Պրեսպա լիճ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox map.png
Պրեսպա լիճ
Λίμνες Πρέσπες

'
Կոորդինատներ Կոորդինատներ: 40°54′0″ հս․ լ. 21°3′0″ ավ. ե. / 40.90000° հս․. լ. 21.05000° ավ. ե. / 40.90000; 21.05000
Տեղագրություն Բալկանյան թերակղզի
Երկիր Հունաստան, Մակեդոնիայի Հանրապետություն, Ալբանիա
Տեսակ Տեկտոնական լիճ
Ավազանի մակերեսը 259 քառ․ կմ կմ²
Ամենամեծ խորությունը 54 մետր մ
Կղզիներ Գոլեմ Գրադ, Mal Grad

Պրեսպան Արևելյան Եվրոպայում երկու քաղցրահամ լճերի անունն է, որը բաժանված է Ալբանիայի, Հունաստանի և Մակեդոնիայի Հանրապետության միջև։ Ընդհանուր մակերեսի 176․3 քառ․ կմ-ը պատկանում է Մակեդոնիայի Հանրապետությանը, 46․3 քառ․ կմ-ը Ալբանիային և 36․4 քառ կմ-ը Հունաստանին։ Նրանք Բալկաններում ամենաբարձրադիր տեկտոնական լճերից են՝ կանգնած 853 մետր բարձրության վրա։

Մեծ Պեսպա լիճը({{ալբաներեն՝ Liqeni i Prespës, հուն.՝ Μεγάλη Πρέσπα, Megáli Préspa, մակեդ.՝ Prespansko Ezero) բաժանված է Ալբանիայի, Հունաստանի և Մակեդոնիայի միջև։ Փոքր Պեսպա լիճը(հուն.՝ Μικρή Πρέσπα, ալբ․՝ Prespa e Vogël,) բաժանվում է միայն Հունաստանի միջև 138 քառ․ կմ տարածքով և Ալբանիայում 51 քառ․ կմ տարածքով։

Տարածքը պարունակում է երեք ազգային պարկեր, որոնք գտնվում են Ալբանիայում (Պեսպա ազգային պարկ), Հունաստանում և Մակեդոնիայի Հանրապետությունում։ Ամենամեծ քաղաքը Պրեսպա լճերի շրջանում՝ Րեսենն է, որը գտնվում է Մակեդոնիայի Հանրապետությունում։ 2014 թվականին, Ohrid-Prespa Transboundary Reserve-ը ավելացվել է Ալբանիայի և Մակեդոնիայի միջև ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Կենսոլորտային պաշարների համաշխարհային ցանցին։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

10-րդ դարում՝ Ցար Սամուիլը կառուցեց Սուրբ Աչիլիուսի ամրոցը և եկեղեցին Փոքր Պեսպա լճի Ագիոս Աչիլիոս կոչվող կղզում՝ սահմանի հունական կողմում։ Մեծ Պրեսպա լճի ամենամեծ կղզին՝ Մակեդոնական կողմում, կոչվում է Գոլեմ Գրադ («Մեծ քաղաք»)։ Այլ կղզի Mal Grad-ը (փոքր քաղաք Ալբանիայում) ավերված տարածք է, որտեղ գտնվում է Սուրբ Պետրոսին նվիրված 14-րդ դարի վանքը։ Այսօր երկու կղզիներն էլ անմարդաբնակ են։

Քանի որ Մեծ Պեսպա լիճը գտնվում է Օհրիդ լճի մոտ՝ 150 մետր բարձրության վրա, որը գտնվում է արևմուտքից ընդամենը 10 կիլոմետր հեռավորության վրա , նրա ջրերը անցնում են Կարստ ստորգետնյա ջրանցքներով և դուրս են գալիս աղբյուրներից, որոնք ձգվում են Օհրիդ լիճը հոսող աղբյուրներով։

Շատ տարիներ՝ Պրեսպա լճի տարածքի հունական մասը եղել է անհիմն, ռազմական զգայուն տարածք, որը պահանջում էր արտասահմանցիներին այցելել հատուկ թույլտվությամբ։ Այն տեսել էր կատաղի պայքար Հունաստանի քաղաքացիական պատերազմը և հետագայում տեղական բնակչության մեծ մասը արտագաղթել է խուսափելու էնդեմիկ աղքատությունից և քաղաքական ճնշումներից։ Տարածաշրջանը շարունակում էր մնալ քիչ զարգացած մինչև 1970-ական թվականները, երբ այն դարձավ զբոսաշրջային վայր։ Անտառային կենդանական և բուսական աշխարհի առատությամբ 2000 թվականին տարածաշրջանը տարածվեց՝ որպես անդրազգային պարկ։ 1999 թվականին, Պրեսպայի Պաշտպանության Ընկերությունը ստացավ «Ramsar Wetland Conservation Award» մրցանակ՝ իր պահպանության ջանքերի համար, որը վերաբերվում է Պրեսպա լճի տարածքին, և ի վերջո, ընդգրկվել էր 2013 թվականի հուլիսի 3-ին։

Կենդանական աշխարհ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրեսպա լճում կան միայն 11 հայրենի ձկնատեսակներ, որոնցից 9-ը Էնդեմիկ են։


Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զբոսաշրջություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մակեդոնիայի Պեսպա լիճը նախկինում մեծ զբոսաշրջային բնակչություն չի պատվիրել։ Օտարերկրյա զբոսաշրջության մեծամասնությունը խմբվել է Օկրիդ քույր լճի շուրջը, որտեղ ամառային ամիսներին առկա են առատ գիշերակացներ, ռեստորաններ և աշխույժ քաղաքի կենտրոն։ Պրեսպա լիճը հետագայում մնաց փոքր-ինչ մեկուսացած և հովվական՝ ներկայացնելով իր հատուկ ներգրավումը ներկայիս ժամանակներում։ Լճի տարածքը շարունակում է մնալ փխրուն, առանց զբոսաշրջային քաղաքի ցնցումների, աղմուկի և աղտոտվածության հստակ բացակայությամբ, որը սովորաբար տեղի է ունենում զբոսաշրջության զարգացմամբ։ Ջրբաժանի զարգացումները, որոնք ծառայում են Սլիվնիցա գյուղում սննդամթերքի և խմիչքների ծառայության մատուցմամբ խոհարարարների հետ, առաջարկում են անցկացնել իրենց օրը լճի շքեղության մեջ՝ առանց շրջակա միջավայրի վրա որևէ ազդեցության։ Բարեբախտաբար, Մակեդոնիայի մայրցամաքում գտնվող Պրեսպայի առաջատար մտածող և էկո ընկերություններն առաջ են մղում տարածաշրջանի համար գիշերակացների ցածր ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա։ Ռեսենի քաղաքապետարանը սկսեց կառուցել հարթ և ոստիկանական ճանապարհի շինարարություն, որը կապելու է անհատ գյուղերին միմյանց հետ, որոնք հնարավորություն են ընձեռում լճում ցրված բազմաթիվ գյուղերում զբոսանքի կամ հեծանվարշավային շրջագայություն անցկացնել։ Ավարտված հայեցակարգը թույլ կտա անհատներին ուսումնասիրել Մակեդոնիայի ողջ հարավարևմտյան անկյունը, ներառյալ Պելյասը և Գալիցիկան՝ երկու ոտքով կամ հեծանիվով շրջել տարածաշրջանի ամենագեղեցիկ և տեսարժան լեռնաշղթաներով։ Միայն անգամ կարելի է վայելել Օհրիդ լճի կողմը, աղբյուրները, որտեղ Պրեսպա լճի լեռան լճի ջրերը առաջանում են լեռան տակ և լցվում են Օհրիդ լիճը։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]