Վադո կայի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Վադո կայի (ճապոներեն|和道流|, վադո կայ, «ներդաշնակության դպրոց»), ճապոնական ամենախոշոր ոճն է Դուե֊կարատեի մեջ։ Խորհրդանշանի վրա պատկերված է սպիտակ աղավնի և սեղմված բռունցք։ Ստեղծվել է 1939թ ֊ին Հիրոնորի Օցուկոյի (1892֊1982) կողմից, ով մասնագիտությամբ բժիշկ էր։

Տեխնիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եթե համեմատենք Վադո կային՝ տեխնիկան մյուս ոճերի հետ, այն մեծ տպավորություն չի թողնի: Վադո կայը բնական, հարմար, տրամաբանորեն (ռացիոնալ) շարժումներ է` ուղղված ամենակարճ ճանապարհով դեպի նպատակը:Դիրքերը ավելի բարձր են քան Շոտոկանում, ինչը լավագույնս ապահովում է տեղաշարժում: Շատ են տարբեր գցումները,որոնք վերցված է Սինտո Յոշինրյու Ջու Ջուցու-ից: Մարտի նպատակը ոչ այնքան հարվածների ուժն է, որքան արագությունը, ճշտությունը և ճիշտ ընտրված ժամանակը: Վադո կայը բնորոշվում է շարժումների հետևյալ սկզբունքներով.

Նագասու – բաց թողնել հակառակորդի հարձակումը: Բառացիորեն Նագասու նշանակում է լողալ, այն սովորաբար համեմատում են հոսող գետի հետ: Այդ պատճառով սովորաբար մենք հեռանում ենք հարձակման գծից, որպեսզի հակառակորդի էներգիան առճակատ չկանգնեցվի:

Ինասու – հակառակորդի հարվածի ուղղությունը փոխելը և միաժամանակ հակահարված հասցնելը (համադրելով Նագասիի հետ):

Նոռու – հարձակման դեմ դիմաց չգնալ, այլ ձուլվել նրա հետ և օգտագործելով սեփական քաշը, ուղեկցել և ուղղել հակառակորդի ուժը այնպես, որ նա կորցնի հավասարակշռությունը: Այդ բոլոր սկզբունքները սերտ կապված են միմյանց հետ:

Իրիմի – մուտք:

Կոբո իչի – պաշտպանությունը և հարձակումը մեկ ամբողջական շարժում է:

Սանմի Իտտայ – երեք շարժումների միասին օգտագործում:

Տեն Ի – դիրքի փոփոխություն:

Տեն Տայ – մարմնի տեղի փոփոխում:

Տեն Գի – տեխնիկայի փոփոխություն:

Մա Այ – ճիշտ հեռավորության ընտրում:

Սեն – հարձակման ճիշտ ժամանակի ընտրություն (թայմինգ): Թայմինգի երեք տեսակը.

Սեն – հակահարձակումը հակառակորդի հարձակման հետ միաժամանակ:

Սեն նո Սեն – անցկացնել հարձակում մինչև հակարակորդի հարձակում սկսելը:

Գո նո Սեն – անհապաղ հակահարձակում մինչև հակարակորդի հարձակման իրականացումը:

Կատա֊Օցուկան իր ոճը կառուցել է 9 կատայի շուրջը՝ 5 Պինանի, Նայհանտի, Կուսամկու, Սեյսան և Չինտո: Ավելի ուշ` ոճի գրանցման ժամանակ, ավելացվեցին Նիսեյշի, Բասսայ, Վանշու, Ջիոն, Ռոհայ և Ջիտտե, բայց Օցուկան պնդում էր, որ Վադոկայի տեխնիկայի ընկալման համար ամեն ինչ կա այդ 9 կատայում և ուսումնասիրման համար բավական է ամբողջ կյանքը: Վադոկայի կատաները հիմնադրույթային չեն, ինչպես մյուս ոճերում: Ավելի ճիշտ կլինի ասել, որ կատան այս ոճում ավելի շատ ծառայում է մարմնի բազային շարժումների և տեխնիկաների (կիհոն) մարզումների ժամանակ, և ավելի քիչ պաշտպանության հնարքների հիմք է: Եթե ասել երկրորդ կողմի մասին, նշենք որ Կիհոն, Կումիտեն, Տանտո Դորին, Ի Դորին և Օհյո Կումիտեն նույնպես կատա են: Չնայած, որ Վադոկայի կատաներում չկա բունկայ, կա միայն Կայսեցու հասկացողությունը, կատան, կիհոն և կումիտե ուսուցման միջև հանդիսանում է կարևորագույն փուլ: Կիհոն Կումիտե֊Այսօր Վադոկայի աշխարհի բոլոր կազմակերպություններում ուսումնասիրվում են 10 կիհոն կումիտե, որոնք ուսուցման կարևորագույն բաժին են` ցուցադրելով վերընշված սկզբունքները:

Տանտո Դորի֊նույնատիպ բաժին է, ինչպիսին Կատա և Կիհոն Կումիտե բաժինները, այլ ոչ թե դանակի դեմ հարձակման ինքնապաշտպանման կիրառական հնարք: Նրանում ներկայացված է այն հիմնական սկզբունքները, որոնք կան նաև կիհոն կումիտեում: Բայց, քանի որ հակարակորդը արդեն զինված է դանակով, պաշտպանվողը ավելի բարդ գործողության պիտի դիմի, ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ մենտալ?

Ի Դորի - ևս մի զույքով աշխատելու բաժին, սեյձա դիրքից (ծնգներին նստած): Հնարավոր է իդորին սկիզբ է առնուն Սինտո Յոշինրյու Ջյու Ջյուցու-ից: Շատերը կասեն, որ մեր ժամանակներում, ոչ ոք չի նստում ծնկների վրա, նամանավանդ, որ արևմտյան մարդու համար այդ վարժությունից օգուտ չկա: Բայց իդորիի նպատակը նույնն է, ինչը որ կիհոն կումիտեն է, տանտո դորին է: Այսինքն, մարմնի շարժման հիմնական սկզբունքների ուսումնասիրումն է և զարգացումը: Անգամ ավելի խորացված, քանի որ կիրառողը ի սկզբանե սահմանափակ է շարժումների մեջ: Պահանջվում է արագություն և տեխնիկայի մեծ հմտություն ցուցաբերել` հարձակումից խուսափելու համար: Օհյո Կումիտե֊Այս բաժինը Սենսեյ Սուզուկին ստեղծել է Եվրոպայում, որտեղ նա պատրաստում էր ինստրուկտորներին, սկսած անցյալ դարի 60-աններից: Չնայած այն բանին, որ օհյո կումիտեն Ճապոնիայում չի դասավանդվում, Եվրոպական Վադոկայի բոլոր դոդձյոներում այն ուսումնասիրում են: Օհյո կումիտեն հանդիսանում է Կատա և Կումիտե կապող շղթա:

Սիայ կումիտե – կումիտեի մրցակցական ձևն է` սպորտային կանոններով, երբ մենամարտի նպատակն է շատ միավորներ վաստակելը:

Ջյու կումիտե – ազատ մենամարտ (անգլերենով՝ free fighting): Ի տարբերություն սիայ կումիտեից, ջյու կումիտեում թույլատրվում է օգտագործել կառատեի բոլոր տեխնիկաները: Շատ ակումբներում նկատվում է հասկացուցյունների փոփոխություն և ջյու կումիտեն նմանվում է սիայ կումիտեի: Այս դեպքում կումիտեում չի նկատվի առաջընթաց, ոճի տեխնիկայի կատարելագործման մեջ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1938 թվականին Հիրոնորի Օցուկոն ստեղծում է իր ոճը կարատեի ճապոնական ֆեդերացիայում այն անվանելով Վոդո ռույի կարատե ջուսու, հետագայում անունը կրճատվում է դառնալով վոդո ռույ։

1952 թվականին Տոկիոյում բացվում է վոդո կայի դպրոցներ։

1967 թվականի հունիսի 5֊ին վոդո ռու անունը փոխվում է վոդո կայ։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Каратэ школы „Вадо-рю“». Сюньити Нива, 1995
  • «Боевое каратэ и его нераскрытые тайны.» Техника передвижений; теория построения боя; теория дистанции. Суханов В. Г. 2000 г. мягкая обложка, 320 стр. Переиздание. Первое издание выпущено Москва, «Глория», 1995

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]