Սոֆյա Ահլբոմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սոֆյա Ահլբոմ
Sofia Ahlbom.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 25, 1803(1803-11-25)[1][2]
ԾննդավայրQ10718088?, Շվեդիա[2]
Վախճանվել էհունիսի 8, 1868(1868-06-08)[1] (64 տարեկանում)
Մահվան վայրՍտոկհոլմ, Շվեդ-նորվեգական միություն
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա
Մասնագիտությունվիմագրող, լուսանկարիչ, գրող, բանաստեղծ, փորագրիչ և քարտեզագիր

Սոֆյա Կարոլինա Ահլբոմ (նոյեմբերի 25, 1803(1803-11-25)[1][2], Q10718088?, Շվեդիա[2] - հունիսի 8, 1868(1868-06-08)[1], Ստոկհոլմ, Շվեդ-նորվեգական միություն), շվեդ գծանկարիչ, փորագրող, լիտոգրաֆ, լուսանկարիչ, քարտեզագիր, գրող, բանաստեղծ, ֆեմինիստ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոֆյա Ահլբոմը ծնվել է Վեստերոսում՝ ոսկերչի ընտանիքում: Երեխա տարիքում աչքի է ընկել գծանկարչության հանդեպ ունեցած տաղանդով: Նախ գծանկարչություն, այնուհետև փորագրություն է սովորել փորագրող Գրանդելի մոտ: 1822 թվականին՝ հոր մահից հետո, ընտանիքին աջակցելու համար քրոջ՝ Գուստավա Ահլբոմի հետ հիմնել և ղեկավարել են աղջիկների դպրոց: Միաժամանակ փորագրություններ է արել քաղաքային ոսկերիչների շրջանում: Մի հարուստ կին բարերար հիացել է Սոֆյայի տաղանդով և խորհուրդ տվել նրան տեղափոխվելու մայրաքաղաք:

1832 թվականին Սոֆյա Ահլբոմը մոր և քրոջ հետ տեղափոխվել է Ստոկհոլմ, որտեղ կարողացել է աջակցել իրեն և իր ընտանիքին բացառապես որպես պրոֆեսիոնալ նկարիչ. նա երբեք չի ամուսնացել և ամբողջ կյանքի ընթացքում ապրել է մոր և քրոջ հետ: Սոֆյա Ահլբոմը նկարագրվել է որպես վառ անձնավորություն՝ կյանքի նկատմամբ գործնական և արդյունավետ հայացքներով. «Ավելի պայծառ հայացք դեպի կյանքը և դրա հանգամանքները, պարզ մտքով և խելամիտ, քան մելսել Ահլբոմը, դժվար կլինի գտնել: Երբ գործը վերաբերում էր բիզնեսին, նա այնքան գործնական էր, որ ոչ մի տղամարդ չէր կարող այդպիսին լինել»[3]: Սոֆյա Ահլբոմը մահացել է Ստոկհոլմում՝ 64 տարեկան հասակում:

Փորագրող[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոֆյա Ահլբոմն առաջին անգամ առավել հայտնի է դարձել պղնձի, արծաթի և ոսկու իր փորագրություններով: 1842-1843 թվականներին ակտիվ գործունեություն է ծավալել Փարիզում, որտեղ նկարիչ Յակոբի համար կատարել է մի քանի քարե փորագրություններ: Հետագայում մասնագիտական գործունեության մեջ ներառել է նաև լիտոգրաֆիայի տարրեր: Կարողացել է մի քանի ուղևորություններ կատարել արտասահման՝ ուսումնասիրելու այն գեղարվեստական գործը, որում մասնագիտացել է:

Լուսանկարիչ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոֆյա Ահլբոմը ակտիվ գործունեություն է ծավալել նաև որպես պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչ: 1864 թվականին նշվում է, որ նա հաջողակ լուսանկարիչ է եղել մի քանի տարի առաջ, բայց չի նշում ճշգրիտ տարին, երբ նա սկսել է գործել որպես լուսանկարիչ:

Քարտեզագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոֆյա Ահբլոմը Ստոկհոլմում գտնվող Նավիգացիայի համալսարանում (Navigationsskolan) աշխատել է որպես քարտեզագիր: Ստոկհոլմի արվեստի և արհեստների դպրոցի (Slöjdskola) և Կարլբերգի ռազմական ակադեմիայի (Krigsakademien vid Karlberg) մեդալների համար մակագրություններ է ստեղծել: Մակագրություններ է պատրաստել նաև Շվեդիայի Լորդերի պալատի հերալդերական գրքի համար (1861-1864):

Գրող[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոֆյա Ահլբոմը ակտիվ է եղել նաև որպես գրող, և գրել է ինչպես բանաստեղծական, այնպես էլ արձակ ստեղծագործություններ: Լինելով ուսյալ ինքնագիր՝ նա լավ էր ընդունվում գրական շրջանակներում: Livet i gamla världen-ում (1862) Ֆրեդիկա Բրեմերը Սոֆյա Ահլբոմին մասին խոսում է հարգանքով:

Սոցիալական հարցեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոֆյա Ահլբոմը զբաղվել է նաև քաղաքական հարցերով: 1850-ականների ընթացքում կանանց իրավունքներին վերաբերող ամենաքննարկվող հարցերից մեկը կառավարության աջակցությամբ արհեստավարժ կին ուսուցիչների համար կենսաթոշակային աջակցության համակարգի ստեղծումն էր: Սա իրականացրել է Յոզեֆինա Դելանդի Կենսաթոշակային ֆոնդ կին ուսուցիչների համար (Svenska lärarinnors pensionsförening) նախաձեռնությամբ 1855 թվականին, սակայն մեծ էր ռիսկը, որ նախագիծը երբեք չի իրականանա` դրա համար պատասխանատու անձանց անիրազեկության պատճառով: Սոֆյա Ահլբոմը կազմակերպության քարտուղարի պաշտոնում փոխարինել է Դելանդին և պաշտոնավարել է 1859-1864 թվականներին: Նրան կազմակերպությունը դրել է ամուր հիմքերի վրա և նախագիծը փրկել լուծարելուց:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]