Պյոտր Ռախմանով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պյոտր Ռախմանով
1779 - հոկտեմբերի 18, 1813(1813-10-18)
ԾննդավայրՄոսկվա, Ռուսական կայսրություն
Մահվան վայրԼայպցիգ, Սաքսոնիայի թագավորություն
Կոչումգնդապետ
ՊարգևներՍուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշան և Սուրբ Գեորգիի 4-րդ դասի շքանշան

Պյոտր Ալեքսանդրևիչ Ռախմանով (1779 թվական, 1813 թակնանի հոկտեմբերի 18), ռուս ազնվական, սպա, գիտնական էնցիկլոպեդիստ, «Ռազմական ամսագրի» հրատարակիչ: Ծնվել է 1778 թվականին, բավականին հին՝ Ռախմանովների տոհմի, պալատական ընտանիքում: Այլ հուսալի տվյալներ ծնողների և ծննդավայրի վերաբերյալ հայտնի չէ: Ակադեմիկոս Յուշկևիչը պնդում է, որ Պյոտեր Ռախմանովը նախնական կրթություն ստացել է Մոսկվայի Վոյտյախովսկու անվան մասնավոր գիշերօթիկ դպրոցում: Շատ աղբյուրներ են փաստում, որ Պյոտեր Ալեքսանդրիչը նախըտրում էր իր ազգանունը գրել Ռոխմանով[1]։

Ռազմական կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1791 թվականին, տասներկու տարեկան հասակում, ուղարկվել է զինվորական ծառայություն, Պրեոբրաժենսկու լեյբգվարդիական գունդ, որպես փոխ-սպա: 1797 թվականին, փոխ-սպայի կոչումով ընդգրկվել է պիոներական գնդի մեջ: 1803 թվականին նա անսպասելիորեն ներկայացրել է իր հրաժարականը և դեկտեմբերի 28-ին հեռացվել է փոխ-կապիտանի աստիճանով: Երեք տարի անց, որոնք նա արդյունավետորեն նվիրեց գիտական գործունեությանը և արտասահմանում սովորելուն, 1806 թ. դեկտեմբերի 20-ին, նա կրկին մտավ ծառայությանը, արդեն Կայսերական Գերազանցության շքախմբում նախքին կոչումով: Ըստ գրող և դրամատուրգ Ժիխարևի ցուցմունքի` Պյոտր Ռախմանովը «հոգնել էր օտար հողերում շրջելուց, գիտելիքների պաշար հավաքելուց հետո, հարկավոր է դրանք կցել գործին»: 1807 թվականին Նա ուղարկվել է նախ գեներալ Միխայիլ Լեոնտևիչ Բուլատովիչի, իսկ ավելի ուշ` գեներալ-լեյտենանտ իշխան Պյոտեր Իվանովիչ Բագրատիոնի մոտ որպես համհարզ: Վերջինիս հետ չորրորդ կոալիցիայի պատերազմի ընթացքում մասնակցել է ռազմական գործողություններին, այդ թվում նաև Հեյլսբերգյան ճակատամարտին: 1808 թվականի հունվարին Պյոտեր Ռախմանովը ստանում է կապիտանի կոչում: Նույն տարվա հունիսին նա ուղարկվել է փորձաքննական ծառայության հրետանային կոմիտե, ռազմական նախարարության հրետանային դեպարտամենտի կողմից: Պյոտր Ալեքսանդրովիչը 32 տարեկան հասակում արդեն, մշտական ​​անդամի կարգավիճակով, ընդգրկվում է Ռուսաստանի կայսրության ամենահեղինակավոր հրետանիի տեսության խորհրդատվական մարմնի կազմի մեջ, այն բաղկացած էր իենից կորչումով բարձր և զգալիորեն ավելի մեծ գիտական ​​ձեռքբերումներ ունեցող հինգ մասնագեներից: Սակայն Ռուսաստանում և արտասահմանում գերազանց կրթություն ստացած, ճարտարագետ, գիտնական էնցիկլոպեդիստ, Լեոնարդ Էյուլերի դպրոցի հետևորդ, Գասպար Մոնժի աշակերտ, երիտասարդ սպան կարողացավ արժանի ներդրում ունենալ ռուսական հրետանու զարգացման գործում: Որոշելով իրեն նվիրել գիտական գիտելիքների մասսայականացմանը, 1810 թվականի հունվարին Պյոտր Ալեքսանդրովիչ Ռախմանովը կրկին հրաժարական է տալիս և հեռանում է մայորի կոչումով և համազգեստ կրելու իրավունքով:

Տարվա սկզբին նա աշխատում է նոր, ամբողջովին իր սեփական հրատարակության` «Ռազմական ամսագիր» թողարկման վրա, որն մեծ հաջողություններ ունիեր սպաների շրջանում: Սակայն, չորս թողարկում տպագրելուց հետո, Ռախմանովը կրկին վերադառնում է զինվորական ծառայություն, Պրիոբրաժենսկու լեյբգվարդիա կապիտանի կոչումով: Իրականում նա գնդի գտնվելու վայրում չէր,[2] բայց գնվում էր նոր նշանակցած ռազմական նախարար, հետևակազորի գեներալ Միխայիլ Բոգդանովիչ Բարկլայ դե Տոլլիի մասնավոր տնօրինման տակ: Նման մետամորֆոսի հավանական պատճառները կարող են լինել հետևյալ պատճառները։ Պյոտր Ռախմանովը և նրա ընկերներ Պյոտր Չույկեվիչ և Ալեքսեյ Վելյամինովը կատարում էին հատուկ հանձնարարություններ՝ «Ռազմական նախարարության գաղտնի գործերի արշավներ», պատրաստում և քննում էին Ֆրանսիայի և նրա համախոների դեմ պատրաստվող հետախուզական գործակալների լեզվական և ճշգրիտ գիտությունների իմացությունը: Նրանց թվում էին Վիկտոր Պրենդելը, Ռոբերտ Ռեննին, Ֆեոդոր Թեյլը, Պավել Գրաբբեն (որոնցից յուրաքանչյուրը հետագայում ստնում է գեներալի կոչում)[3]՝

Պրենդելը գիտեր հինգ լեզու, Ռեննին և Թեյլը երեքական լեզու, իսկ Գրաբբեի հետ մեկնելուց երկու ամիս առաջ զբաղվում էին «Ռազմական ամսագիրի» հրատարակիչներ՝ Ռախմանովը և Վելյամինովը, Բարկլայը նրանց հանձնարարել էր աստիճանաբար թեստավորել վերջիններիս «լեզուների և ռազմական գիտելիքների իմացությունը»։

Գաբբին անհրաժեշտ վերապատրաստումից հետո հատուկ առաքելությամբ ուղարկվել է Բավարիա, որտեղ ձեռք բերեց բազմաթիվ հեռանկարներային ծանոթություններ գիտական ​​և ազնվական միջավայրերում[4]: Ավելի ուշ, նա արդեն որպես կոմս և հեծելազորի գեներալ հիշատակում է․

Ինձ քննող անձինք,  երկուսն էլ հրաշալի մարդիկ էին, և դա հետագայում ապացուցվել է, երկուսն էլ այն ժամանակվա համար բավական հազվադեպ հիմնարար տեղեկություններով, մաթեմատիկոս և գրականագետ էին։ Ռախմանվը բարի, ազնիվ, ցինիկ երբեմն հագուստով, երբեմն արտահայտություններվ։ Ոչ ոք ով ճանաչել է նրան երբեք չի մոռանա։

Իրականացված գործառնությունների մանրամասները և արդյունքներն անհայտ են պատմաբանների համար, սակայն, Չույկևիչի և Ռախմանովի աշխատանքների բեղմնավոր լինելը փաստում է, 1811 թվականի սեպտեմբերին առաջինին՝ 28 տարեկան հասակում լեյտենանտի[5] , իսկ երկրորդին 1812 թվականին 33 տարեկան հասակում գնդապետի[2] կոչում ստանալը: Այս պաշտոնով Պյոտր Ռախմանովը դիմավորեց 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի սկիզբը: Ֆրանսիայի բանակի ներխուժման երկրորդ շաբաթում, Կոչերգիշկի գյուղի մոտ վերջապահական մարտում Պյոտր Ռախմանովը վիրավորվել է, մանրագնդակի արկը պոկել է նրա աջ ձեռքի երկու մատները: Տեղափոխվել է Վիդզի քաղաքի հիվանդանոց, որտեղ նրան այցելել է կայսր Ալեքսանդր I-ը: Այս հանդիպումը նկարագրվում է հուշագիր, գեներալ-մայոր Իվան Ստեփանովիչ Ժիրկևիչիը[6]։ Այս ճակատամարտին մասնակցելու համար Ռախմանովը պարգևատրվել է Սբ. Վլադիմիրի 4 աստիճանի ժապաենով շքանշանով[7]։ Ռախմանովի 1812 թվականի երկրորդ կեսին տեղի ունեցած ռազմական գործողությունների մասնակցության մասին հավաստի տեղեկություններ չկան: 1813 թվականի գարնան սկզբին գնդապետ Ռախմանովը Բարքլի դը Տոլիից Թորն ամրոցի պաշարման համար վեցերորդ կոալիցիաի դաշնակիցների ուղարկած 38 պաշարողական թնդանոթի տեղափոխման և պաշարման կազմակերպման հրաման է ստացել: Հրետանին որոշիչ դեր է խաղացել ֆրանսիական կայսրության կողմից ամրոցի հանձնման ժամանակ: Ռախմանովը այլ սպաների հետ միասին ներկայացվել է Սբ Գորգի շքանշանի 4-րդ աստիճանի:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Игошин К. Г., 2014, էջ 210
  2. 2,0 2,1 Игошин К. Г., 2014, էջ 216
  3. Лаврентьев А. В. Из истории России XVII - начала XX века: исследования и материалы. — Государственный исторический музей, 1995. — С. 86. — 164 с.
  4. Игошин К. Г., 2014, էջ 215
  5. Безотосный В. М. Вступительная статья: Аналитический проект военных действий в 1812 г. П. А. Чуйкевича // Российский Архив: История Отечества в свидетельствах и документах XVIII—XX вв.: Альманах. — М.: Студия ТРИТЭ: Рос. Архив, 1996. — [Т.] VII. — С. 41—43.
  6. Жиркевич И. С. Записки Ивана Степановича Жиркевича. 1789–1848. — Litres, 2017. — ISBN 9785457969421
  7. Поликарпов Н. П. (1913 Т. 4)։ «Боевой календарь-ежедневник Отечественной войны 1812 года» (ռուսերեն)։ Труды Московского отделения Императорского Русского военно-исторического общества.։ Վերցված է 2017-01-18 


Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Իգոշին Կ. Գ. Կյանք և գնդապետ Պիտեր Ռախմանովի կյանքը // 1813-1814 թվականներին ռուսական բանակի ազատագրական քարոզչություն: Ռուսաստանի եւ Եվրոպայի պատմության մեջ. միջազգային գիտաժողովի նյութերը (Մոսկվա, մարտի 25-26, 2014): - Մ.: Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Ռուսական պատմության ինստիտուտի ԱՀ, 2014 թ. - Պ. 209-220: