«Յան Մայեն»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
Ավելացվել է 7942 բայտ ,  4 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
(Նոր էջ «{{Խմբագրում եմ|Գարդմանահայ}} {{Տեղեկաքարտ Կղզի |անվանում = Յան Մայեն |բնագիր անվանում = {{lang-no|Jan Mayen}}...»:)
 
|վիքիպահեստ = Jan Mayen
}}
'''Յան Մայեն''' ({{lang-no|Jan Mayen}}), կղզի [[Գրենլանդական ծով|Գրելանդական]] և [[Նորվեգական ծով|Նորվեգական]] ծովերի միջև, [[Իսլանդիա]]յից մոտ 600 կմ հյուսիս, [[Գրելանդիա]]յից մոտ 500 կմ արևելք և մայրցամաքային [[Նորվեգիա]]յից 1000 կմ արևմուտք: Հանդիսանում է Նորվեգիայի տարածք:
 
== Աշխարհագրություն ==
[[Պատկեր:Jan Mayen topography no.png|thumb|right|300px|Յան Մայն կղզու քարտեզը]]
'''Աշխարհագրական կորդինատներ՝''' 71°00′ հ.ս., 8°00′ա.ե.,
'''Географические координаты՝''' 71°00′հ.ս., 8°00′ա.ե.:
 
* ''Ցամաքային սահմանի երկարություն՝'' 0 կմ,
* ''Ափի երկարություն՝'' 124,1 կմ:
 
'''Ծովային իրավունք՝'''
* ''տարածքային ջրեր՝''4 ծովային մղոն
* ''սահմանային տարածք՝'' 10 ծովային մղոն
* ''տնտեսական տարածք՝'' 200 ծովային մղոն
* ''մայրցամաքային խութ՝'' 200-մետրանոց խորության տարածք
 
'''Կլիմա''' բևեռային-ծովային հաճախակի փոթորիկներով և կայուն մառախուղով
'''Рельеф:''' остров вулканического происхождения. Частично покрыт льдом.
 
'''Բարձրություն՝'''
* ''նվազագույն բարձրություն՝'' [[Նորվեգական ծով]] — 0 մ,
* ''առավելագույն բարձրություն՝'' [[Բերենբերգ]] ([[Հակոն VII]] թագավորի լեռ) — 2277,3 մ:
 
'''Բնական ռեսուրսներ՝''' չկա
 
'''Հողօգտագործում՝'''
* ''վարելահողեր՝'' 0 %
* ''մշտական բուսականություն՝'' 0 %
* ''այլ՝'' 100 % (2001)
 
'''Ոռոգելի հողատարածքներ՝''' 0 կմ².
 
'''Բնական վտանգներ:''' Բերենբերգ քնած հրաբուխը վերսկսել է իր ակտիվությունը 1970 թվականին
 
'''Շրջակա միջավայր (ընթացիկ ժամանակաշրջան)՝''' անապատային հրաբխային կղզի, մասսամբ պատված մամուռով և խոտածածկույթով
 
'''Կղզու երկարություն՝''' 55 կմ (հյուսիս-արևելքից դեպի հարավ-արևմուտք):
 
== Տեղագրություն ==
Յան Մայն կղզին ունի հրաբխային ծագում, մասսամբ պատված է սառցադաշտերով ''(117 կմ²)'' և բաժանված է հյուսիսային մեծ մասի ''(Nord-Jan)'' և հարավային փոքր մասի ''(Sør-Jan)'', որոնք միանում են 2.5 կմ լայնություն ունեցող հողատարածքով:
 
Ենթադրվում է, որ կղզին առաջացել է 700.000 տարի առաջ:
 
Կղզու ռելիեֆը լեռնային է: Ամենաբարձր կետը հանդիսանում է հյուսիսային կողմում գտնվող Բերենբերգ լեռը, որը ծովի մակարդակից ունի 2277,3 մետր բարձրություն:
 
Նեղուցում առկա է երկու խոշոր լիճ՝ Հարավային ծովածոց (Sørlaguna) և Հյուսիսային ծովածոց (Nordlaguna): Երկուսն էլ սնվում են աղի և քաղցրահամ ջերով: Աղի ջուրը լիճ է լցվում ծովից, երբեմն ալեկոծության ժամանակ բարձր ալիքների հետևանքով դառնալով ավելի շատ: Քաղցրահամ ջուրը հավաքվում է լեռների լանջերին գտնվող ձյան հալոցքից: Աղի ջուրը հավաքվում է լճի ստորին մասում, իսկ քաղցրահամը՝ վերին շերտերում: Քաղցրահամ ջուրը հնարավոր է խմել: Երրորդ, առավել փոքր լիճը գտնվում է կղզու հարավային հատվածում և կոչվում է Ուլերենգլագունա (Ullerenglaguna): Կղզու հինգ սառցադաշտերը իջնում են անմիջապես ծովի ջրերի մեջ, որոնցից երկուսը գտնվում են արևելյան ափերին, իսկ երեքը՝ հյուսիս-արևմտյան: Ափով սառցադաշտերի երկարությունը մոտ 2,5 % է ընդհանուր ափերի երկարությունից:
 
== Երկրաբանություն ==
Կղզին գտնվում է Հյուսիս-ամերիկյան և Եվրասիական երկրակեղևների բախման կետից 170 կմ հեռու, ինչով էլ պայմանավորված է կղզու տարածքի տեկտոնական բարձր ակտիվությունը:
 
Բերենբերգ հրաբուխը, որը ձևավորում է կղզու հյուսիսային մասը, հանդիսանում է աշխարհի ամենահյուսիսային գործող հրաբուխը: 1732-ից 1985 թվականները ընկած ժամանակահատվածում գրանցվել է 6 ժայթքում: Վերջին ժայթքումը տեղի է ունեցել 1970, 1973 և 1985 թվականներին: Գրանցված ամենաուժեղ երկրաշարժը Ռիխտերի սանդղակով 5 բալ է եղել: 1970 թվականի ժայթքումի ժամանակ դեպի ջուրը ընթացող լավայի հոսքի շնորհիվ կղզու մակերեսը ավելացել է 4 կմ²-ով:
 
== Կլիմա ==
Կղզու միջին ջերմաստիճանը ամռանը կազմում է +5 °C: Առավելագույն գրանցված ջերմաստիճանը +18 °C է: Ձմռանը միջին ջերմաստիճանը կազմում է մոտ −5 °C, հազվադեպ իջնելով մինչև −20 °C:
 
Եղանակը հիմնականում ամպամած է: Հաճախակի են մառախուղները, հատկապես գարնանն ու աշնանը: Երբեմն գրանցվում է ուժեղ քամիներ տարբեր կողմերից:
 
== Ֆլորա ==
Կղզու տարածքում չկան մշտական ծառեր և թփեր: Հանդիպում են միայն բևեռային ժամանակավոր փոքրատերև խոտեր, մամուռներ: Այստեղ աճում են անոթային բույսերի 76 տեսակ, որոնցից ամենավերջինը հայտնաբերվել է 2002 թվականին: Անոթային բույսերից հինգը խտուտիկներ են: Այդ հինգ տեսակից երեքը հանդիսանում են կղզու էնդեմիկ տեսակներից և ենթակա են հատուկ պահպանման:
 
Յան Մայն կղզու ֆլորայի կազմում առկա են 176 տեսակի մամուռ, 140 տեսակի քարաքոս և 66 տեսակի սնկեր:
 
== Ֆաունա ==
Կղզում գրանցված են 98 տեսակի թռչուն, որոնցից 18-ի համար կղզին համարվում է մշտական ձվադրման վայր: Եվ 7 տեսակի ձվադրումը հավանական է, սակայն դեռևս ապացուցված չէ: Կաթնասուններից կղզու տարածքում երբեմն կարելի է հանդիպել սպիտակ և կապույտ աղվես, սպիտակ արջ: Նրանք հայտնվում են կղզում ջրի մակերեսի սառցակալման ժամանակ կամ սառցաբեկորների հետ:
 
[[Պատկեր:Stamp Beerenberg.jpg|250px|thumb|left|[[Բերենբերգ]] հրաբուխը Յան Մայն կղզում: Նորվեգիայի փոստային նամականիշ 1957թ.]]
38 184

edits

Նավարկման ցանկ