Մուհամմադ Հուսեյն Ազադ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մուհամմադ Հուսեյն Ազադ
Ծնվել էՀունիսի 10, 1830 թվական
ԾննդավայրԲրիտանական Հնդկաստան Բրիտանական Հնդկաստան, Դելի, Մեծ մողոլների կայսրություն
Վախճանվել էՀունվարի 22, 1910 թվական (79 տարեկան)
Վախճանի վայրԲրիտանական Հնդկաստան Բրիտանական Հնդկաստան, Լահոր, Փենջաբ (Բրիտանական Հնդկաստան)
ՄասնագիտությունԳրող, բանաստեղծ
ԼեզուՀինդի, ուրդու
ՔաղաքացիությունԲրիտանական Հնդկաստան Բրիտանական Հնդկաստան
ԿրթությունAnglo Arabic Senior Secondary School?

Մուհամմադ Հուսեյն Ազադ (ուրդու՝ مُحمّد حُسَین آزاد — Mọḥammad Ḥusẹ̅n Āzād; Հունիսի 10 1830 թվական, Դելի, Մեծ մողոլների կայսրություն—Հունվարի 22 1910 թվական, Լահոր, Բրիտանական Հնդկաստան (այժմ Պակիստան) —հնդիկ բանաստեղծ, գրող, գրականագետ, գրականության պատմաբան, մանկավարժ։ Գրել է ուրդու։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է պարսկական ներգաղթյալ, գիտնական և կրոնական առաջնորդ Մուհամմադ Բաքիրի ընտանիքում, որը 1836 թվականից սկսած հրատարակում էր Դելիում առաջին թերթը՝ ուրդու։ 1861-ին Դելիում տեղի ունեցած անկարգությունների ժամանակ Ազադը տեղափոխվեց Լահոր։

1864 թվականից աշխատել է կրթության համակարգում, դասավանդել է Լահորի համալսարանական քոլեջում և Փենջաբի համալսարանի Արևելյան քոլեջում։ Նա պահպանեց բարեկամական հարաբերությունները Գ.Վ.Լեիտերի հետ։ 1866 թվականին Ազադը դարձավ կանոնավոր վարձատրվող համալսարանական դասախոս, իսկ մեկ տարի անց դարձավ նրա գիտական քարտուղարը։ 1887-ին նա հիմնադրել է գրադարանը[1]։

Արդեն պատանեկան տարիներին նա բանաստեղծություններ է գրել։ Նա գիտեր պարսկերեն, արաբերեն և անգլերեն լեզուներ և գրականություն։ 1874-ին նա հիմնել է «Անջումանե Փենջաբ» ընկերությունը (Փենջաբ Հասարակություն), որը կարևոր դեր է խաղացել ուրդու գրականության զարգացման գործում։ Ազադը բանաստեղծներին կոչ է արել վերանայել հին կանոնները, իսկապես պատկերել հնդկական կյանքը։

Գլխավոր աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Կյանքի ջուր» («Աբե Հայաթ») - ուրդու պոեզիայի պատմություն,
  • «Ազադ բանաստեղծություններ» («Նազմե Ազադ»),
  • «Մտքի կախարդություն » (Նաիրանգի Հայալ)։

Նա ուսումնասիրել է տաջիկ-պարսկական գրականության պատմությունը։ Նա գրել է մեծ թվով աշխատանքներ այս թեմայի վերաբերյալ։ Ազադի գրական լեզուն մոտենում էր գաղութին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Books Written by Muhammad Husain Azad – Punjnud.com»։ www.punjnud.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-08-05-ին։ Վերցված է 2019-09-10 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Хусейн, Эхтишам Саид История литературы урду (пер. с хинди). — М., 1961.
  • Гулам Хусейн Мухтасар тарихе забане урду. — Карачи, 1952.
  • Saksena R. B. A history of Urdu literature. — Allahabad, 1927.

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]