Հորտոբադ ազգային պարկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox plant.png
Հորտոբատ ազգային պարկ
Hortobagy-ziehbrunnen.jpg
Տեսակ ազգային պարկ
Կազմված է Hortobágy Great Fishponds
Երկիր Հունգարիա
Վարչատարածք Hajdú-Bihar County
Աշխարհագրական տեղադրաում Puszta
Հիմնվել է 1999
Մակերես 74,820 հա
Անդամակցություն Man and the Biosphere Programme
Կոորդինատներ: 47°35′40.488000100002″ հս․ լ. 21°9′24.408000100005″ ավ. ե. / 47.59458000002777567° հս․. լ. 21.15678000002777992° ավ. ե. / 47.59458000002777567; 21.15678000002777992[1]
Հորտոբադ ազգային պարկը գտնվում է Հունգարիաում
Հորտոբադ ազգային պարկ
Lua error in Մոդուլ:Location_map at line 442: Unable to find the specified location map definition. Neither "Module:Location map/data/Hajdú-Bihar County" nor "Template:Տեղորոշման քարտեզ Hajdú-Bihar County" exists.

Հորտոբատ ազգային պարկը տեղակայված է Հունգարիայի արևելքում։ Ունի հարուստ ֆոլկլոր և մշակութային պատմություն։ Այն Հունգարական Մեծ Հարթավայրի մի մասն է, և ազգային պարկ է համարվել 1973 թվականին։ 1999 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում[2]։ Հորտոբադը Հունգարիայի ամենամեծ պաշտպանված տարածքն է և ամենամեծ կիսաբնական խոտածածկ հողահանդակն է Եվրոպայում[3]։

Մինչև վերջերս հավատում էին, որ ալկալային դաշտը ձևավորվել էր միջնադարում, հսկայական անտառահատումից հետո։ Սակայն Հորտոբադը ավելի հին է, և ալկալացումը սկսվել էր 10000 տարի առաջ, երբ Տիսա գետի հունն առաջին անգամ թեքվել է դեպի Մեծ Հարթավայր։ Ձևավորումն ավարտվել է Անթրոպոգենի ժամանակաշրջանում, երբ տեղի վայրի ձիերին հաջորդել են ընտելացված կենդանիներ[4]։

Ամենախորհրդանշական տեղանքներից մեկը Kilenclyukú híd (բառացի՝ ինը անցքանի) կամուրջն է։ Այս կամարակապ կամուրջը Հունգարիայի պատմության մեջ ամենաերկար քարե կամուրջն է եղել։ Այն կառուցվել է 1827-1833 թվականներին դասական ոճով։ Ազգային պարկի մի մասը համարվում է աստղադիտարանային տարածք[5]։

Հորտոբադն ունեցել է նաև բացասական նշանակություն։ Այն մի վայր էր, որտեղ հունգարական ստալինցիները իրենց քաղաքական ընդդիմախոսներին ուղարկեցին հարկադիր աշխատանքի։ Նույնօրինակ Գոլի Օտոկի բանտն էլ գտնվում էր Հարավսլավիայում, իսկ Բարագա տափաստանը՝ Ռումինիայում[6]։

Բուսական և կենդանական աշխարհ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հորտոբադը տափաստան է, ուր բնակվում են ոչխարներ, ջրային բուֆալոներ և ձիեր։ Պահպանում է վայրի բնության տարբեր տեսակների՝ ներառելով 342 տեսակի թռչուններ։ Դրանցից են մանրաբազեն, ավդոտկաները, մեծ արոսը և երգեցիկ թռչունը։ Տարածքը կարևոր հանգրվան է կռունկների, եվրասիական կուլիկի, սպիտակաճակատ սագի չվելու համար[7]։

Հորտոբադ ազգային պարկը նաև տավրոսյան ցլերի ընտելացման կենտրոններից է[8][9]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Hortobágy National Park - the Puszta
  2. «Hortobágy National Park - the Puszta»։ UNESCO World Heritage Centre։ UNESCO։ Վերցված է 2010-06-21 
  3. A Világörökség Bizottság 26. Ülése
  4. «Hortobágy National Park, The Hungarian Puszta» (PDF)։ Nomination file for inscription of the Hortobágy National Park to the World Heritage List։ Ministry for Environment and Regional Policy, Republic of Hungary։ 1999։ էջեր 4–5։ Վերցված է 2010-06-21 
  5. «Hortobágy National Park (Hungary)»։ darksky.org։ Վերցված է 2016-10-18 
  6. dr. Barić, Ernest։ «Jezik Hrvata u Mađarskoj» [Language of Croats in Hungary] (Croatian)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-07-21-ին։ Վերցված է 2010-06-21։ «...a dio svjesnih Hrvata odveden na prisilni rad u Hortobágy (mađarski Goli otok)» 
  7. «Flock size measures of migrating Lesser White-fronted Geese Anser erythropus» (pdf)։ Acta Zoologica Academiae Scientiarum Hungaricae 58: 297–303։ 2012 
  8. Margret Bunzel-Drüke: ″Projekt Taurus – En økologisk erstatning for uroksen.″ Archived 2011-10-17 at the Wayback Machine. Translated into Danish by Karsten Thomsen. Lohne: ABU 2004; Århus: Nepenthes, 2005. Retrieved 26 November 2013. Կաղապար:Da icon
  9. Waltraut Zimmermann, Lydia Kolter, Istvan Sandor: Naturschutzprojekt Hortobágy – Jahresbericht 2003. Zeitschrift des Kölner Zoo 2004. Retrieved 26 November 2013.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]