Հավակատար հասկավոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հավակատար հասկավոր
Հավակատար հասկավոր
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Մեխակածաղկավորներ
Ընտանիք Հավակատարազգիներ
Ենթաընտանիք Amaranthoideae
Ցեղ Հավակատար
Տեսակ Հավակատար հասկավոր
Լատիներեն անվանում
Amaranthus retroflexus



Հավակատար հասկավոր, հավակատարազգիների (լատ.՝  Amaránthus retrofléxus) ընտանիքի երկշաքիլավոր, սակավամյա մոլախոտ ։ Նրանց գույնը նորածիլ հասկում ավելի կարմիր է։ Վարելաշերտի ամբողջ խորությամբ թափանցող առանցքային արմատներն ունեն կարմրավուն երանգավորում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցողունը ուղիղ է, բազմակող ու թավոտ՝ մինչև 80 սմ բարձրությամբ։ Տերևները կլորավուն-ռոմբաձև են, մեծ մասամբ հարթեզր։ Վերին տերևներն անհամեմատ ավելի խոշոր են, քան ստորինները։ Ծաղկափթթությունն, որը մեծ մասամբ առաջանում է ցողունի գագաթին ու տերևածոցերից, հասկանման է, ծաղիկները միասեռ են, բույսը՝ միատուն։ Ծաղկափթթությունն ունի բույսին հատուկ կանաչ-սպիտակաավուն երանգավորում, երբեմն կարմրավուն երանգավորում։ Պտուղը թաղանթանման պարկ է, օվալաձև, սերմը կլորավուն է, հարթ։ Մեկ բույսը կարող է տալ մինչև մեկ միլիոն սերմ, որոնք ծլում են 20°-ից ոչ պակաս ջերմության պայմաններում։ Սերմերի ծլունակաությունը բարձրանում է սերմնաթաղանթի վնասելուց հետո, որը մեծ մասամբ տեղի է ունենում շարահերկ բույսերի միջշարային տարածությունների փխրեցման ժամանակ։ Սերմերի մեծ մասը մնում է տեղում, մյուսը տարածվում է կենդանիների, մարդկանց, քամու և հոսող ջրերի միջոցով։ Բույսը ծաղկում է սկսած հուլիսից և առատորեն պտղաբերում աշնանը։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է ամբողջ Եվրոպայում, բացի ծայր հյուսիսից, Աֆրիկայում, ՍՍՀՄ եվրոպական մասում, Սիբիրի հարավային մասում, Կովկասում, ինչպես նաև մեր հանրապետության գրեթե բոլոր գոտիներում։ Աղբոտում է ուշ գարնանացան, հատկապես շարահերկ բույսերի ցանքերն ու տնկարկները [1] ։

  1. Կարապետյան Ռ․Ս, Հայաստանում տարածված մոլախոտերի ատլաս, Լույս հրատարակչություն, Երևան, 1980