Կրթությունը Գերմանիայում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Կրթությունը Գերմանիայում ունի դասական կառուցվածք, որն ներառում է երեք աստիճան՝ նախադպրոցական, միջնակարգ և բարձրագույն:

Գերմանիայում յուրաքանչյուր վարչական շրջան ունի կրթության վերաբերյալ սեփական օրենքները: Դրա համար էլ կրթության կազմակերպումը, ավարտական վկայականների, դիպլոմների հանձնումն էականորեն տարբերվում է: Օրինակ՝ Բեռլինում ու Բրանդենբուրգում երեխաները տարրական դպրոցում սովորում են 6 տարի, իսկ երկրի մյուս շրջաններում՝ չորս տարի:

Նախադպրոցական կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերմանական կրթության սխեման

Գերմանացի երեխաների մեծամասնությունը նախադպրոցական հաստատություններ (գերմ.՝ Kindergarten) հաճախում է 3 տարեկանից: Որոշ մանկապարտեզներում գործում են մսուրներ (գերմ.՝ Kinderkrippe), որտեղ սաներին ընդունում են սկսած վեց ամսականից, բայց այդտեղ ընդունվելը բավականին բարդ է: Շատ հաճախ մսուրային տեղերը հատկացվում են ոչ լիարժեք ընտանիքների երեխաներին:

Մանկապարտեզների վարձավճարը սահմանում են տեղական իշխանությունները: Այսպես, Բեռլինում ու Բավարիայում մանկապարտեզներն անվճար են, իսկ Ներքին Սաքսոնիայում ծնողները ամսական վճարում են շուրջ 250 եվրո: Գերմանիայի ողջ տարածքով անապահով ու բազմազավակ ընտանիքներին տրվում են զեղչեր:

Գերմանական նախադպրոցական հաստատություններում պարապմունքներն անցկացվում են խաղային ձևով: Այդ պարապմունքների ընթացքում երեխաներին սովորեցնում են միմյանց հետ շփվել: Մեծ ուշադրություն են դարձում երեխաների խոսքի ու պատկերավոր մտածողության զարգացմանը: Կան անտառային մանկապարտեզներ:

Միգրանտ երեխաների մեծ թվի պատճառով, մանկապարտեզների սաները՝ դառնալով չորս տարեկան, գերմաներենի թեստավորում են անցնում: Այն երեխաները, ովքեր չեն անցնում թեստավորումը, հաճախում են անվճար լրացուցիչ պարապմունքների:

Դպրոցական կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերմանիայում դպրոցական կրթությունը համընդհանուր է ու անվճար: 10-ամյա կրթությունը պարտադիր է: Ընդհանուր առմամբ, դպրոցական կրթությունը հաշվարկված է 12-13 տարվա համար:Ներկայումս Գերմանիայում կա շուրջ հիսուն հազար դպրոց, որտեղ սովորում են մոտավորապես 12,5 միլիոն դպրոցականներ: Դպրոցական կրթության համակարգը եռաստիճան է՝ տարրական, միջնակարգ առաջին և միջնակարգ երկրորդ:

Բոլոր երեխաները, վեց տարեկանից սկսած, հաճախում են տարրական դպրոց (գերմ. Grundschule): Տարրական դպրոցում ուսուցումը տևում է չորս տարի (չորս դասարաններ), շաբաթական ծանրաբեռնվածությունը կազմում է 20-30 ժամ: 2008 թվականին տարրական դպրոցում սովորում էին մոտ 3 միլիոն դպրոցականներ:

Միջնակարգ կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրթության երկրորդ աստիճանը (միջնակարգ առաջին) տևում է մինչև 10-րդ դասարան:

Տարրական դպրոցից հետո երեխաներին ըստ իրենց ընդունակությունների բաժանում են չորս տարբեր խմբերի: Առավել թույլ սովորողներին հետագա ուսումնառության համար ուղարկում են այսպես կոչված «գլխավոր դպրոց» (գերմ.՝ Hauptschule), որտեղ ուսուցումը 5 տարի է: Այս դպրոցի հիմնական նպատակը միջին մասնագիտական որակավորմամբ գործունեությանը նախապատրաստելն է: Այստեղ տրվում է բազային (հիմնական) կրթություն: Շաբաթական ծանրաբեռնվածությունը կազմում է 30-33 ժամ: Գլխավոր դպրոցն ավարտելուց հետո գերմանացի երիտասարդը կարող է աշխատել, կամ էլ շարունակել մասնագիտական կրթությունը: Միջին ցուցանիշներ ունեցող սովորողները գնում են «իրական դպրոց» (գերմ.՝ Realschule) ու այնտեղ սովորում են վեց տարի: Իրական դպրոցն ավարտելուց հետո կարող են աշխատել, իսկ առավել ընդունակները կարող են իրենց կրթությունը շարունակել գիմնազիայի 11-րդ և 12-րդ դասարաններում: Բացի այդ, կան օժանդակ դպրոցներ, որտեղ սովորում են ֆիզիկական ու մտավոր զարգացման հապաղումներ ունեցող երեխաները: Այստեղ նրանք հանրակրթական առարկաներից սովորում են տարրական գիտելիքներ, և յուրացնում են որևէ մասնագիտություն՝ հետագայում որևէ արդյունաբերությունում աշխատելու համար:

Գիմնազիայում դպրոցականը ստանում է դասական տիպի կրթություն: Գիմնազիան ավարտելիս տրվում է հասունության վկայական, որը իրավունք է տալիս ընդունվելու համալսարան[1]:

Միջնակարգ կրթության երկրորդ աստիճանը (միջնակարգ երկրորդ) իրականացվում է գիմնազիայի 11-րդ և 12-րդ դասարաններում: 13-րդ դասարանի սովորողները համարվում են դիմորդներ: Գիմնազիայի 13-րդ դասարանում սովորողները պատրաստվում են բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում սովորելուն: Գիմնազիայի 13-րդ դասարանն ավարտելիս սովորողները հիմնական դպրոցական առարկաներից (գերմ.՝ Abitur) հանձնում են քննություններ: 12-րդ և 13-րդ դասարաններում ուսուցման և ավարտական քննությունների մակարդակը բավականին բարձր է: Գերմանիայում բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ընդունելության քննություններ չեն անցկացվում: Ընդունելությունն իրականացվում է ավարտական վկայականի գնահատականների միջինով, ինչպես նաև հաշվի են առնվում որոշ սոցիալական գործոններ: Եթե բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դիմորդների քանակը ավելին է, քան տեղերի քանակը, ապա ընդունվում են լավագույնները, իսկ մյուսներին հերթագրում են հաջորդ ուսումնական տարվա համար:

Գերմանիայում միջնակարգ կրթությունը ներկայացված է մասնագիտական քոլեջներով, հատուկ մասնագիտական քոլեջներով և բարձրագույն հատուկ քոլեջներով[1]:

ԳՖՀ-ն կրթության բնագավառում իրականացվող քաղաքականության համար մշտական քննադատության է ենթարկվում Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության կողմից: Կառավարությունը դեռևս միջոցներ չի ձեռնարկում ի հայտ եկած խնդիրների լուծման ուղղությամբ: Ըստ Տնտեսական համագործակցության ու զարգացման կազմակերպության հաշվարկների՝ ԳՖՀ-ում կրթության ոլորտի ներդրումները միջինից ցածր են: Բացի այդ, գոյություն ունի ուսումնական հաստատությունների անհամաչափ ֆինանսավորում: Եվ դա այն դեպքում, երբ տարրական դպրոցի ծախսերը համեմատաբար քիչ են, ավելի շատ միջոցներ են ներդրվում բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում: Փորձագետների հաշվարկներով, եթե Գերմանիան կրթության ոլորտում բարեփոխումներ չձեռնարկի, հետագայում կարող է կորուստներ ունենալ:

Բարձրագույն կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերմանական բարձրագույն կրթական համակարգը տարբերվում է բուհերի բազմազանությամբ: Ընդհանուր առմամբ, Գերմանիայում կան 250 բուհ, որոնցից 103-ը համալսարաններ են, և 176-ը կիրառական գիտության ուսումնական հաստատություններ են: Մինչև վերջերս առաջին բարձրագույն կրթությունը անվճար էր ինչպես գերմանացիների, այնպես էլ օտարերկրացիների համար: 2007 թվականից որոշ բուհերի ուսանողներ պարտավորվում են մեկ կիսամյակի համար վճարել մոտ 500 եվրո, գումարած մոտ 150 եվրո, որի մեջ մտնում են տոմսի, գրադարաններից օգտվելու ծախսերը: Արևմտյան դաշնային պետություններում, որոնք գտնվում են Քրիստոնյա-դեմոկրատական կուսակցության կառավարման ներքո, ուսանողները, որոնք գերազանցել էին մի քանի կիսամյակների համար սահմանված ժամկետները, պարտավորվում են վճարել ուսման համար: Այս բարեփոխումները կրթության բնագավառում կարգավորվում էին համապատասխան օրենքներով: 2011 թվականից Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության իշխանության գալուց հետո Հյուսիսային Ռեյն-Վեստֆալիա վարչական շրջանում չեղարկվեց մեկ կիսամյակի համար 500 եվրո վճարելու որոշումը: Դրան հետևեցին նաև Գերմանիայի Արևելյան և Հյուսիսային վարչական շրջանները: Ուսանողների թիվը կազմում է շուրջ 2 միլիոն, որոնցից 48% կանայք են, 250 000 օտարերկրյա ուսանողներ[2]: Պրոֆեսորա-դասախոսական կազմը շուրջ 110 հազար մարդ է: Մոտ 120 հազար գերմանացիներ սովորում են արտերկրում[2]: Մինչև 2010 թվականը բոլոնյան գործընթացի շրջանակում գերմանական բուհերը պարտավորվում են նորացնել իրենց ուսումնական ծրագրերը:

Բուհերի նշանակալից թվաքանակ պետական են և սուբսիդավորվում են կառավարության կողմից: Մասնավոր բուհերը համեմատաբար քիչ են՝ 69:

Բուհ ընդունվելու համար ընդունելության քննություններ չեն հանձնում, դիմորդների համար կարևոր է հաջող հանձնել դպրոցի կամ գիմնազիայի ավարտական քննությունները: Հեղինակավոր (պահանջարկ ունեցող) մասնագիտությունների ընդունելության դեպքում դիմորդի համար որոշիչ է դպրոցի ավարտական վկայականի գնահատականների միջինը:

Օտարերկրացի ուսանողների համար չեն պահանջվում հատուկ գիտելիքներ և արտոնություններ:

Գերմանական բուհերում կիսամյակի սկիզբը կախված է, թե որ վարչական շրջանում է այն գտնվում, սակայն այս դեպքում էլ տարբերությունները շատ չեն:

Անհրաժեշտ փաստաթղթերն են՝

  • դպրոցական կամ համալսարանական կրթության մասին վկայական.
  • գերմաներենի իմացության մասին վկայական (օրինակ՝ TestDAF).
  • կախված ընտրած մասնագիտությունից՝ նաև անգլերենի իմացության մասին վկայական (TOEFL, IELTS).
  • շատ բուհեր նաև պահանջում են մոտիվացնող նամակ և կենսագրություն, արտասահմանյան անձնագրի կրկնօրինակ:

Հատուկ մասնագիտությունների տեղերի բաշխմամբ զբաղվում են ոչ թե բուհերը, այլ հատուկ գրասենյակ՝ «Zentralstelle für die Vergabe von Studienplätzen»: Միջին գնահատականից բացի, ZVS-ը հաշվի է առնում նաև սոցիալական և անձնական պատճառներ, օրինակ՝ հաշմանդամությունը, ընտանեկան դրությունը և այլն: Եթե միջին գնահատականը բավարար չէ, ապա դիմորդին հերթագրում են: Մի քանի կիսամյակ հետո նրան համալսարանում տեղ են հատկացնում:

Ինստիտուտներում (Fachhochschule) սովորել ցանկացողներն իրենց փաստաթղթերը միանգամից հանձնում են այդտեղ:

Գերմանիայում կանոնավոր կերպով որոշվում է համալսարանների ռեյտինգը, որտեղ հաշվի են առնվում դասախոսական կազմի մասնագիտական պատրաստվածությունը, ինչպես նաև հետագայում աշխատանք գտնելու հնարավորությունը՝ ավարտելով այս կամ այն համալսարանը:

Գերմանիայում մինչև 25 տարեկան ուսանողների ծնողները իրավունք ունեն ստանալու այսպես կոչված «երեխայի գումար» (գերմ.՝ Kindergeld) 184 եվրոյի չափով: Ուսանողները, հաշվի առնելով իրենց ու իրենց ծնողների եկամուտները, կարող են ուսման անտոկոս վարկ ստանալ (գերմ.՝ «BAföG»): Գումարի կեսը, բայց ոչ ավելի, քան 10 հազար եվրոն, այդ վարկից պետք է վերադարձնեն պետությանը (այս պարտավորությունից ազատված են այն շրջանավարտները, ովքեր ավարտելոց հետո մեկ տարվա ընթացքում երեխա են ունեցել):

Բացի ուսման վարկերից, Գերմանիայում գոյություն ունեն բազմաթիվ կրթաթոշակներ՝ նշանակված տարբեր ֆոնդերի կողմից: Կրթաթոշակները սովորաբար տրամադրվում են ուսանողների որոշակի խմբի, հատկապես` օժտվածություն ունեցող: Կրթաթոշակներ տրամադրվում են ոչ միայն գերմանացի ուսանողներին, այլ նաև՝ օտարերկրյա: Հիմնական կազմակերպությունը, որը օտարեկրացի ուսանողների համար սահմանում է կրթաթոշակներ, հանդիսանում է Գերմանական ակադեմիական փոխանակման ծառայությունը (www.daad.ru): Հաջորդ խոշոր ֆոնդերն են՝ Կոնրադ Ադենաուերի ֆոնդ (Konrad Adenauer Stiftung), Ֆրիդրիխ Էբերտի ֆոնդ (Friedrich Ebert Stiftung):

Գիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերմանիայում գիտական հետազոտությունները կատարվում են բուհերում եւ գիտական ասոցիացիաներում, ինչպես նաեւ կորպորատիվ հետազոտական կենտրոններում: Բուհերում գիտական հետազոտությունները ֆինանսավորվում են դաշնային բյուջեից, վարչական շրջանների բյուջեից եւ ձեռնարկությունների կողմից հատկացված միջոցներից: Համալսարաններում գիտական հետազոտությունների վրա տարեկան ծախսվում է 9,2 միլիարդ եվրո:

Գերմանիայում գիտական հետազոտություններն են անցկացնում չորս խոշոր գիտական միավորումներ՝ Մաքս Պլանկի գիտական ընկերություն, Հելմհոլցի անվան գիտական ընկերություն, Ֆրաունգոֆերի գիտական ընկերություն և Լեյբնիցի գիտական ընկերություն:

Մաքս Պլանկի գիտական ընկերությունն ունի 13 հազար աշխատակից, որոնցից 5 հազարը գիտնականներ են: Տարեկան բյուջեն 1,4 միլիարդ եվրո է:

Հելմհոլցի անվան գիտական ընկերությունն ունի 26,5 հազար աշխատակից: Տարեկան բյուջեն՝ 1,4 միլիարդ եվրո:

Ֆրաունգոֆերի գիտական ընկերությունն ունի 12,5 հազար աշխատակից, որոնցից 8 հազարը գիտնականներ են: Տարեկան բյուջեն՝ 1,2 միլիարդ եվրո:

Լեյբնիցի գիտական ընկերությունն ունի 13,7 հազար աշխատակից: Տարեկան բյուջեն՝ 1,1 միլիարդ եվրո:

Գերմանական և արտասահմանյան խոշոր ընկերությունները Գերմանիայի տարածքում ունեն հետազոտական կենտրոններ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Власов Н. А. Германия в начале XXI века // С-Петербургский университет, 2008
  2. 2,0 2,1 UniPage — Статистика международных студентов в мире