Կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվությունը (այսուհետ նաև ԿՍՊ) այն բիզնես գործառույթն է, որը վերաբերում է ընկերությանն առնչվող տնտեսական, սոցիալական և բնապահպանական խնդիրներին։ ԿՍՊ-ի նպատակն է գտնել նման խնդիրների լուծումներ, որոնք շահավետ կլինեն և՛ ընկերության, և՛ հասարակության, և՛ պետության համար:

ԿՍՊ տեսական և գործնական սահմանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԿՍՊ համարվում է բիզնես ռազմավարության կարևոր և անբաժանելի մաս: ԿՍՊ-ի վերաբերյալ կատարել և շարունակում են կատարել բազմաթիվ հետազոտություններ, ի հակասություն դրան ԿՍՊ համար չկա միասնական սահմանում: Տարբեր ժամանակներում և կազմակերպություններում, նաև որոշ հետազոտողներ ունեն իրենց բնորոշ սահմանումը և առաջնորդվում են դրանով:

Ըստ Համաշխարհային բանկի ԿՍՊ մասնավոր ընկերությունների կայուն տնտեսական զարգացման աջակցելու պատրաստակամության դրսևորումն է, որը իրականացնում են կազմակերպության աշխատակիցների, համայնքի անդամների և պետական գերատեսչությունների համագործակցության միջոցով, որի նպատակն է կյանքի որակի բարձրացումը, միաժամանակ նաև բիզնեսի զարգացումը [1]:

Ըստ Եվրամիության հանձնաժողովի ԿՍՊ այն ըմբռնումն է, որով կամավոր սկզբունքով. նաև հասարակական և բնապահպանական նկատառումներով առաջնորդվում են ընկերությունները իրենց գործունեության մեջ և շահառուների հետ աշխատանքում[1]:

Իսկ առաջին, որպես այդպիսին սահմանում տվել է «Բիզնեսմենի սոցիալական պատասխանատվությունը» գրքի հեղինակ Հ.Բոուենը. «ԿՍՊ վերաբերում է ձեռներեցի այն պարտավորություններին, համաձայն որոնց պետք է կայացվեն որոշումներ կամ ուղղորդվեն այն գործողությունների շարքով, որոնք ցանկալի են հասարակության նպատակների և արժեքների տեսանկյունից»[2]: Բոուենը ձեռնարկատիրության զարգացման կարևորագույն պայման է համարում ԿՍՊ-ի ներդրումը բիզնեսի ռազմավարության մեջ: 1960-ական թթ ԿՍՊ-ի հետազոտող Ք. Դևիսի կողմից սահմանվեց ևս մի կանոն ԿՍՊ-ի համար, որի համաձայն բիզնեսի սոցիալական պատասխանատվության ծավալը ուղիղ համաեմատական է հասարակությունում իր ունեցած ազդեցությանը:Ամերիկացի մանկավարժ «Բիզնեսը արդի հասարակության մեջ» հոդվածում Հ. Ջոնսոնը ԿՍՊ-ի համար սահմանեց մի քանի տարբերակ, որոնցից մեկի մեջ առաջ քաշեց բազմակի շահերի գաղափարը.«Սոցիալապես պատասխանատու է այն ընկերությունը, որի կառավարական անձնակազմը հավասարակշռում է բազմաթիվ շահեր: Միայն իր բաժնետերերի համար ավելի մեծ շահույթ հետապնդելու փոխարեն պատասխանատու ձեռնարկությունը նաև հաշվի է առնում իր աշխատողների, մատակարարների, տեղական համայնքի և ազգային շահերը»[2]: Այս սահմանումը իրենից ենթադրում էր սոցիալական նորմերի կիրառում. աշխատանքային հարաբերություններում:

Կարևոր է նաև է 1970-ական թթ Վրաստանի համալսարանի( University of Georgia) պրոֆեսոր Ա. Քերոլի առաջարկած սահմանումը, որը բավականին տարածում ունի գրականության մեջ: Սահմնաումը չորս մասերից բաղկացած կոնցեպցիա է, որը ունի բուրգի կառուցվածք: Ըստ Ա. Քերոլի.«Ընկերությունը , որը որդեգրել է ԿՍՊ ռազմավարություն, պետք է ձգտի ստեղծել շահույթ, հարգի օրենքը, դրսևորի բարոյական վարք և լինի պատասխանատու քաղաքացի»[2]:

Տեսական սահմանումներից բացի կան նաև ԿՍՊ բնութագրող կետեր, որոնք կօգնեն հասկանալ և ճիշտ ըմբռնել սոցիալական պատասխանատվության էությունը և գաղափարը: Առանձնացնենք կարևոր կետեր.

  • ԿՍՊ ընդգրկված է ընկերության ռազմավարության մեջ և գտնվում է երկարաժամկետ պլաններում:
  • ԿՍՊ-ի հաջողությունը հիմնականում կախված է շահառունների խմբի ընտրությունից: Սոցիալական պատասխանատվության դեպքում, որպես շահառու կարող են հանդիսանալ ընկերության հետ կապ ունեցող ցանկացած անձ, նույնիսկ ընկերության հետ անմիջական շփում չունեցող անձիք[1]:

Այս սահմանումները և կանոնները հիմք են հադիսացել սոցիալական պատասխանատվության զարգացման համար:


Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոցիալական պատասխանատվության սահմանումից հասկանում ենք, որ հասարակական տարբեր խնդիրներ լուծվում են նաև մասնավոր համայնքի մասնակցությամբ: Այս գաղափարը սկզբնավորվել է դեռևս XIX դարի սկզբին: XIX դարում նշանավոր ձեռներեց Էնդրյու Կարնեգին, ով կարևորում էր հասարակական խնդիրների լուծման հարցում իր մասնակցությունը: Վաճառեց իր բոլոր գործարանները և սկսեց զբաղվել բարեգործությամբ՝ հիմնելով բազմաթիվ գրադարաններ և բարեգործական հիմնադրամներ: Էնդրյու Կարնեգին իր հեղինակած «Հարստության ավետարան» գրքում , առաջ քաշեց երկու գաղափար. առաջինի իմաստը հետևյալն է՝ հարուստները պարտավոր են օգնել աղքատներին, իսկ երկրորդինը` մասնավոր ընկերությունները իրենց հարստանալուց բացի պետք է օգնեն հարստանալ նաև իրենց հասարակությանը:Հենց այս գաղափարները հետագայում հիմք հանդիսացան ԿՍՊ- ի զարգացման համար:

1932 թ-ին Ադոլֆ Բուրլին և Գարդիներ Մինզը համատեղ հրատարակեցին «Ժամանակակից կորպորացիոն սեփականություն» գիրքը, որտեղ առաջին անգամ խոսվեց ընկերության թափանցիկ գործելաոճի կարևորության մասին: Արդեն 1970 թ-ին հանրաճանաչ տնտեսագետ Միլտոն Ֆրիդմանը «Նյորք Թայմս» պարբերականում հրատարակված հոդվածում խոսում է ԿՍՊ-ի իրականացման գործում ընկերության ղեկավարի դերի մասին: Հիմանական շեշտը դրվում է տնօրենի զբաղվածության ավելացման վրա, որից որպես հետևանք Ֆրիդմանը առանձնացնում է ընկերության գործունեության արդյունավետության նվազումը: Հոդվածում կարևորվում է նաև ընկերության պատասխանատվությունը ի դեմս հաճախորդների և գործընկերների:

Սոցիալական պատասխանատվությունը սկսվում է այնտեղ որտեղ վերջանում է օրենքը: Այս մասին խոսել է 1973 թ Քիթ Դեյվիսը իր «Բիզնեսի սոցիալական պատասխանատվության թեր և դեմ փաստարկներ» հոդվածում: Որտեղ կան նաև հատկանշական փաստարկներ կապված ընկերությունների պարտավորությունների կատարման հետ, մասնաորապես. ընկերության ներդրումը հասարակության ուղղակի խնդիրների լուծման գործում, երկարաժամկետ ծրագրերում կարող է դառնալ ընկերության զարգացման և արդյունավետության բարձրացման երաշխիք:Այս գաղափարը դարձավ ԿՍՊ գաղափարախոսության կարևորգույն սյուներից մեկը, որը արդիական է նաև հիմա:

ԿՍՊ և միջազգային կազմակերպությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԿՍՊ-ի ներդրման օրվանից մինչև այսօր կան միջազգային կազմակերպություններ, որոնք առնչվում են և հետևողական են սոցիալական պատասխանատվության զարգացման գործում: Արագ զարգացող աշխարհում այս կազմակերպությունները, ոչ միայն իրականացնում, այլ նաև վերահսկում են սոցիալական պատասխանատվության ներդրումը և զարգացումը: Անդրադառնանք այդ միջազգային կազմակերպություններին և նրանց որդեգրած քաղաքականությանը:

Միավորված ազգերի կազմակերպությունը նախաձեռնել և իրականացրել է բնապահպանական ծրագրեր (UNEP), ինչպես նաև համաշխարհային խնդիրների լուծման համար ստեղծվել է «Հաշվետվությունների գլոբալ նախաձեռնությունը» և «Գլոբալ պայմանագիր», որոնց գործնական կիրառման մասին կխոսենք հաջորդ բաժնում:

Համաշխարային բանկը նույնպես հրատարակել է առաջարկությունների փաթեթ, այդ թվում նաև կազմակերպել իրազեկման դասընթացներ, որոնց մասնակցել են մասնավոր ընկերությունների ներկայացուցիչներ, որի նպատակը ԿՍՊ-ի հայեցակարգի և իրականացման հնարավորությունների մասին տեղեկանալն է: Այդ դասընթացներին մասնակցել է ավելի քան 12000 մարդ:

Եվրոպական Միություն. Եվրահանձնաժողովի կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության գլխավոր հանձնաժողովը 2001թ մշակել և առաջարկել է ԿՍՊ-ի ոլորտում պաշտպանական քաղաքականություն: 2002-ից 2004 թվականներին ԵՄ կողմից ստեղծվեց «դաշինք» ֆորումը, որի անդամները ինտերակտիվ մասնակցում է ԿՍՊ-ի զարգացման գործընթացին: Ներկա դրությամբ այդ դաշինքի անդամ են 25 երկրների ներկայացուցիչներ: ՓՄՁ-ները արդեն ներգրաված են դաշինքում. վերջիններիս համար կան մշակված առանձին ծրագիր:

Գլոբալ պայմանագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Գլոբալ պայմանագիր» ստանդարտը գործածության մեջ է դրվել ՄԱԿ-ի կողմից: Իսկ ավելի ստույգ 1999-2000 թթ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Քոֆի Անանի ջանքերով մշակվեց նոր սկզբունք, որի էությունը հետևյալն է. Մասնավոր ոլորտի հետ համագործակցության միջոցով հասնել համաշխարհային խնդիրների լուծման: Գլոբալ պայնագրի հիմնական նվատակը մասնավոր ընկերություններին պաշտոնապես ներգրավել համաշխարհային խնդիրների լուծման մեջ: Պայմանագրում առանձնացված էին տաս հիմնարար սկզբունքներ, որոնք վերաբերվում են մարդու իրավունքներին, աշխատանքային իրավունքներին, շրջակա միջավայրին և կոռուպցիայի դեմ պայքարին: Հինարար սկզբունքները ներկայացնենք ստորև`

Մարդու իրավունքներ`

  • Գործարար հատվածը պետք է հարգի և աջակցի միջազգայնորեն ճանաչված մարդու իրավունքների պաշտպանությանը:
  • Պետք է զերծ մնալ մարդու իրավունքների խախտումներին մասնակցելուց:

Աշխատանքային իրավունքներ`

  • Գործարար հատվածը պետք է պաշտպանի միավորումներ կազմելու ազատությունը և կոլեկտիվ առաջարկությունների իրավունքի արդյունավետ ճանաչումը:
  • Պետք է աջակցի հարկադիր և ստիպողական աշխատանքի բոլոր ձևերի վերացմանը:
  • Պետք է սատարի մանկական աշխատուժի արդյունաետ վերացմանը:
  • Պետք է աջակցի զբաղվածության և մասնագիտական խտրականության վերացմանը:

Շրջակա միջավայր`

  • Գործարար հատվածը պետք է աջակցի շրջակա միջավայրի մարտահրավերների նկատմամբ զգուշավոր մոտեցմանը:
  • Պետք է հանդես բերի նախաձեռնություններ` ուղղված շրջակա միջավայրի մարտահրավերների հարցում առավել մեծ պատասխանատվության խթանմանը:
  • Պետք է խրախուսվի շրջակա միջավայրի համար անվնաս տեխնոլոգիանների մշակումը և տարածումը:

Կոռուպցիա`

  • Գործարար հատվածը պետք է պայքարի կոռուպցիայի դեմ, ներառյալ շորթումը և կաշառակերությունը[1]:

Նախաձեռնությունը միտված էր, որ այս սկզբունքները դառնան մասնավոր ընկերությունների գործունեության հիմքը: Գլոբալ պայմանագիրը ամբողջ աշխարհում կորպորատիվ քաղաքացիության աջակցության տեսանկյունից առաջնային դիրքում է:

ISO 26000[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չափորոշիչների սահմանման միջազգային կազմակերպությունը(International Organization for Standardization-ISO), համարվում է աշխարհի ամենաճանաչված ընկերությունը, որը զբաղվում է չափորոշիչների սահմանման և հրապարակման հարցերով: Թվով 159 երկրների միջև դառնալով ցանց, որի մեջ մտնում են պետական չափորոշիչներ սահմանող կազմակերպություններ: ISO-ն իր բնույթով հասարակական կազմակերպություն է, որի կենտրոնը գտնվում է Շվեցարիայի Ժնև քաղաքում: Այն ստեղծում է կապ պետական մարմինների և մասնավոր ընկերությունների միջև: Ցանցում ներգրաված են ինչպես պետական կառույցներ, այնպես էլ մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչներ: Ունենալով լայն տարածում և բազմատարր անդամներ ISO-ում չափորոշիչների սահմանումը բավականին հաջող է ստացվում, ի նպաստ սեփական երկրի բարօրրության[3]:

ISO 14000 չափորոշիչը, որն ունի բնապահպանական ուղություն: Այս խմբին է պատկանում 14001 չափորոշիչը, որի հիմնական նպատակը «Բնապահպանական կառավարման համակարգի» ներդրումն է, որը առաջին անգամ թողարկվել է 1996թ և լրացվել 2004 թվականին: 2004թ-ին լրամշակված տարբերակը հիմնականում դարձավ ուղեցույց շրջակա միջավայրի պահպանման համար, որտեղ ամրագրված են նաև սկզբունքներ, որոնք անհրաժեշտ են բնապահպանական կառավարում ունեցող ընկերությունների համար: Առավել լայն և ընդհանուր ուղղվածություն ունի ISO 26000 չափորոշիչը, որը գործարկվել է 2010 թ-ին: ISO 26000-ը ուղղեցույց է այլ ոչ թե պահանջներ, քանի որ այն վկայագրված չէ, չի կարող պարունակել պարտադրանքներ: Այն օգնում է ընկերությանը հասկանալ թե որն է սոցիալական պատասխանատվությունը:Հիմնական նպատակը ձեռնարկությունների և կազմակեպությունների սկզբունքները վերածել արդյունավետ գործողությունների, ինչպես նաև ԿՍՊ-ի հետ կապված լավագույն փորձի փոխանակման հնարավորություն է տալիս: Այս ուղեցույցից կարող են օգտվել բոլոր տեսակի կազմակերպությունները: Ստանդարտի զարգացման գործում կարևոր դեր ունեն թե պետական կառույցները, թե հասարակական կազմակերպությունները, թե սպառողների համայնքի և թե բիզնես համայնքի ներկայացուցիչները: Այդ իսկ պատճառով այն դառնում է միջազգային համաձայնություն: ISO 26000 մշակման աշխատանքներում ընդգրկված են եղել ավելի քան 500 աշխատակիցներ: ISO 26000 կապած է OECD-ի բազմազգ ձեռնարկությունների և ՄԱԿ-ի 2030 Օրակարգի հետ(Խոսքը գնում կայուն զարգացման նպատակների մասին):


ԿՍՊ փոխհարաբերություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԿՍՊ փոխհարաբերություններ հասարակական կազմակերպություն հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընկերության ռազմավարության մեջ ԿՍՊ սահմանելուց հետո. Ի հայտ են գալիս բազմաթիվ խնդիրներ, որոնցից ամենատարածվածը չունենալով բնապահպանական ոլորտի մասնագիտական խումբ, այդ դեպքում խնդիր է առաջանում ինչպես արդյունավետ իրականացնել այդ ծրագիրը: Երբեմն ընկերությունը ունի համապատասխան հետաքրքրություն ունեցող մասնագետներ, բայց չունի ժամանակ պատշաճ կերպով կատարելու: Այստեղ մնում է համակործակցել հասարակական կազմակերպությունների հետ և հասնել դրական շաշափելի արդյունքի: Որպեսզի ջանքերը ապարդյուն չլինեն կարևոր է որ համագործակից կողմերը ունենան նույն նպատակը և ցանկությունը: Համագործակցությունը շատ տարածված է արտասահմանում և անվանում են «Շահառուների բազմակողմանի ընկերություն»: Հասարակական կազմակերպության և մասնավոր ընկերության միջև համագործակցության ընթացքում կարող ենք առանձնացնել հետևյալ օրինակները:

Քանի որ ՀԿ ունի սոցիալական գործառույթ, տեղյակ է տվյալ հասարակությունում առկա խնդիրների մասին, կարող է առաջարկել իրական խնդիր, որի լուծումը կապված է ընկերությունից: Ունենալով համագործակցության մեծ շրջանակ կարող են առաջարկել հասարակության անդամների ներգրավածության բարձր տոկոս: Կարող են աջակցել նաև ադմինիստրատիվ և տեխնիկական հարցերով: Քանի որ գործընկերային հարաբերություններում ՀԿ-ը անկախ է, նրա կարծիքը համարվում է անաչառ և որոշիչ է միջազգային հարթակներում:

ԿՍՊ փոխհարաբերություններ բիզնես ոլորտի հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ունենալով միևնույն նպատակները և խնդիրների արդյունավետ լուծման ցանկություն: Անհրաժեշտության դեպքում կարող են համագործակցել նաև մասնավոր ընկերությունները միմյանց հետ: Իսկ այդ համագործակցությունը կարող է լինել հետևյալ կետերից որևէ մեկով: Եթե սկսեն համատեղ աշխատել երկու ընկերություններ, հետևաբար կարող են ստեղծել նոր աշխատատեղեր, ինչը կնպաստի համայնքի ֆինանսական հոսքի ավելացմանը: Կարող են նաև փոխանակվել տարիների ընթացքում ձեռք բերված փորձով, կապած աշխատանքային ոլորտի առանձնհատկություններից: Համագործակցության շնորհիվ կարող են մասնակցել ենթակառուցվածքների զարգացման ծրագրերին: Եթե ընկերությունները, ունեն նույն նպատակը , բայց ծավալում են ոլորտային տարբեր գործունեություն, ապա կարող են միմյանց աջակցել տեխնիկայով, մասնագիտական խմբով, անհրաժեշտության դեպքում նաև ծրագրերի ղեկավարով:

ԿՍՊ փոխհարաբերություններ պետական մարմինների հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի հարկե ցանկացած ծրագրի իրականացման ժամանակ հնարավոր է լինի անհրաժեշտություն համագործակցել նաև համապատասխան գերատեսչության հետ: Պետություն և մասնավոր հատվածի համագործակցության շրջանակը նույնպես լայն է: Քննարկենք համագործակցության հնարավոր շրջանակները: Պետական մարմինները կարող են ապահովել ծրագրի իրականացման ընթացքը, հաշվի առնելով տվյալ համայնքի զարգացման միտումները: Քանի որ խորապես ուսումնասիրել է համայնքի կարիքները, կարող է ուղղորդել ծրագրի իրականացման ամբողջ ընթացքում: ունենալով համայնքային ներկայացուցչական կառույցներ, կարող են աջակցել նաև տեխնիկական և տարածքային խնդիրների դեպքում: Այստեղ, որպես ակնառու համագործակցության օրինակ կարող ենք նշել «Արմենտել» ընկերությունը տեսնելով խնդիր միջին մասնագիտական քոլեջների հետ, սկսեց համագործակցել Հայաստանի Հանրապետության Կրթության, Գիտության, Մշակույթի և Սպորտի նախարարության(2008թ) և Բրիտանական խորհրդի հետ: Տվյալ դեպքում գործընկեր կազմակերպությունների նպատակները համընկնում էին, որը առաջնային հանգամանք է համագործակցության համար: Ամենակարևորը այս համագործակցությունից օգուտ են ստացել բոլոր մասնակից կողմերը:

Հաղորդակցություն և քաղաքացիական հասարակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԿՍՊ-ի գործունեության մեջ թափանցիկություն ու հաղորդակցություն այն ուժերն են, որոնք ձևաորում են պատասխանատու վարք: Թույլ են տալիս բարեխճորեն կատարել ստանձնած պարտականությունները, որի կատարումը դրված է կորպորացիայի ղեկավարների առջև: Ընկերությունների թափանցիկ գործելաոճը և հաղորդակցության բարձր մակարդակը բարձրացնում է ընկերության վարկանիշը սպառողների աչքին: Զարգացնելով բիզնեսի սոցիալական պատասխանատվության գաղափարը տարբեր տնտեսագետներ տալիս են ԿՍՊ հաղորդակցության տարբեր մեկնաբանություններ` թելադրելով պարտականությունների կատարման պատասխանատու վարք:

Արտաքին հաղորդակցություն ԿՍՊ-ի վերաբերյալ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հաղորդակցություն այն ուժն է, որը թելադրում է պատասխանատու բիզնեսի վարքագիծը: ԸՆկերության գործունեության հիմքում դրվում է այն արժեքներն ու սկզբունքները, որոնց կրողն են համարվում տվյալ հասարակության անդամները: Որտեղից էլ սկսվում է համագործակցությունը հասարակության անդամների և մասնավոր ընկերությունների միջև:

Սոցիալական նախաձեռնությունները դառնում են բիզնեսի հեղինակության բարձրացման, իսկ հաճախորդների շրջանում դրական կարծիքի ձևավորման հիմք:

Ներքին հաղորդակցություն ԿՍՊ-ի վերաբերյալ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներքին հաղորդակցությունը ընկերության համար իրական հնարավորություն է, հասնել լավագույն արդյունքների: ԿՍՊ-ին վերաբերվող հաղորդակցությունը առաջին հերթին դրական է ազդում ներքին շահառուների` աշխատակիցների և բաժնետերերի վրա: Վերջիններիս շրջանում կարևորվում է կատարած աշխատանքը և իր թողած ազդեցությունը շրջակա աշխարհի վրա: Աշխատակիցը գալիս է այն եզրակացության, որ իր կատարած աշխատանքը հանրօգուտ է և ուղղված է որևէ համայնքային խնդրի լուծման: Այս փաստի գիտակցումը դառնում է ընկերության աշխատակիցների համար մոտիվացիոն աղբյուր:

ԿՍՊ-ի իրավական կողմերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթանալով ԿՍՊ գործունեության նպատակներին, աշխարհագրական լայն տարածվածությանը, այստեղ անհրաժեշտություն է առաջանում մշակել օրենքներ, որոնք միտված են ընկերությունների կողմից սոցիալապես պատասխանատու պահվածքի ձևաորմանը: ԿՍՊ ներառված է իրավունքի մի շարք ոլորտներում, մասնավորապես միջազգային, եվրոպական, կորպորատիվ, դատավարական, աշխատանքային և բնապահպանական ոլորտները: ԿՍՊ-ի զարգացումը ուղիղ կապ ունի իրավունքի նշված ոլորտների հետ: Իրավունքի նորմերի գերակայության շնորհիվ կարելի է հասնել ԿՍՊ-ի զարգացմանը:

Միջազգային ճանաչված նորմեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գոյություն ունեն գլոբալ խնդիրներ որոնց դեմ պայքարը համամարդկային է և առավել շեշտված է միջազգային իրավունքը: Այն իրավունքի միջազգային կանոնադրությունում ներառված են մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի պաշտպանությանը վերաբերյալ նորմեր:

Միջազգաային նորմերի մշակման և իրագործման մեջ կարևոր և որոշիչ դեր ունեն Միավորված ազգերի կազմակերպությունը(ՄԱԿ), Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կոմիտեն(ՏՀԶԿ) և Աշխատանքի միջազգային կազմակերպությունը(ԱՄԿ): Բիզնեսի և մարդու իրավունքները սահմանված են ՄԱԿ-ի առաջնորդության սկզբունքների մեջ: Հիմնականում շեշտվում է երեք գաղափար պաշտպանել, հարգել և հատուցել: Պետությունը պարտավոր է պաշտպանել մարդու հիմնարար իրավունքները, իսկ կորպորատիվ պատասխանատվության նորմերը պահանջում են հարգել մարդու իրավունքները և հատուցում ստանալու հասանելիությունը:

Միջազգային նորմերի կարևոր փաստաթուղթ է համարվում ՏՀԶԿ-ի ուղեցույցը: Ուղեցույցում սահմանված են կամավոր կատարման նորմեր և ընդգրկում մարդու իրավունքների, աշխատանքային իրավունքների, արդյունաբերական գործունեության, շրջաակ միջավայի պահպանության և կաշառակերության ոլորտները: Այն հրապարակվել է 1976 թվականին, լրամշակվել 2011թ-ին: Ուղեցույցը հիմնականում վերաբերվում է ձեռնարկատիրություններին:

Որպես միջազգային կազմակերպություն ԱՄԿ նույնպես ունի իրավունքի նորմերի հռչակագիր, որտեղ վկայակոչվում են մարդու հիմնական իրավունքները: ԱՄԿ-ի եռակողմ հռչակագիրն առաջին անգամ հրապարակվել է 1978թ և փոփոխության ենթարկվել 2017թ: Եռակողմ հռչակագիրը ունի ոչ պարտադիր բնույթ, հետևաբար չկա որևէ վերահսկողական մեխանիզմ:

Իրավական պարտավորություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԿՍՊ-ի ներդրումից հետո միջազգային կազմակերպությունները փորձել են մշակել մեխանիզմներ, պարտադիր գործիքակազմ մարդու հիմնարար և այլ աշխատանքային իրավունքների պաշտպանության համար: Բիզնեսի և մարդու իրավունքների ոլորտում հիմնական գործունեություն ծավալվել է ՄԱԿ-ի կողմից: 2003 թվականին ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների պաշտպանության ենթահանձնաժողովը հրապարակեց «Մարդու իրավունքներ սահմանող նորմեր»: Կան հարպարակված օրենքներ, որոնք վերաբերվում են շրջակա միջավայրի պաշտպանությանը: 2014թ հունիսի 26-ին ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների խորհուրդը ընդունեց բանաձև, որով ներդրվեցին գործիքների և պարտականությունների շրջանակ միջազգային ընկերությունների համար, կարգավորելու և վերահսկելու նրանց գործունեությունը:


ԿՍՊ-ի գործառնական կողմերը և հիմնարար խնդիրները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության հինական խնդիրը կայանում է բիզնեսի սոցիալական պատասխանատվության բուն էության մեջ: Ցանկացած կազմակերպություն լինի առևտրային թե արտադրական ձգտում է եկամուտների աճի և շահույթի ստացման: Հետևաբար նաև գումար աշխատելու, որը ցանկացած բիզնեսի առաջնային նպատակներից մեկն է: Շուկայում ընկերությունների թվի աճը մեծացնում է միմյանց միջև մրցակցությունը: Միևնույն ժամանակ ցանկացած կազմակերպության գործունեություն պետք է հիմնված լինի օրենքի և բարոյական նորմերի վրա: Շահառուների, համայնքի և շրջակա միջավայրի նկատմամբ հարգանքը սոցիալաական պատասխանատու բիզնես գործունեության կարևոր սկզնունքն է: Այս դեպքում եկամտի որոշ հատված ուղղվում է սոցիալական նախաձեռնություններին` շրջակա միջավայրի պահպանության, տարատեսակ բարեգործական միջոցառումների իրականացման համար: Կարող ենք, եզրակացնել որ բիզնեսի սոցիալական պատասխանատվության հիմնական խնդիրը կայանում է նրա սոցիալական բնույթի մեջ: ԿՍՊ-ի ներդրումը բիզնես ռազմավարության մեջ հակասում է բիզնեսի հիմնարար սկզբունքին, որը հետևյալն է «Շահույթը դնել շրջանառության մեջ, այն հասցնելով առավելագույնի»: Հակառակ այս սկզբունքի սոցիալական պատասխանատու ռազմավարություն ունենալը մի շարք զարգացած երկրներում համարվում է օրենքի նորմ, նշենք նաև որ դարձել է բիզնես վարելու հենակետ: Կարելի է ասել որ ԿՍՊ «երկկողմանի սուր» է: ԿՍՊ-ի իրականացումը ժամանակակից աշխարհում դարձել է բիզնեսի կառավարման անհրաժեշտ սկզբունք, ինչպես նաև կայուն զարգացման հիմք:

Մշակութային ասպեկտներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԿՍՊ-ի իրականացումը իր հերթին ենթադրում է որոշակի մշակութային փոփոխություններ, փոփոխվում են մարդկանց և ընկերությունների հայացքները, վերաբերմունքը շրջակա աշխարհի նկատմամբ: ԿՍՊ ռազմավարությունը ենթադրում է մշակութային փոփոխություններ, մի շարք ոլորտներում: Կարող ենք առանձնացնել արդյունաբերությունը և իր թողած վնասակար հետևանքները: Որն հանգեցրել է էկոլոգիական բազմաթիվ խնդիրների ամբողջ աշխարհում: Հանքային արդյունաբերական թափոններ, պոլիետիլենային տոպրակներ, չվերամշակված աղբի կույտեր և այլն: Մի շարք զարգացած երկրներում սոցիալական պատասխանատվության շնորհիվ իրականացվում են տարատեսակ ծրագրեր նմանատիպ խնդիրների լուծման համար: Մշակութային փոփոխությունները չունեն սահմաններ կան ծրագրեր, որոնք իրականացվում են ամբողջ աշխարհում:

Էթիկական և իրավական կողմեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բիզնես գործունեության հիմքում դրված են էթիկական և իրավական նորմեր: Էթիկական նորմերը բխում են հասարակության արժեքներից և սկզբունքներից: Այստեղ առաջանում են մի քանի խնդիրներ`

  • Պահպանել բիզնես էթիկայի նորմերը:
  • Բիզնեսի կառուցվածքայի գործունեությանը վերաբերվող օրենքի կարգավորումները:
  • Տեղեկատվական անվտանգություն: Համացանցում տեղեկատվության տարածման հեղինակային իրավունքների պայպանումը, դեռևս քիչ է ուսումնասիրված:

Կան պարտականություններ որոնց կատարումը սահմանված են քաղաքացիական և քրեական օրենսգրքով:

Մակրոտնտեսական և ֆինանսական կողմեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընկերությունը որևէ ռազմավարական ծրագիր իրականացնելու ընթացքում առաջնորդվում է ԿՍՊ-ի ստանդարտներով: Կայուն զարգացման ծրագրերի արդյունք են դառնում համայնքի զարգացումը, ինչպես նաև շուկայում տնտեսական դիրքի բարձրացման: Սոցիալական ծրագրերի իրականացումը կարող է ֆինանսապես մեծ ներդրումներ պահանջել, որի արդյունքում շահում է թե՛ ընկերությունը, թե՛ համայնքը:

Կառավարման ասպեկտներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԿՍՊ-ի իրականացումը պահանջում է խորը և մասնագիտական մոտեցում, հետևաբար անհրաժեշտ է մոբիլիզացնել մի քանի բաժինների աշխատանք, արդյունավետ կառավարման համար: ԿՍՊ ծրագրերը մշակվում և իրականացվում են հիմնականում ընկերության մարկետինգային, մարդկային ռեսուրսների կառավարման, իրավաբանության, հաշվապահական և ֆինանսական բաժինները: Որոշ ընկերություններ է ունենան ԿՍՊ ռազմավարության մշակման առանձին բաժին: Գործնականում մեծ մասշտաբի ծրագրեր իրականացնելու համար անհրաժեշտ են պարտականությունների ճշգրիտ բաժանում: Առաջին քայլով պետք է կատարել խնդրի ուսումնասիրություն, այնուհետև հետազոտություն, լուծման արդյունավետ տարբերակներ գտնելու համար: Իակ այս ամբողջ գործընթացը համակարգվում է ԿՍՊ բաժնի կամ կայուն զարգացման մենեջերի կողմից, ում ենթակայության տակ է գտնվում մի ամբողջ աշխատանքային թիմ:

Հիմնական մարտահրավերներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԿՍՊ-ի առջև ծառացած հիմնական մարտահրավերների շարքում կարող ենք նշել մի քանի գործոններ, մասնավորապես ցանկացած բիզնեսի դեպքում գործում է հետևյալ սկզբունքը. չներգրավվել այն ծրագրերում, որոնք կարող են նվազեցնել շահույթի չափը:Կա նաև կարծիք, որ երկկողմ հմաձայնության մեջ հնարավոր է լինեն շահերի բախում և կողմերից մեկը փորձի ավելի շատ շահույթ ստանալ, մյուսի աշխատանքի հաշվին: Որոշակի գործիքակազմի միջոցով տնտեսվարողների գործունեությունը դարձնել ավելի թափանցիկ և վերահսկելի կապված ֆինանսական շրջանառության, բաժնետոմսերի առք ու վաճառքի հետ:

Այն կազմակերպությունները, որոնք զարգացնում են ԿՍՊ-ի ներդրման գաղափարը, կարևորությունը և անհրաժեշտությունը, ստիպած են հաղթահարել նմանատիպ խնդիրներ և հասնել շոշափելի արդյունքի: Կարևոր է որ ընկերության ղեկավարը հասկանա կատարվող ծրագրերը, իրենցից ներկայացնում են փոխշահավետ երկկողմ գործարք, որի մի կողմում ընկերություն է, իսկ մյուս կողմում հասարակությունը: Ցանկացած խնդիր տեղայնացնելով և այդ խնդրի լուծման մեջ ֆինանսական ներդրում ունենալով բարձրացնում է ընկերության վարկանիշը և եկամուտները: Հաղթահարելով այս մարտահրավերները և կատարելով ներդրում սոցիալական ծրագրերի մեջ,այդ դեպքում ընկերությունը ոչ միայն շահող դուրս կգա, այլ նաև կլուծվեն սոցիալական բազմաթիվ խնդիրներ:

Գործառնական կիրառությունը ընկերություններում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներկայացնենք կատարված հետազոտություն այն մասին թե ինչպես է ազդում ԿՍՊ-ի ներդրումը ընկերության գործունեության վրա: Ուսումնասիրությունը կատարվել է «ՍըսթեյնԱբիլիթի»(SustainAbility) և «Էթոս Գրուպ»(Ethos Grup) կազմակերպություններում Միջազգային Ֆինանսական կորպորացիայի(International Finance Corporation) աջակցությամբ: Ուսումնասիրությունները կատարվել են դեռևս 2002 թվականին, որին մասնակցել են 60 զարգացող երկրների ավելի քան 240 ընկերություն: Նպատակը ընկերությունների փորձի հիման վրա ցույց տալ ԿՍՊ-ի և կազմակերպության գրանցած հաջողությունների միջև կապը:

ԿՍՊ-ի ազդեցությունը կազմակերպության վրա , ավելի ակնառու երևում է նրա բաժինների միջոցով: Քննարկենք դրանք առանձին:

Մարկետինգ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարկետինգի նպատակն է ավելացնել վաճառքի ծավալները, հասկանալ շուկայի սպառողների պահանջները: Այս ամենը համատեղած սոցիալական պատասխանատվության և կայուն զարգացման սկզբունքների հետ: Ընկերության մեջ մարկետինգի բաժինը ապահովում է կապը ընկերության և հասարակության միջև: Հետազոտությունները ցույց են տալիս որ հասարակության մեջ կա պահանջարկ պատասխանատու արտադրանքի նկատմամբ և ընկերություններում բաձրանում է ապրանքի արտադրության քանակը: ԿՍՊ ռազմավարության ներդրումը փոփոխում է նաև մարկետինգի և հաղորդակցության ուղղությունները: Ընկերությունը որդեգրում է պատասխանատու քաղաքականություն իր հաճախորդների նկատմամբ և այս ամենի շնորհիվ ներգրավում նոր հաճախորդներ: Վերլուծելով պատասխանատու սպառողի պահվածքը, այստեղ կարևորվում է մարկետինգի դերը ԿՍՊ ռազմավարության իրագործման, ինպես նաև շուկայում և արտադրության մեջ նորարարությունների ներկայացման գործում: Հիմնական գաղափարը կայանում է պատասխանատու պահանջարկի դիմաց առաջարկ և նրանց միջև գոյություն ունեցող կապի ճշգրիտ ապահովումը:

Հետազոտություն և զարգացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԿՍՊ ռազմավարության մեջ կան չափորոշիչներ և ծրագրեր, որոնք ունեն աշխարհագրական լայն տարածում: Քանի որ հիմքում համաշխարհային խնդիրներն են և դրանց լուծման տարբերակները: Խնդիրները հաճախ ունենում են փոխկապակցված բնույթ և բուն խնդրիը հասկանալու համար անհրաժեշտ է կատարել մի շարք հետազոտություններ: Քանի որ այս խնդիրները կապված երկիր մոլորակի փոփոխությունների հետ փոփոխվում են: Հետևաբար անհրաժեշտություն է առաջանում փոփոխել և զարգացնել հետազոտության մեթոդներն ու գործիքները: Վերազինվելով նորագույն տեխնիկական միջոցներով լուծել նորագույն աշխարհի առջև ծառացած գլոբալ խնդիրները: Սոցիալական պատասխանատվության չափանիշներին համապատասխան գործունեություն ծավալելու համար, պետք է հնարավոր միջոցներին ավելացնել նաև միջազգային այլ կազմակերպությունների հետ համագործակցությունը` մասնավորապես բնական գիտությունների, ինչպես նաև սոցիալական գիտությունների միջև: ցանկացած հետազոտություն կատարելիս խրախուսվում է գործընթացը կազմակերպել մեծ ծավալներով, համագործակցելով միջազգային կառույցների հետ: Հետազոտության հավաստիության համար պահանջվում է տարբեր կազմակերպությունենրի միջև համագործակցություն: Ցանկացած հետազոտություն պահանջում է հավաստի տվյալներ, ավելի արդյունավետ գործիքներ` ինչպիսին է մոդելավորումը: Հետազոտության մեջ պետք է ընդգրկված լինեն ոլորտային առումով տարբեր կազմակերպություններ: Կատարված հետազոտությունները օգնում են մարկետինգային բաժնին արդյունավետ կերպով մշակել ԿՍՊ ռազմավարություն, որը համարվում է ընկերության ռազմավարության մի մասը:

Իրավական կողմեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԿՍՊ-ի իրականացման ամբողջ գործընթացը կարգավորվում է իրավական նորմերի հիման վրա, ինչպես միջազգային նորմերի, այնպես էլ պետական օրենքների և օրենսդրական ակտերի միջոցով: Եվրոպական միությունը սահմանում է կանոնակարգ, որով փորձում է լուծել շրջակա միջավայրի հիմնախնդիրները: կարող ենք ներկայացնել REACH, որը սահմանափակում է քիմիական թափոնների, հանքային վնասակար նյութերի արտանետումների քանակի սահմանափակում(WEEE): Յուրաքանչյուր պետության ներսում կան սահմանված օրենքներ և ենթօրենսդրական ակտեր, որոնք միտված են բնապահպանական և սացիալական խնդիրների լուծմանը: Իրավաբանական գերատեսչություններից պահանջվում է վերահսկել սոցիալական պատասխանատվության ծրագրերի իրականացման գործընթացի համապատասխանությունը սահմանված օրենքներին:

Գնումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտադրանքի մշակումը բնապահպանական, սոցիալական տնտեսական չափանիշներին համապատասխան կախված է ոչ միայն ներքին գործոններից այլ նաև մատակարարող հումքի որակից և մատուցած ծառայություններից: Սոցիալական պատասխանատվության տեսանկյունից կարևոր է գործընկեր կազմակերպության ռազմավարական սկզբունքների համապատասխանությունը: Ընկերությունը պետք է փոփոխություններ կատարի գնման գործընթացում: Կարևորելով ծախսերի կրճատումը, թափոնների վերամշակումը, էներգիարդյունավետության բարձրացումը արտադրական պրոցեսում: Իսկ այս փոփոխություններին կարելի է հասնել գործընկերների հետ համատեղ աշխատելու միջոցով: Ցանկացած ընկերություն լինի դա մասնավոր, թե որևէ հասարակական կազմակերպություն գնման գործընթաց կազմակերպելիս ԿՍՊ-ի տեսանկյունից պարտավոր է ներկայացնել կատարվող ծախսերը, որն իր մեջ ներառում է մատակարարումից մինչև հետագա օգտագործման ժամանակ առաջացած թափոնների վերամշակում:

Տեղեկատվական համակարգեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԿՍՊ-ի գործունեության հիմքում դրված է բնապահպանական խնդիրների լուծումը: Այդ իսկ պատճառով չի խրախուսվում ընկերություններում թղթի օգտագործումը: Սոցիալական պատասխանատվությունը խրախուսվում է ընկերության գործունեության տեղափոխությունը դեպի էլեկտրոնային հարթակ: Կարևոր է որպեսզի փաստաթղթաշրջանառությունը կատարվի վերոնշյալ տարբերակով, որպեսզի նվազի թղթի օգտագործումը, հետևաբար նաև կնվազի ծառահատման անհրաժեշտությունը: Վերջին մի քանի տասնամյակի ընթացքում ընկերությունները անցել են թվային կառավարման ներդրման, որի շնորհիվ ավտոմատացվում են բազմաթիվ աշխատանքներ: ՏՏ հիմնականում նախատեսված չեն երկարաժամկետ օգտագործման համար: Տեխնոլոգիական ոլորտում ԿՍՊ-ի հիմնական նախաձեռնությունները վերաբերվում են սարքավորումների էներգիախնայողությանը և տեխնիկական սարքաորումների վերամշակմանը: Կան սարքավորումների միջազգային հավաստագրեր, օրինակ TCO հավաստագիրը:

ԿՍՊ իր հերթին ՏՏ ոլորտում առաջարկում է նոր լուծումներ, հաճախորդների հետ կապերի հաստատման նորագույն գործիքներ: ԿՍՊ թելադրում է անընդհատ կատարելագործել տեխնիկական հնարավորությունները, օրեցօր զարգացող աշխարհում կայուն զարգացում ապահովելու համար: ՏՏ կիրառումը բիզնեսի կառավարման գործընթացում ԿՍՊ-ի տեսանկյունից ստեղծվում է բնապահպանական և տեղեկատվության բաժանման խնդիր: Այստեղ բնապահպանություն բառը արտացոլում է էկո-տեխնոլոգիաների գաղափարը կամ ինչպես ամերիկացիներն են ասում Green IT 2.0: Համացանցի և ԿՍՊ-ի միջև կոնվեցիան քննարկվել է TIC 2188 ֆորումում: Գոյություն ունի շրջական միջավայրի պահպանման համար մուլտիմեդիա գործիքների զարգացման ասոցացիան(ADOME) մշակել է Ecobase 21, որը իրենից ներկայացնում է ԿՍՊ-ի որոնողական համակարգ, ուր առկա է ավելի քան 70000 հղում:

Գործընթացի առավելությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԿՍՊ ռազմավարությունը ընկերության համար ապահովում է բարձր եկամուտներ, որտեղից շահում է և՛ հասարակությունը և՛ պետությունը: Այսպիսով առանձնացնենք գործընթացի առավելությունները շահակից կողմերի համար: Կազմակերպությունը կատարելով որոշակի ֆինանսական ներդրումներ ստանում է հեղինակության աճ, արտադրանքի որակի և քանակի բարձրացում, ֆինանսական կայուն ցուցանիշներ, ամենակարևորը մոտիվացված և պատասխանատու աշխատակիցներ: ԿՍՊ ապահովում է կազմակերպության կայուն զարգացումը, ինչպես նաև ընձեռնում է համագործակցության նոր հնարավորություններ:

Այսպիսով ԿՍՊ ռազմավարության իրականացման համար ներդրումներ կատարելիս բիզնեսը ոչ միայն չի տուժում ֆինանսապես, այլ ճիշտ քաղաքականության շնորհիվ ձեռք է բերում բարենպաստ դիրք շուկայում:

ԿՍՊ Հայաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոցիալական պատաասխանատվության ներդրման պատմությունը Հայաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանում ԿՍՊ համարվում է նոր երևույթ, մասնավոր ընկերությունների կողմից քիչ ուսումնասիրված: Հիմնականում ԿՍՊ ասոցացնում են բարեգործություն հասկացության հետ, այն դեպքում երբ երկուսի միջև կա բավականին մեծ տարբերություն: Բարեգործությունը կրում է միանգամյա բնույթ և կախված է ընկերության ղեկավարի ցանկություններից, հակառակ այս ամենի ԿՍՊ ռազմավարությունը ունի երկարաժամկետ ազդեցություն և այն պարդադիր ընդգրկված է ընկերության ֆինանսավորող ծրագրերի մեջ: Ներկա դրությամբ ՀՀ-ում կան ԿՍՊ գործունեության մի քանի օրինակներ, ովքեր փորձում են ներդնել և զարգացնել սոցիալական պատասխանատվության գաղափարը Հայսատանում: Կան մի շարք այլ խոչընդոտներ ԿՍՊ-ի ոչ այդքան լայն տարածման համար: Հարկային օրենսգրքով հարկերից և տուրքերից ազատվում են բարեգործական կազմակերպությունների բարեգործության ուղղված միջոցները, այնինչ բիզնեսի դեպքում այդպիսի կանոններ չկան: Առաջին քայլով պետք է ստեղծել համապատասխան օրենսդրական կարգավորումներ, որոնք արդեն հիմք կհանդիսանան ԿՍՊ-ի տարածումն ու զարգացումն ապահովելու համար: ԿՍՊ-ի զարգացման մի քանի ուղղություն կա որոնք տարանջատված են Հայաստանի համար: Դրանք են պետական, տարածքային և տեղական խնդիրները, որոնց լուծման մաս կարող են դառնալ մի շարք ընկերություններ:

Ներքին իրավական ակտեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանի կորպորատիվ կառավարման կանոնագիրքը, կազվմել և դրվել է գործածության մեջ 2010թ հունվարի 21-ին կառավարության N97 որոշմամբ: Տեսնելով ներդրման կարևորությունը 2008 թվականի սկզբներին ՀՀ կառավարությունը համագործակցելով Հայաստանի Կենտրոնական բանկի, Հայաստանի ֆոնդային բորսայի օպերատոր ՆԱՍԴԱՔ ՕԷՄԵՔՍ ԱՐՄԵՆԻԱՅԻ, վերակառուցման և զարգացման Եվրոպական բանկի և միջազգային ֆինանսական կորպորացիայի հետ մշակել կանոնակարգ Հայաստանում գործունեություն ծավալող ցանկացած մասնավոր ընկերությունների համար: Կանոնակարգի հիմքում դրված են ՀՀ օրենսդրության և ՏՀԶԿ սկզբունքները, Բազելի կոմիտեի «Բանկային կազմակերպությունների կորպորատիվ կառավարման կատարելագործման ուղեցույցի», ՏՀԶԿ-ն «Պետական ընկերություններում կորպորատիվ կառավարման մասին ուղեցույցի», ՎԶԵԲ-ՏՀԶԿ «Եվրասիայի բանկերի կորպորատիվ կառավարումը. Առաջարկների ժողովածուի» համեմատական վերլուծության վրա: Կանոնագրքի դրույթները չեն հակասում երկրում գործող օրենսդրությանը, վերջինս սահմանում է միջազգային փորձից վերցված արդյունավետ դրույթներ, որոնք տեղայնացված են Հայաստանում առակա փորձի և միջավայրի վրա[4]:

Կանոնագիրքը բաղկացած է չորս գլխից`

  1. Բաժնետերերի ընդհանուր ժողովի (ԲԸԺ) իրավասությունները և բաժնետերերի իրավունքները,
  1. Խորհուրդը,
  1. Տեղեկատվության բացահայտումը և թափանցիկությունը,
  1. Շահառուները:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվություն. Ուղեցույց հայկական կազմակերպությունների համար»:«Բի Էս Սի» Բիզնեսի աջակցման կենտրոն և ԵԱՀԿ գրասենյակ:2016թ:56 էջ


Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Սեֆերյան Նազարեթ (2010)։ Կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության հիմունքներ։ ՀՀ ք. Երևան Լիմուշ։ ISBN 9789939640495 
  2. 2,0 2,1 2,2 ։ ՀՀ,ք.Երևան,Ալ.Մանուկյան 1։ ISBN 1829-4367 
  3. «ISO - ISO 26000 — Social responsibility»։ ISO (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-07-26 
  4. «DocumentView»։ www.arlis.am։ Վերցված է 2020-07-26