Կորեերենի նոր ռոմանականացում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Կորեերենի նոր ռոմանականացում, կորեերեն բառերի` լատինատառ գրության պաշտոնական համակարգ Հարավային Կորեայում։ Ընդունվել է Հարավային Կորեայում 2000 թվականին ՄԱքքյուն-Ռայշաուերի ռոմանականացման համակարգի փոխարեն։ Կորեերենի ռոմանականացման նոր համակարգն ստեղծվել է Կորեերենի ազգային ակադեմիայի կողմից 1995-2000 թվականներին և չի գործածում դիակրիտիկ նշաններ: Կարևորվում է ոչ թե բառերի արտասանությունը, այլ գրությունը։ Ռոմանականացման նոր համակարգի ընդունման անհրաժեշտությունը Հարավային Կորեայի մշակույթի ու զբոսաշրջության նախարարությունը բացատրում է համակարգիչներում ու համացանցի դոմեյնային անուններում դիակրիտիկ նշանների գործածության հետ կապված դժվարություններով։

Առանձնահատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նոր ռոմանականացման առանձնահատկություններն են`

  • 어 և 으 տառերը գրվում են որպես երկու ձայնավորներից կազմված երկգիր տառեր՝ eo և eu համապատասխանաբար։
  • ㅝ տառը գրվում է wo, իսկ ㅢ տառադարձվում է որպես ui։
  • ㅅ տառը ձայնավորներից առաջ միշտ գրվում է որպես s, sh չի գործածվում։
  • Ի տարբերություն Մաքքյուն-Ռոյսշաուերի ռոմանականացման համակարգի՝ այս դեպքում շնչեղ բաղաձայնները (ㅋ, ㅌ, ㅍ, ㅊ) գրվում են առանց ապաթարցի` k, t, p, ch: Դրանց ոչ շնչեղ տարբերակները (ㄱ, ㄷ, ㅂ, ㅈ) գրվում են անգլերենի այն տառերով, որոնք համապատասխանում են ձայնեղ բաղաձայններին` g, d, b, j։ Սակայն վանկի վերջի այն բոլոր բաղաձայնները, որոնց հաջորդում է ձայնավոր կամ ձայնեղ բաղաձայն, տառադարձվում են որպես k, t, p։ 벽 → byeok, 밖 → bak, 부엌 → bueok (Но։ 벽에 → byeoge, 밖에 → bakke, 부엌에 → bueoke)։
  • ㄹ տառը գրվում է r ձայնավորից կամ այլ ㄹ տառից առաջ, իսկ մյուս դեպքերում գրվում է l. 리을 → rieul, 철원 → Cheorwon, 울릉도 → Ulleungdo, 발해 → Balhae։ Ե՛վ Մաքքյուն-Ռոյսշաուերի ռոմանականացման համակարգում, և՛ նոր ռոմանականացման համակարգում ㄴ գրվում է l այն դեպքում, երբ ռնգային չէ. 전라북도 → Jeollabuk-do։

Գոյություն ունեն նաև մի շարք բացառություններ։

Այլ կանոններ՝

  • Նույնագիր բառերի տարբերակման համար այդ բառերի վանկերի միջև կարող է դրվել գծիկ՝ 장음 → jang-eum, 잔금 → jan-geum։ Սակայն կետը պաշտոնական կանոնների ցանկում ընդգրկված չէ։
  • Գծիկը նաև գործածվում է վանկի ավարտը նշելու համար, որպեսզի խուսափեն տարակարծություններից, օրինակ՝ 없었습니다 → eobs-eoss-seubnida, 외국어 → oegug-eo, 애오개 → Ae-ogae։
  • Գծիկը կարող է բաժանել նաև կորեական հատուկ անունների հիմնական բաղադրիչները. 강홍립 → Gang Hongrip, Gang Hong-rip, 한복남 → Han Boknam կամ Han Bok-nam։
  • Երկրի վարչական բաժանման միավորներ նշանակող մասնիկները հատուկ անունից բաժանվում են գծիկով՝ 강원도 → Gangwon-do։
    • Տառադարձման ժամանակ կարելի է բաց թողնել որոշ տերմիններ, օրինակ՝ «시, 군, 읍»։ 평창군 → Pyeongchang-gun կամ Pyeongchang, 평창읍 → Pyeongchang-eup կամ Pyeongchang։
  • Սակայն աշխարհագրական օբյեկտների ու մշակութային կառույցների անվանումները գրվում են միասին. 설악산 → Seoraksan (այստեղ 설악 — լեռան անուն է, իսկ 산 թարգմանվում է որպես «լեռ»), 해인사 → Haeinsa (해인 — անվանում, 사 — տաճար)։
  • Հատուկ անունները գրվում են մեծատառով։

Տառադարձման կանոնները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձայնավորներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հանգուլ
Ռոմանականացում a ae ya yae eo e yeo ye o wa wae oe yo u wo we wi yu eu ui i

Բաղաձայններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հանգուլ
Ռոմանականացում Սկզբնատառ g kk n d tt r m b pp s ss - j jj ch k t p h
Բառավերջի տառ k k n t - l m p - t t ng t - t k t p t

Բաղաձայնները փոփոխության են ենթարկվում նաև հաջորդ հնչյունի ազդեցությամբ, օրինակ՝ Hanguk → Hangug-eo։ Կարևոր փոփոխություներն ընդգծված են։

հաջորդ սկզբնատառ →
նախորդ բառի վերջին տառը ↓ g n d r m b s j ch k t p h
k g kg ngn kd ngn ngm kb ks kj kch k-k kt kp kh, k
n n n-g nn nd ll, nn nm nb ns nj nch nk nt np nh
t d, j tg nn td nn nm tb ts tj tch tk t-t tp th, t, ch
l r lg ll, nn ld ll lm lb ls lj lch lk lt lp lh
m m mg mn md mn mm mb ms mj mch mk mt mp mh
p b pg mn pd mn mm pb ps pj pch pk pt p-p ph, p
ng ng- ngg ngn ngd ngn ngm ngb ngs ngj ngch ngk ngt ngp ngh

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]