Մաշ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մաշ,Խռբու
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Fabales
Ընտանիք Բակլազգիների
Ենթաընտանիք Faboideae
Տրիբա Phaseoleae
Ենթատրիբա Phaseolinae
Ցեղ Մաշ,Խռբու
Լատիներեն անվանում
Vigna Savi, 1824, nom. cons.


Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Մաշ, հայ.Մրտուկ,

Խռբու (լատ.՝ Vigna), բակլազգիների ընտանիքի միամյա բույս։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Vigna unguiculata

Արմատն իլիկաձև է, ցողունը՝ կանգուն կամ կիսականգուն՝ 30-150 սմ բարձրությամբ, տերևները եռմասնյա են, հերթադիր, ծաղկաբույլը՝ ողկույզ, պտուղը ունդ է՝ դեղին կամ մուգ դեղին։ Սերմերը՝ ձվաձև, երիկամաձև, սպիտակ, վարդագույն, շագանակագույն։ 1000 սերմի կշիռը 300 գ է։ Ջերմասեր և խոնավասեր բույս է։

Նշանակություն և կիրառում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օգտագործվում է որպես պարեն, կեր, ինչպես նաև կանաչ պարարտացման համար։ Ունի աֆրիկական ծագում։

Մշակում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մշակվում է ԱՄՆ-ում, Մեքսիկայում, Կաբայում, Հնդկաստանում, Չինաստանում և այլն, ԽՍՀՄ-ում՝ Միջին Ասիայում, Մոլդավիայում, Ուկրաինայում, Կրսանոդարի և Ստավրոպոլի երկրամասերում։ ՀԽՍՀ-ում մշակվում է Արարատյան դաշտում, Մեղրու, Եղեզնաձորի, Ղափանի շրջաններում։

Որոշ տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Vigna luteola
Vigna marina
Starr 010818-0012 Vigna marina.jpg

Հոմանիշներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Azukia Takah. ex Ohwi
  • Condylostylis Piper
  • Dolichovigna Hayata
  • Haydonia R. Wilczek
  • Liebrechtsia De Wild.
  • Plectrotropis Schumach.
  • Scytalis E. Mey.
  • Voandzeia Thouars

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Павлова А. М. Vigna Savi — Вигна // Культурная флора СССР. — М.—Л.: Сельхозгиз, 1937. — Т. IV. Зерновые бобовые. — С. 623—646.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 258 CC-BY-SA-icon-80x15.png