Պիրիդօքսին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Blue pill container spilled icon.svg
Պիրիդօքսին
Pyridoxine structure ver2.svg
Pyridoxine ball-and-stick.png
Կլինիկական տվյալներ
Օգտագործման
եղանակներ
Ներերակային, Ներքին ընդունում, միջմկանային
Նույնացուցիչներ
CAS համար65-23-6
PubChem CID1054
DrugBank00165
CompTox Dashboard (EPA)
ECHA InfoCard100.000.548 Խմբագրել Վիքիդատայում
Քիմիական և ֆիզիկական տվյալներ
Քիմիական բանաձևC8H11NO3
Մոլային զանգված[[Վիքիպեդիա:Վստահելի աղբյուրներ|[Error in {{val}}: first argument is not a valid number or requires too much precision to display.]]] g·mol−1

Պիրիդօքսին, հայտնի է նաև որպես վիտամին B6, մթերքում և սննդային հավելումներում առկա վիտամին B6-ի ձևերից է[1]։ Որպես հավելում այն օգտագործվում է բուժելու և կանխարգելելու պիրիդօքսինի պակասը, սիդերոբլաստային անեմիան, պիրիդօքսին-կախյալ էպիլեպսիան, որոշ մետաբոլիկ խանգարումները, իզոնիազիդի հետ կապված խնդիրները, ինչպես նաև սնկային թունավորումների որոշ տիպեր[2][1]։ Այն օգտագործվում է կամ ներքին ընդունման, կամ ներարկման եղանակով[2]։

Հիվանդները սովորաբար լավ են տանում[3]։ Երբեմն կողմնակի ազդեցությունները ներառում են գլխացավը, թմրածությունը և քնկոտությունը[3]։ Նորմալ դեղաչափերն անվտանգ են հղիության և կրծքով կերակրման ընթացքում[3]։ Պիրիդօքսինը պատկանում է B վիտամինային խմբին[3]։ Այն անհրաժեշտ է օրգանիզմին ամինաթթուների, կարբոհիդրատների և լիպիդների առաջացման համար[3]։ Այս վիտամինի սննդային աղբյուր են հանդիսանում մրգերը, բանջարեղենը և հացահատիկը[4]։

Պիրիդօքսինը հայտնաբերվել է 1934 թվականին, առանձնացվել է 1938 թվականին և առաջին անգամ պատրաստվել է 1939-ին[5][6]։ Այն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գլխավոր դեղերի ցանկում է, առողջապահական համակարգում անհրաժեշտ ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցներից մեկն է համարվում[7]։ Պիրիդօքսինը հասանելի է որպես ջեներիկ դեղամիջոց և տրամադրվում է առանց դեղատոմսի[8]։ Զարգացող երկրներում մեծածախ գինը կազմում է ամսեկան մոտավորապես 0.59–3.54 ԱՄՆ դոլար[9]։ Որոշ երկրներում չոր նախաճաշերը պարունակում են պիրիդօքսին[10]։

Բժշկական կիրառում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որպես հավելում այն օգտագործվում է բուժելու և կանխարգելելու պիրիդօքսինի պակասը, սիդերոբլաստային անեմիան, պիրիդօքսին-կախյալ էպիլեպսիան, որոշ մետաբոլիկ խանգարումները, իզոնիազիդի հետ կապված խնդիրները, ինչպես նաև սնկային թունավորումների որոշ տիպեր[11][12]։ Պիրիդօքսին-կախյալ էպիլեպսիան էպիլեպսիայի բավական հազվադեպ հանդիպող տարատեսակ է և չի շտկվում անգամ տիպիկ հակացնցումային դեղամիջոցների կիրառման պարագայում[13]։ Պիրիդօքսինը օգտագործվում է կամ ներքին ընդունման, կամ ներարկման եղանակով[11]։

Դոքսիլաինի հետ զուգակցման պարագայում պիրիդօքսինը կիրառվում է հղի կանանց շրջանում առավոտյան թուլությունը վերացնելու նպատակով։ Այն օգտագործվել է հիդրազինի ազդեցության տակ՝ անորոշ էֆեկտով[14]։

Կողմնակի ազդեցություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիվանդները սովորաբար լավ են տանում պիրիդօքսինի կիրառումը[15]։ Երբեմն կողմնակի ազդեցությունները ներառում են գլխացավը, թմրածությունը և քնկոտությունը[15]։Նորմալ դեղաչափերն անվտանգ են հղիության և կրծքով կերակրման ընթացքում[15]։

Մեխանիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պիրիդօքսինը պատկանում է B վիտամինային խմբին[16]։ Այն անհրաժեշտ է օրգանիզմին ամինաթթուների, կարբոհիդրատների և լիպիդների առաջացման համար[16]։ Այս վիտամինի սննդային աղբյուր են հանդիսանում մրգերը, բանջարեղենը և հացահատիկը[17]։

Պատմություն և մշակույթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պիրիդօքսինը հայտնաբերվել է 1934 թվականին, առանձնացվել է 1938 թվականին և առաջին անգամ պատրաստվել է 1939-ին[18][19]։ Այն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գլխավոր դեղերի ցանկում է, առողջապահական համակարգում անհրաժեշտ ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցներից մեկն է համարվում[20]։ Պիրիդօքսինը հասանելի է որպես ջեներիկ դեղամիջոց և տրամադրվում է առանց դեղատոմսի[21]։ Զարգացող երկրներում մեծածախ գինը կազմում է ամսեկան մոտավորապես 0.59–3.54 ԱՄՆ դոլար[22]։ Որոշ երկրներում չոր նախաճաշերը պարունակում են պիրիդօքսին[23]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 WHO Model Formulary 2008։ World Health Organization։ 2009։ էջ 496։ ISBN 9789241547659։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  2. 2,0 2,1 «Pyridoxine Hydrochloride»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 30 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 «Pyridoxine Hydrochloride»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 30 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  4. «Office of Dietary Supplements - Dietary Supplement Fact Sheet: Vitamin B6»։ ods.od.nih.gov։ 11 February 2016։ Արխիվացված օրիգինալից 12 December 2016-ին։ Վերցված է 30 December 2016 
  5. Squires Victor R. (2011)։ The Role of Food, Agriculture, Forestry and Fisheries in Human Nutrition - Volume IV (անգլերեն)։ EOLSS Publications։ էջ 121։ ISBN 9781848261952 
  6. Harris Harry (2012)։ Advances in Human Genetics 6։ Springer Science & Business Media։ էջ 39։ ISBN 9781461582649 
  7. «WHO Model List of Essential Medicines (19th List)»։ World Health Organization։ April 2015։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  8. «Pyridoxine Hydrochloride»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 30 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  9. «Vitamin B6»։ International Drug Price Indicator Guide։ Վերցված է 8 December 2016 
  10. «Office of Dietary Supplements - Dietary Supplement Fact Sheet: Vitamin B6»։ ods.od.nih.gov։ 11 February 2016։ Արխիվացված օրիգինալից 12 December 2016-ին։ Վերցված է 30 December 2016 
  11. 11,0 11,1 «Pyridoxine Hydrochloride»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 30 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  12. WHO Model Formulary 2008։ World Health Organization։ 2009։ էջ 496։ ISBN 9789241547659։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  13. Abend NS, Loddenkemper T (July 2014)։ «Management of pediatric status epilepticus»։ Current Treatment Options in Neurology 16 (7): 301։ PMC 4110742։ PMID 24909106։ doi:10.1007/s11940-014-0301-x 
  14. «Hydrazine (EHC 68, 1987)»։ www.inchem.org։ Վերցված է 2018-11-20 
  15. 15,0 15,1 15,2 «Pyridoxine Hydrochloride»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 30 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  16. 16,0 16,1 «Pyridoxine Hydrochloride»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 30 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  17. «Office of Dietary Supplements - Dietary Supplement Fact Sheet: Vitamin B6»։ ods.od.nih.gov։ 11 February 2016։ Արխիվացված օրիգինալից 12 December 2016-ին։ Վերցված է 30 December 2016 
  18. Squires Victor R. (2011)։ The Role of Food, Agriculture, Forestry and Fisheries in Human Nutrition - Volume IV (անգլերեն)։ EOLSS Publications։ էջ 121։ ISBN 9781848261952 
  19. Harris Harry (2012)։ Advances in Human Genetics 6։ Springer Science & Business Media։ էջ 39։ ISBN 9781461582649 
  20. «WHO Model List of Essential Medicines (19th List)»։ World Health Organization։ April 2015։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  21. «Pyridoxine Hydrochloride»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 30 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  22. «Vitamin B6»։ International Drug Price Indicator Guide։ Վերցված է 8 December 2016 
  23. «Office of Dietary Supplements - Dietary Supplement Fact Sheet: Vitamin B6»։ ods.od.nih.gov։ 11 February 2016։ Արխիվացված օրիգինալից 12 December 2016-ին։ Վերցված է 30 December 2016