեքսանդրապոլում (Գյումրի)։ Ավարտել է Երևանի ուսուցչական ինստիտուտը (1938) և Լենինգրադի Ռեպինի անվան ինստիտուտի արվեստաբանության ֆակուլտետը (1942)։ 1943-1954 թթ. աշխատել է Հայաստանի պետական պատկերասրահում, 1951 թվականից՝ տնօրեն, 1945-1951 թթ. Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտում, 1955-1961 թթ. "Սովետական արվեստ" հանդեսում, 1960 թ. Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, 1970-1990 թթ. տարբեր տարիների եղել է արվեստի ամբիոնի վարիչ, 1987 թ.՝ պրոֆեսոր։ Բազմաթիվ գիտական հոդվածների, մենագրությունների, պիեսների և սցենարների հեղինակ է։ Ռուսերենից կատարել է մի շարք պիեսների և դասագրքերի թարգմանություններ։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գիտական ուսումնասիրությունները նվիրված են հայ արվեստի, հատկապես՝ հայ կերպարվեստի նոր շրջանի պատմությանը, խնդիրներին, գործիչներին, հայ արվեստագիտական տերմինաբանությանը, հայ-ռուսական արվեստների փոխհարաբերությունների պատմությանը։ ՀԽՍՀ-ում առաջինն է ձեռնարկել սփյուռքահայ կերպարվեստի պատմության գիտական ուսումնասիրությունը, տպագրել հոդվածներ սփյուռքահայ արվեստագետների մասին։ 1958 թ. "Սովետահայ կերպարվեստը 1920-1925 թթ." մենագրության համար նրան շնորհվել է արվեստագիտության թեկնածուի աստիճան։ Մենագրություններից են "Վարդգես Սուրենյանց," Երևան, 1960 թ., "Արձանագործ Տիգրան Դավթյան," Երևան, 1968 թ., "Հայկական ԽՍՀ կերպարվեստը," Լենինգրադ, 1972 թ., "Արա Սարգսյան," Երևան, 1975 թ., "Գառզու," Երևան, 1987 թ։ Նորովի գրել է Տ. Չուխաջյանի "Զեմիրե" և "Կարինե" (Լեբլեբիջի) օպերաների լիբրետոները։ Մի շարք հանրահայտ և սիրված երգերի տեքստերի հեղինակ է, որոնցից են՝ Իմ Երևան, Սիրո երգ ("Առաջին սիրո երգը" կինոնկարից) Սերենադ (Երևանի սիրուն աղջիկ) Քարավան, Տավիղ, Ղափամա և ալն[1]։

  • "Սովետահայ կերպարվեստը 1920-1925 թթ." Երևան, 1958 (մենագրություն)
  • "Վարդգես Սուրենյանց" Երևան, 1961 (մենագրություն)
  • "Արձանագործ Տիգրան Դավթյան" Երևան, 1968 (մենագրություն)
  • "Արա Սարգսյան" Երևան, 1975 (մենագրություն)
  • "Գառզու" Երևան, 1987 (մենագրություն)
  • "Վարդգես Սուրենյանց" Երևան, 1960 (մենագրություն)
  • "Տաթևիկ Սազանդարյան" Երևան, 1959
  • "Հայկական ՍՍՀ կերպարվեստը" Լենինգրադ, 1972 (մենագրություն)
  • "Հայ կերպարվեստի տերմինաբանական հարցերը" 1955
  • "Լենինյան մոնումենտալ պրոպագանդան Հայաստանում" 1957
  • "Մեր Ժամանակակիցը", «Լիտերատուրնայա Արմենիա 1958
  • "Միասնական, բայց ոչ միատար" Սովետական արվեստ» 1966
  • "Հայ նկարիչների անդրանիկ միավորումը","Սովետական արվեստ" 1956

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005