Հայկական անմոռուկ (խորհրդանիշ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հայ Առաքելական եկեղեցու խորհրդանիշը՝ խորհրդանիշի գունային շրջանակի աղբյուրներից մեկն է

«Անմոռուկ», Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի խորհրդանիշ: Խորհրդանիշը մշակվել է 2015 թվականին և տարածվել է Հայաստանում, հայկական սփյուռքում և համակիրների շրջանում:

Ստեղծում և սիմվոլիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոբելյանական տարեդարձի նախօրեին Հայաստանի Հանրապետության պետական հանձնաժողովի կողմից կազմված աշխատանքային խմբերը միջոցառումների համակարգման վերաբերյալ երկու փուլով անցկացրեցին մրցակցություն և դրա արդյունքների հիման վրա ընտրեցին 2015 թվականի խորհրդանիշը: Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումների համակարգող Վիգեն Սարգսյանի խոսքով, մի քանի տասնյակ ստեղծագործություններից հանձնախումբը որոշել և պետական հանձնաժողովն էլ հաստատել է «Շարմ» ընկերության նախապատրաստած խորհրդանիշը` Անմոռուկ ծաղկի տեսքով[1]: «Այս ծաղիկը բոլոր լեզուներով ունի խորհրդանշական իմաստ. հիշել, չմոռանալ և հիշեցնել»[1]:

Խորհրդանիշը ներկայացնում է հավերժ հիշողություն, ինչպես նաև նախատեսվում է խորհրդանշորեն հիշեցնել հայ ժողովրդի անցյալը, ներկան և ապագան[2]: «Ընտրված գույները խորհրդանշում են անցյալը, Ցեղասպանության ողբերգությունը, ներկան և ապագան»[1]: Ծաղկի բաղադրիչ տարրերն ունեն հետևյալ իմաստը[2].

  • Անցյալ. սև գույնը խորհրդանշում է 1915 թվականի եղեռնի սարսափներն ու հիշողությունը ցեղասպանության մասին:
  • Ներկա. բաց մանուշակագույն փոքրիկ տերևները խորհրդանշում են աշխարհի հայ համայնքների միասնությունը, միավորվելով 100-ամյակի հիշատակին:
  • Ապագա. հինգ խոշոր մուգ մանուշակագույն տերևները խորհրդանշում են հինգ մայրցամաք, որտեղ ցեղասպանության վերապրածները գտել են նոր տուն: «Անմոռուկի հինգ տերևները խորհրդանշում են ոչ թե հինգ մայրցամաքները, որոնք ապաստան են տվել հայ փախստականներին, այլ այն, որ այնտեղ ստեղծել են հայկական համայնքները` ձևավորելով հայկական սփյուռքը»[1]: Մուգ մանուշակագույն գույնը հիշեցնում է Հայ Առաքելական եկեղեցու քահանայական նվիրատվությունների ավանդական գունդը, որը «եղել է, լինում է և մնում է հայ ինքնության սիրտը»[2]: Որպես խորհրդանշանի գերակշռող գույն մանուշակագույնը լայնորեն տարածված է հայկական ինքնագիտակցության հիմք հանդիսացող հայ եկեղեցու սպասավորների հանդերձանքի տարրերում:
  • Հավերժություն. 12 սեղանասյուները խորհրդանշում է Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրի 12 մույթերը: Դեղին գույնը նշանակում է ապրելու և արարելու հույս պարգևող արևի լույս, ստեղծագործական ներուժ (պոտենցիալ) և հույս[2]:
Ծիծեռնակաբերդում գտնվող շենքերից մեկը, զարդարված է խորհրդանիշով և ծաղիկների ծաղկաթմբով

Թեև խորհրդանիշի վրա պատկերված ծաղիկը, հայերեն թարգմանության մեջ կոչվում է «անմոռուկ»[2], այն տարբերվում է սովորական անմոռուկից, օգտագործվում է մանուշակագույն, ոչ թե սովորական կապույտ: Հայաստանի հուշահամալիրի ծաղկե թմբերում` «Ծիծեռնակաբերդ»-ում, ինչպես նաև Երևանում 2015 թվականի գարնանը տնկվել են ոչ թե անմոռուկներ, այլ մեծ մանուշակագույն մանուշակներ` միագույն տերևներով:

Խորհրդանիշը կարող է օգտագործվել առանձին կամ ուղեկցվելով «Հիշում եմ և պահանջում» կարգախոսով[1]: «Հատուկ ընդգծված անհատականացված կարգախոս է, որպեսզի այն արտասանելիս հիշենք մեր ընտանիքների պատմությունը, մեր վերապրած ողբերգության պատմությունը և այն պահանջը, որ տեսնում ենք այս համատեսքում, ներկայացնենք ամբողջ աշխարհին»,- ասաց Հայաստանի Հանրապետության նախագահի աշխատակազմի ղեկավար, Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումների աշխատանքները համակարգող Վիգեն Սարգսյանը[3]։

Տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հուշանվեր՝ կպչուն պիտակ և պիտակ
Հուշանվեր՝ պիտակներ

2015 թվականի գարնանը խորհրդանշանը ակտիվորեն օգտագործվեց հիշատակի միջոցառումների ժամանակ.

  • Ապրիլի 4-ին Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրում 60 երկրներից ժամանած պատվիրակությունները ստեղծել էին ծաղկեպսակ-անմոռուկ[4]:
  • 2015 թվականի Եվրատեսիլ երգի մրցույթում հայկական կողմի վեց մասնակիցները խորհրդանշում էին անմոռուկ[5]:
  • Անմոռուկ մատնանշող խորհրդանիշներով զարդարված են բազմաթիվ խանութների և սրճարանների պատուհանները, ինչպես նաև Հայաստանի մայրաքաղաքի և աշխարհի այլ քաղաքների մեքենաների պատուհանները: Մանուշակագույն գույնը օգտագործվել է հանրային հաստատությունների նախագծերում, ներառյալ՝ դպրոցները: Շատ հուշանվերներ են պատրաստվել այս ծաղկի պատկերով՝ կպչուն պիտակներ, կրծքանշաններ, բանալիների օղակներ, շապիկներ[6][7]:
  • 2015 թվականի հունվարի 29-ին «Հայկական փոստը» հանդես է եկել ցեղասպանության 100-ամյակին նվիրված 7 ստանդարտ նամականիշերի շարքով՝ վրան պատկերելով անմոռուկ[8]:

Զանգվածային ակցիան և նրա պոպուլիզմը դատապարտում էին հայ մտավորականության որոշ ներկայացուցիչների, ովքեր դատապարտել են նրա պաշտոնական բնույթը[9][6]:

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումների կազմակերպման նպատակով ստեղծված կայքը նշում է, որ «Անմոռուկ» խորհրդանիշը պաշտպանված է հեղինակային իրավունքով: Պետությունը բացառիկ իրավունք ունի այն օգտագործել: Այն կազմակերպությունները կամ մասնավոր ձեռնարկատերերը, ովքեր ցանկանում են օգտագործել «Անմոռուկ»-ը հուշանվերների արտադրության համար, պետք է դիմեն թույլտվության համար, այնուամենայնիվ շատ անկախ գործարարներ այն օգտագործում են նախագծելու իրենց արտադրանքը[7]: 2015 թվականի ապրիլի 24-ին աշխարհի տարբեր երկրներում տեղի ունեցող երթերի, միտինգների մասնակիցներին և սովորական անցորդներին բաժանվել են հատատված լոգոտիպով ու կարգախոսով հատուկ պատրաստված և հեշտորեն հագուստին ամրացվող հուշաժապավեններ:

Ծանոթագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]