Հայկական կարմրակն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հայկական կարմրակն
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Բաժին Ձկներ
Ընտանիք Ծածանազգիներ
Տեսակ Հայկական կարմրակն
Լատիներեն անվանում
Rutilus rutilus schelkovnikovi


Հայկական կարմրակն (լատ.՝ Rutilus rutilus schelkovnikovi), ծածանազգիների ընտանիքին պատկանող ձուկ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Հայաստանում Արարատյան դաշտի բնաշխարհիկ տեսակներից է։ Ունի շատ սահմանափակ տարածում։ Հանդիպում է հիմնականում Մեծամոր գետում, նրան հարող ջրանցքներում և Հրազդան գետի ստորին հոսանքում։

Մարմինը կողքերից սեղմված է, երկարություն՝ 12-15 (երբեմն՝ մինչև 25) սմ, զանգվածը՝ մինչև 250 գ և ավելի։ Թեփուկները խոշոր են, կողագծում՝ 39-43 հատ։ Մեջքային լողակում և հետնալողակում կան 12-13-ական ճառագայթներ։ Գլանային ատամները միաշարք են։ Բերանը կիսաստորին է։ Վերին ծնոտը մի փոքր երկար է ստորինից։ Պոչային լողակը մկրատաձև է։ Աչքի ծիածանաթաղանթը դեղնաարծաթավուն է, երբեմն՝ կարմրավուն։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանում հանդիպում է Մեծամոր գետում և դրա հետ կապված ջրանցքների և լճերի համակարգում[1]։

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ապրում է գետերի և լճերի դանդաղ հոսքով տեղամասերում և ջրային բուսականությամբ մացառուտներում։

Սեռահասուն դառնում է 2 տարեկանում։ Ձվադրումը մասնաբաժնային է՝ մարտ-ապրիլին։ Էվրիֆագ տեսակ է[1]։

Պահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեղային տարածվածություն ունեցող, կրճատվող թվաքանակով էնդեմիկ տեսակ է: ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։

Նախկինում ձվադրման շրջանում բազմաքանակ էր և առաջացնում էր մեծ կուտակումներ: Ներկայումս անհետացել է ավազահանքերի տեղերում առաջացած մանր դրենաժային ջրանցքներից և լճերից: Մեծամոր գետի հունի երկայնքով (հատկապես ստորին հոսանքում) դարձել է հազվադեպ:

Սպառնացող վտանգներից է ջրերի չկարգավորվող օգտագործման հետևանքով գետերի ջրային ռեժիմի փոփոխումը, ջրի և ապրելավայրերի աղտոտումը, բնական վերարտադրության պայմանների խանգարումը, ինվազիոն ձկնատեսակների մրցակցային ազդեցությունը և որսագողությունը:

Սիրողական ձկնորսության օբյեկտ է:

Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Հայաստանի Կարմիր գիրք (հայերեն)։ Երևան: ՀՀ Բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6