Հուեինեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Հուեինեն
Huineng.jpg
Ծնվել է 638 Գուանչժոու, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն
Մահացել է 713 Shaoguan, Գուանդուն, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն
Քաղաքացիություն Չինաստան
Դավանանք բուդդայականություն
Տիրապետում է լեզուներին չինարեն
Ուսուցիչ Daman Hongren
Huineng Վիքիպահեստում

Դացզյան Հուեի Նեն, երբեմն նաև ասում են Հուի Նեն[1][2][3][4] կամ Հոի Նեն[5] (չին.՝ 慧能, 638—713), չինական չան դպրոցի պատրիարք, Չինաստանի ամենակարևոր անձանցից մեկը: Հուինեն վեցերորդ և վերջին չան պատրիարքն էր: Ճապոնիայում ավելի հայտնի է, որպես Դաիկան Էնո: Հուինենը կարևոր հետք է թողել բուդդայական պայծառացման վրա, նա նաև համարվում է չան դպրոցի հիմնադիրը և ժամանակի ընթացքում դարձավ դրա առաջնորդը[6]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեցերորդ պատրիարքը կտրում է բամբուկը, Լյան Կայի նկարը

Հուեինենը ծնվել է Լուի ընտանիքում, 638 թվականին, Սինչժոում (ներկայումս կոչվում է Սինսինդուն, գտնվում է Գուանդուն նահանգում): Երբ նա երեխա էր մահացավ նրա հայրը: Քանի որ նրա ընտանիքը շատ աղքատ էր, նա հնարավորություն չուներ ստանալ կրթություն, դրա պատճառով որոշ ժամանակ անց նա ընտրեց փայտահատի աշխատանքը: Մի անգամ նա լսեց, թե ինչպես էր մի մարդ կարդում Ալմաստե սուտրան և դրանից հետո որոշեց դառնալ հոգևորական: Նա ուղևորվեց հինգերորդ պատրիարք Հունժենի տաճար, այնտեղ նա ուսումնասիրեց սուտրան, որպեսզի դառնա հաջորդ պատրիարքը[6]:

Որոշ ժամանակ անց Հունժենը սկսեց ընտրել իրեն փոխարինողին, աշակերտներին առաջարկելով գրել գատհա (կարճ բանաստեղծություն), որը կարտացոլի գիտությունը: Հուինենը գրել չգիտեր, բայց երիտասարդ հոգևորականի շնորհիվ նա կարողացավ դա անել: Այդ գատհան տեսնելով Հունժենը որոշեց որ իրեն պետք է հաջորդի Հուեինենը: Դրանից հետո հինգերորդ պատրիարքը բոլորից գաղտնի նրան շնորհեց գավաթը և պարեգոտը, դրանով իսկ նրան նշանակելով վեցերորդ պատրիարք[6]:

Հուեինենը վերադարձավ Չինաստանի հարավային շրջանը և հաջորդ 16 տարին անցկացրել է ճգնավորի կյանքով: Պաշտոնապես վեցերորդ պատրիարքի կոչումը նա ստանում է 676 թվականին, Ֆասինսի տաճարում: 677 թվականին նա ուղորևում է Բաոլինսի տաճար, որը գտնվում է Շաուչժոում (ներկայիս Շաոգուանը): Այդ քաղաքի մեկ այլ տաճարում, որը կոչվում է Դաֆանսի, անցկացնում էր Պրադժանյապարամիտայի և պայծառացման «գաղտնի դասեր»: Նրան մի քանի անգամ հրավիրում են ներկայանալ կայսրի առաջ, բայց նա ամեն անգամ հրաժարվում է: Մահվանից հետո կայսր Սյան Ցզունը (806821) նրան շնորհում է «Վեհափառ հայելի» կոչումը[6]:

Մահանալուց առաջ նա ասմունքեց հետևյալ գատհան[7].

Aquote1.png Անշարժության մեջ բարություն չես դաստիարակի:
Վերև բարձրանալով, չար արաք մի գործիր:
Միայնակ մնալուց, հրաժարվիր լսելու և տեսնելու կարողությունից:
Լինելով խաղաղ, սրտիդ հետ մի ապրիր:
Aquote2.png

Դրանից հետո, համաձայն ավանդության, նա ասաց «Ես հեռանում եմ» և անհետացավ:

Ուսում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հուեինենը համարում է, որ իր ուսման մեջ կարևոր դեր է խաղացել «հանկարծակի պայծառացման» ուսմունքը: Նա դա ավելի կոնտրետ բացատրել է իր «Վեցերորդ պատրիարքի սուտրա» գրքում (Լյու ցզու տան ցզին), որը համարվում է նրա ստեղծագործությունների ժողովածուն[6]:

Հուեինենը համարվում է կոան ավանդույթի գլխավոր հիմնադիրներից մեկը: Նրա հայտնի կոանը առաջին երեսի մասին էր. «Ինչպիսի՞ն էր քո դեմքը, քո ծնվելուց առաջ»:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Абаев, 2011, էջ 756
  2. Штейнер Е. С. Дзэн-жизнь: Иккю и окрестности. — СПб: Петербургское Востоковедение, 2006. — С. 31.
  3. Солонин К. Ю. Обретение учения. Традиция Хуаянь-Чань в буддизме тангутского государства Си-Ся. — СПб.: Изд-во С.-Петерб. ун-та, 2007. — С. 15. — 266 с. — ISBN 978-5-288-04505-9
  4. Коробов В. Б. Опыт фунционального описания буддийской дхьяны // Буддизм и культурно-психологические традиции народов Востока / отв. ред. Н. В. Абаев. — Новосибирск: Наука, 1990. — С. 101. — 216 с. — ISBN 5-02-029372-5
  5. Завадская Е. В. Книга поучений шестого патриарха [Хой-нэна] // Эстетические проблемы живописи старого Китая. — М.: Искусство, 1975. — С. 304—335. — 438 с.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Титаренко, 1994, մեկնաբանություն՝ Хуэйнэн
  7. Маслов, 2004, մեկնաբանություն՝ «Сутра помоста шестого патриарха Хуэйнэна («Люцзу таньцзин»)»

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]