Լայբնիցի հաշվեմեքենա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լայբնիցի հաշվեմեքենայի պատճեն Գերմանական թանգարանում

Լայբնիցի հաշվեմեքենա, գերմանացի մաթեմատիկոս Գոթֆրիդ Վիլհելմ Լայբնիցի ստեղծած հաշվեմեքենան:

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերմանացի մաթեմատիկոս և փիլիսոփա Գոթֆրիդ Վիլհելմ Լայբնիցի մոտ հաշվարկներ կատարող մեքենայի ստեղծման միտքն առաջ եկավ հոլանդացի մաթեմատիկոս և աստղագետ Քրիստիան Հյուգենսի հետ ծանոթությունից հետո: Հսկայական թվով հաշվումները, որոնք ստիպված էր կատարել աստղագետը, Լայբնիցին հանգեցրեց մեխանիկական սարք ստեղծելու մտքին, ինչև կարող էր հեշտացնել այդպիսի հաշվարկները: («Քանի որ արժանի չէ այդպիսի հրաշալի մարդկանց ստրուկի նման ժամանակ կորցնել հաշվարկման աշխատանքի վրա, ինչը մեքենայի օգտագործման դեպքում կարելի է վստահել ցանկացածին»):

Լայբնիցը հաշվեսարքն ստեղծեց 1673 թվականին: Ինչպես մեկ այլ հաշվիչ մեքենայում՝ գիտնական-գյուտարար Բլեզ Պասկալի Պասկալինայում, թվերի գումարումը կատարվում էր տասական համակարգում միմյանց հետ կապված անվակներով: Կառուցվածքում շարժական մասի և սանդղավոր անիվը պտտող բռնակի (մեքենայի հետագա տարբերակներում՝ գլան) ավելացումը թույլ էին տալիս գումարման գործողություններ, որոնց օգնությամբ կատարվում էր թվերի բաժանում և բազմապատկում: Թվերի անհրաժեշտ քանակությամբ կրկնվող գումարը կատարվում էր ավտոմատ կերպով:

Մեքենան Լայբնիցը ցուցադրեց Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայում և Լոնդոնյան թագավորական հասարակությանը: Ստեղծվել են երկու նախատիպ, մինչ այսօր պահպանվել է միայն մեկը Գերմանիայի Ներքին Սաքսոնիայի Հանովերում (գերմ.՝ Niedersächsische Landesbibliothek): Մի քանի ավելի ուշ ստեղծված պատճենները գտնվում են Գերմանիայի թանգարաններում, օրինակ՝ Մյունխենի Գերմանական թանգարանում:

Ժառանգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չնայած Լայբնիցի հաշվեմեքենայի թերություններին, այն հաշվեմեքենաների գյուտարարներին տվեց նոր հնարավորություններ: Լայբնիցի հայտնագործած հաղորդակը՝ քայլող գլանը կամ Լայբնիցի անիվը, 300 տարի շարունակ, մինչև 1970-ական թվականները, օգտագործվում էր շատ հաշվողական մեքենաներում:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Знакомьтесь: компьютер = Understanding computers : Computer basics : Input/Output; Пер. с англ. К. Г. Батаева; Под ред. и с пред. В. М. Курочкина — Москва : Мир, 1989. — 240 с., ил. ISBN 5-03-001147-1 (русск).