Կանցլեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Կանցլեր (լատ.՝ cancellarius) շատ երկրների կառավարություններում օգտագործվող պաշտոն: Հին հռոմում եղել են կանցելարիներ, ովքեր բողոքարկել են դատարանների որոշումները: Ներկայումս կանցլեր պաշտոնը տարբեր երկրներում տարբեր նշանակություն ունի, օրինակ`

  • Կառավարության ղեկավար
  • Արտաքին հարաբերությունների պատասխանատու
  • Դատական ատյաններում որոշակի պաշտոն
  • Անձ ով վերահսկում է ֆինանսական և տնտեսական հարաբերությունները
  • Համալսարանի ղեկավար

Կառավարության ղեկավար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերմանիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերմանիայի կանցլեր կամ բունդեսկանցլեր (պաշտոնական գերմաներենով այն նշանակում է "Դաշնային կանցլեր"), Գերմանիայի կառավարության ղեկավարն է: Կանցլերը գերմանիայում ընտրվում է Բունդսթագի կողմից ամեն չորս տարին մեկ: Ընտրությունների միջև ընկած ժամանակահատվածում կանցլերը կարող է հեռացվել միայն անվստահության քվեի միջոցով[1]:

Գերմանիայի ներկայիս կանցլերն է Անգելա Մերկելը քրեիստոնեա-ժողովրդական միությունից:

Նախկին Գերմանական կայսրությունը, Վեյմեր հանրապետությունը և Նացիստական Գերմանիան ունեցել են նույնատիպ պաշտոն, որը կոչվել էր Reichskanzler (Ռեյխի կանցլեր), որպես գործադիր իշխանության ղեկավար: 1871-ից 1918 թվականներին կանցլերին նշանակում էր Գերմանիայի կանցլերը: Վեյմեր հանրապետության տարիներին (1919-1933) կանցլերին ընտրում էր երկրի նախագահը ըստ իր վարկանիշին: Սա շարունակվեց նաև Նացիստական ռեժիմի առաջին տարիներին երբ Պաուլ ֆոն Հինդենբուգը կանցլեր նշանակեց Ադոլֆ Հիտլերին, ով հետագայում իրեն անվանեց Ֆյուրեր և Ռեյխկանցլեր:

Ավստրիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավստրայում նույնպես կանցլերը կառավարության ղեկավարն է: Ավստրիայի ներկայիս կանցլերն է Կրիստիան Քերնը:

Շվեյցարիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շվեյցարիայում դաշնային կանցլերը (Bundeskanzler, Chancelier fédéral, Cancelliere della Confederazione) կառավարության ղեկավար չէ, սակայն Շվեյցարիայում հավասար է կառավարության աշխատակազմի ղեկավարին: Նա ընտրվում է Շվեդիայի խորհրդարանի կողմից և յոթ անդամ ունեցող գործադիր իշխանության ղեկավարն է Դաշնային քարտուղարը: Կանցլերը մասնակցում է Դաշնային քարտուղարների հետ և ունի ձայնի իրավունք ռազմավարական որոշումներում:

Արտաքին գործերի նախարար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լատինական Ամերիկայում կանցլերը հաճախ հավասարեցվում է արտաքին գործերի նախարարին: Այն հաճախ օգտագործվում է որպես արտաքին գործերի նախարարի հոմանիշ:

  1. Grundgesetz der Bundesrepublik Deutschland