Ինքնասպանությունը Ճապոնիայում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Ինքնասպանությունները Ճապոնիայում ներկայացնում են ազգային հայտնի խնդիր, այս երևույթի զգալի տարածվածությունը և նրա պատմական արմատները թույլ են տալիս խոսել Ճապոնիայի մշակույթում ինքնասպանության առկայության մասին[1][2]: Ճապոնիան համարվում է ինքնասպանությունների ամենաբարձր մակարդակն ունեցող երկրներից մեկը ամբողջ աշխարհում, 2006 թվականին երկիրը այդ ցուցանիշներով հայտնվել է 9-րդ հորիզոնականում[3]: Ինքնասպանությունների քանակը հատկապես բարձրացել է 1990-ական թվականներին, օրինակ, 1998 թվականին մակարդակը նախորդ տարիների համեմատ կազմել է 34,7 %[1]: Այդ փաստը կառավարությանը ստիպել է բարձրացնել ֆինանսական միջոցների չափը, որոնք տրամադրվում են ինքնասպանությունների կանխարգելման համար կայացվող միջոցառումների համար: Կատարված ինքնասպանությունների 71 %-ը կատարում են տղամարդիկ[2] և համարվում են 20 մինչ 44 տարիքային խմբի տղամարդկանց մահվան հիմնական պատճառը[4][5]:

Գծագիրը, պատկերում է Ճապոնիայի, Նիդեռլանդների, Նոր Զելանդիայի, Նորվեգիայի, Շվեդիայի, Շվեյցարիայի և ԱՄՆ-ի համար 100 000 բնակչության ինքնասպանությունների թիվը, 1960 թվականից մինչև 2007 թվականը ընկած ժամանակահատվածում:

Պատմական նախադրյալ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճապոնիայի մշակույթը ունի հարգված ինքնասպանությունների երկար պատմություն՝ հարակիրի, որը կատարում էին սամուրայները, որպեսզի քավեն իրենց մեղքերը և խուսափեն դժբախտությունից: Ժամանակակից Ճապոնիայում մի շարք ինքնասպանություններ կատարվում են, որպեսզի նույնպես թողություն խնդրեն կատարած սխալների համար, որն ամոթ է առաջացրել կամ վնաս է պատճառել ընտանիքին, կազմակերպությանը, սպորտային խմբին, դպրոցին և այլն:

Լայնորեն հայտնի է ճապոնական զորքերի հուսահատ ինքնասպանությունները մարտական գործողությունների ժամանակ: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, օրինակ, ճապոնական օդաչու կամիկաձեները, թշնամուն առավելագույն վնաս պատճառելու նպատակով, իրենց ինքնաթիռները և ճախրասավառնակները տարել են դեպի ամերիկական ավիակիրների ինքնասպանության սուզանավերը: Աչքի են ընկել նաև սովորական զինվորները, որոնք անցկացրել են անհույս բանզայ հարձակումներ, որպեսզի խուսափեն պարտության խայտառակությունից[6]:

Հայտնի է բուդդայական վանականների Սինգոն դպրոցի ինքնամումիֆիկացիայի ավանդույթը, որը կարելի է բնութագրել որպես զոհաբերական ինքնասպանություն:

Պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճապոնիայում ինքնասպանությունների պատճառներն իրենց մեջ առաջին հերթին ներառում են աշխատանքի կորուստը (մեծ տարիքային խմբում՝ թոշակի գնալուց հետո դատարկության զգացումը): 2009 թվականի դրությամբ աշխատանքի կորուստը համարվում է ինքնասպանության դեպքերի 65,3 % պատճառը: Դեպրեսիան եղել է հոգեբանական հիմնական գործոնների ցանկի առաջին հորիզոնականում[7]: Այլ հաճախակի հանդիպող պատճառներն իրենց մեջ ներառում են աշխատանք չգտնելը, պարտքեր կամ վարկեր վերադարձնելը, սոցիալական ճնշումը, առողջական խնդիրները, խնդիրները հարաբերություններում, տարիքային փոքր խմբերում՝ բուլիինգը դպրոցում[4]: 2007 թվականին Ճապոնիայի ոստիկանության ազգային գործակալությունը մանրամասնել է իրենց բաժնի սկզբունքները, և այժմ այն ունի մինչև 50 հնարավոր պատճառներ պարտադիր ցուցումով, առնվազն երեքը յուրաքանչյուր դեպքում[7]:

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինքնասպան լինում են հիմնականում տղամարդիկ, 2007 թվականին տեղի ունեցած դեպքերից ավելի քան 71 %-ը[2]: 2009 թվականին նրանց թիվը բարձրացել է 641-ի և կազմել է 23 421 մարդ, ընդ որում ակդ թվից 40,8 %-ը բաժին է ընկնում 40-ից մինչև 69 տարիքային խմբին[4][5]: Տղամարդիկ հակված են ինքնասպան լինելուն ամուսնալուծությունից հետո, քան կանայք[8]: Չնայած դրան, ինքնասպանությունները համարվում են 15 մինչև 34 տարիքային խմբի ճապոնացի կանանց մահվան հիմնական պատճառը[4][9]: Չնայած պետք է հաշվի առնել, որ Ճապոնիայում այդ տարիքային խմբում հիվանդության պատճառով մահերի քանակը շատ ցածր է:

20 տարեկանների խմբում ինքնասպանությունների թիվը մեծացել է նաև 2009 թվականին, հասնելով գագաթնակետին դիտարկումների ամբողջ ընթացքում, 2-րդ տարին շարունակ կազմել է 24,1 դեպք 100 000 բնակչության համար: Ճապոնիայի ազգային ոստիկանական գործակալությունը իր հաշվետվությունում հայտնել է ևս մեկ նոր «ռեկորդի» մասին՝ ինքնասպանությունների քանակով, արձանագրված 30 տարեկանների խմբում 3-րդ տարին շարունակ[7]: Ինքնասպանությունների քանակը 60 տարեկանների խմբում նույնպես բարձրացել է, այնուամենայնիվ այն ցածր է, քան 30 տարեկանների խմբինը[2]:

2009 թվականին ինքնասպանությունների ընդհանուր քանակը բարձրացել է 2 %-ով և կազմել է 32 849 մարդ (26 մարդ 100 000 բնակչության համար), գերազանցելով 30 000-ի շեմը արդեն 12-րդ տարին շարունակ[10]: Այդ թիվը մոտավորապես համապատասխանում է 1 ինքնասպանության յուրաքանչյուր 15 րոպեի ընթացքում[4]: Համեմատության համար, Մեծ Բրիտանիայում մակարդակը կազմել է 9 դեպք 100 000 բնակչության համար, ԱՄՆ-ում 11-ը 100 000 բնակչության համար[4]: Այդ կողմից Ճապոնիան մեծ տարբերություն ունի այլ տարբեր երկրների համեմատ: 2007 թվականին կանանց ինքնասպանությունների քանակով երկիրը եղել է առաջին տեղում Մեծ ութնյակում, իսկ տղամարդկանց ինքնասպանությունների քանակով՝ երկրորդը՝ զիջելով միայն Ռուսաստանին[11]:

Վայրեր և միջոցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճապոնացի տղամարդկանց ինքնասպանության ամենատարածված մեթոդներից է (դեպքերի քանակի նվազման կարգով)՝ կախվելը, գազային թունավորումը կամ խեղդվելը, բարձրությունից ցատկելը, սառը զենքի միջոցով ինքնասպան լիենելը (այդ թվում նաև սրով), ջրահեղձ լինելը, տրանսպորտային միջոցների օգնությամբ ինքնասպան լինելը (այդ թվում «տոբիկներով»): Ճապոնացի կանանց մոտ տարածված է ինքնասպան լինելու կախվելու, բարձրությունից ցատկելու, գազային թունավորման և խեղդվելու, թունավորումը դեղահաբերի միջոցով, ջրահեղձ լինելու, տրանսպորտային միջոցների օգնությամբ ինքնասպան լինելու միջոցները[12]:

Ինքնասպան լինելու ամենահայտնի վայրերից է Աոկիգահարա անտառը[13]: Մինչ 1988 թվական ընկած հատվածում ամեն տարի այնտեղ հայտնաբերել են մոտ 30 դի[14]: 1999 թվականին գտել են 74 դի[15], դա եղել է «ռեկորդ» մինչև 2002 թվականը, երբ այնտեղ գտել են 78 դիակ[16]: Անտառի տարածքը հսկվում է ոստիկանության ջոկատների կողմից, որոնց կողմից այդ տարի ձերբակալվել է 83 ենթադրյալ ինքնասպան[16]:

Երկաթագծերը նույնպես համարվում են հայտնի վայրեր, հատկապես Տյուո երկաթագիծը[17]:

Մինչ այնտեղ պատնեշների կառուցելը, ինքնասպանության հայտնի միջոցներից է եղել Միհարա հրաբխի խառնարանը նետվելը:

Սինդզու[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սինդզու (ճապ.՝ 心中, անգլ.՝ shinjū) ճապոներենով բառացիորեն նշանակում է «սրտերի միասնություն»[18]: Սինդզուն ավելի հայտնի է որպես սիրահար զույգերի ինքնասպանություն, որոնց սերը համարվում է սոցիալապես անընդունելի կամ մերժվում է ընտանիքների կողմից: Սիրահարները կարծել են, որ սինդզուից հետո նրանք նորից կմիավորվեն երկնքում: Զույգերով այդպիսի ինքնասպանությունը մեծապես տարածված է եղել Ճապոնիայի ամբողջ պատմության ընթացքում և դարձել է արվեստի կարևոր մասերից մեկը: Ճապոնական թատրոնում և գրականությունում սինդզուի ավանդույթը մեծ դեր է խաղում: Սինդզուն վտանգավոր էր, օրինակ, հայտնի «Սիրահարների ինքնասպանություն Երկնային կապերի կղզում» պիեսում՝ գրված տասնյոթերորդ դարում ողբերգախաղաց Տիկամացու Մոնդզաեմոնի կողմից տիկնիկային բունրակու թատրոնի համար: Թատերգական պիեսներում սիրահարները սինդզուն ավանդաբար ձեռնարկում են փոքրիկ ռոմանտիկ ճամփորդություն կատարելիս՝ վայելելով վեջին օրերը և հիշելով երջանիկ պահերը: Սինդզուն արտացոլում է գտել նաև ժամանակակից կինոմատոգրաֆիայում, օրինակ, ռեժիսոր Տակեշի Կիտանոյի «Հրավառություն» ֆիլմում:

Սինդզուի ոչ պակաս հայտնի տեսակ է սպանությունը ծնողների կողմից (հիմնականում մեկ ծնողի հետ), իրենց երեխաներին հաջորդող ինքնասպանությամբ: Մեծ համբավ ձեռք բերեց Արևմուտքում տեղի ունեցած մի դեպք, որը տեղի է ունեցել 1985 թվականի հունվարի 29-ին ԱՄՆ-ում, որտեղ 32-ամյա ճապոնացի ներգաղթյալը, չհանդուրժելով ամուսնու դավաճանությունը, որոշում է իր երկու երեխաներին խեղդել և ինք էլ խեղդվել Սանտա Մոնիկա ծովափում[18]: Ըստ ճապոնական մշակույթի հետևորդ կնոջ, ոչ ոք չի կարող հոգ տանել փոքր երեխաների մասին, մորից լավ, այդ պատճառով՝ որոշելով կյանքին վերջ տալ, նա իր հետ տանում է նաև իր երեխաներին[18]:

Խմբակային ինքնասպանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաճախ Ճապոնիայում տեղի են ունենում խմբակային ինքնասպանություններ, որոնք գրավում են ԶԼՄ-ների մեծ ուշադրությունը[18]: Բացի այն, որ մասսայականությունը օգնում է հաղթահարել ինքնասպանության վախը, խմբակային ինքնասպանության արմատները նաև կարելի է գնել ճապոնական պատմությունում, որից հայտնի են շատ մասայական հարակիրիներ, ինչպես նաև հայտնի է մի դեպք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից։ Այդ ժամանակ Սայպան կղզու մոտ հազար բնակիչ ինքնասպան եղան (հիմնականում սարից ցած նետվելով), որպեսզի խուսափեն ամերիկյան օկուպացիայից:

Համաձայնությամբ ինքնասպանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

21-րդ դարում Ճապոնիայում ինքնասպանությունների յուրահատկությունը դարձել է համաձայնությամբ ինքնասպանությունները: Այսպես, մինչ այդ անծանոթ մարդիկ, հիմնականում իրար գտնելով համացանցում, պայմանավորվում են միասնական ինքնասպանության կամ միաժամանակ, բայց տարբեր տեղերում տեղի ունեցող ինքնասպանության մասին: Մամուլում մեծ լուսաբանում է ստացել 2005 թվականին, երբ միաժամանակ երկու մեքենաներում յոթ մարդ ինքնասպան եղավ (խեղդվելով արտանետված գազերից), նախապես այդ մասին համացանցում պայմանավորվելով[19]:

Ճապոնիայի սահմաններից դուրս, համաձայնությամբ ինքնասպանությունները սկսել են տարածվել ամբողջ աշխարհում, ստիպելով տարբեր երկրների կառավարություններին քայլեր ձեռնարկել: Մասնավորապես, Իսրայելում ստեղծվել է ոստիկանության հատուկ բաժին, որում ոստիկանական հոգեբանները հետևում են ինքնասպանություններին նվիրված ֆորումների նոր հաղորդագրություններին և պատասխանում են դրանց՝ հնարավորության դեպքում ցուցաբերելով հոգեբանական օգնություն և աջակցություն:

Տե՛ս նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Strom Stephanie (15 July 1999)։ «In Japan, Mired in Recession, Suicides Soar»։ Health (The New York Times)։ Վերցված է 2008-09-20 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Lewis Leo (19 June 2008)։ «Japan gripped by suicide epidemic»։ The Times։ Վերցված է 2008-09-20 
  3. «Girl's suicide leaves dozens ill from fumes»։ /asia (CNN.com)։ 24 April 2008։ Արխիվացված է օրիգինալից 18 June 2008-ին։ Վերցված է 2008-09-20 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Chambers Andrew (3 August 2010)։ «Japan: ending the culture of the 'honourable' suicide»։ London: The Guardian։ Վերցված է 2011-03-21 
  5. 5,0 5,1 «Suicides Top 30,000 Cases in Japan for 12th Straight Year»։ Jiji Press Ticker Service։ 11 June 2010 
  6. «The Moral Dimensions of Properly Evaluating and Defining Suicide»։ www.ohio.edu։ 2009-07-27։ Վերցված է 2017-08-20 
  7. 7,0 7,1 7,2 «Suicides due to hardships in life, job loss up sharply in 2009»։ Japan Economic Newswire։ 13 May 2010 
  8. «The different impacts of socio-economic factors on suicide between males and females»։ Obesity, Fitness & Wellness Week։ 14 August 2010 
  9. Ozawa-de Silva Chikako (December 2008)։ «Too Lonely to Die Alone: Internet Suicide Pacts and Existential Suffering in Japan»։ Cult Med Psychiatry 32 (4): 516–551։ PMID 18800195։ doi:10.1007/s11013-008-9108-0  p. 519
  10. «Suicides in Japan top 30,000 for 12th straight year, may surpass 2008 numbers»։ The Mainichi Daily News։ 26 Dec. 2009 (չաշխատող հղում)
  11. Prideaux, Eric, «World’s suicide capital — tough image to shake», The Japan Times, 20 November 2007, p. 3, retrieved on 24 December 2010.
  12. Austin (2014-06-06)։ «5 Things To Know About Suicide In Japan»։ Tofugu (en-US)։ Վերցված է 2017-08-19 
  13. McCurry Justin (19 June 2008)։ «Nearly 100 Japanese commit suicide each day»։ London: The Guardian։ Վերցված է 2008-09-20 
  14. Takahashi Yoshitomo (1988)։ «EJ383602 - Aokigahara-jukai: Suicide and Amnesia in Mt. Fuji's Black Forest»։ Education Resources Information Center (ERIC)։ Վերցված է 2008-09-20 
  15. «Suicide manual could be banned»։ World: Asia-Pacific (BBC News)։ 10 December 1999։ Վերցված է 2008-09-20 
  16. 16,0 16,1 «'Suicide forest' yields 78 corpses»։ The Japan Times։ 7 February 2003։ Վերցված է 2008-09-20 
  17. French Howard W. (6 June 2000)։ «Kunitachi City Journal; Japanese Trains Try to Shed a Gruesome Appeal»։ Health (The New York Times)։ Վերցված է 2008-09-20 
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 «Shinju.html»։ www.japanpsychiatrist.com։ Վերցված է 2017-08-19 
  19. McCurry Justin (2005-03-01)։ «Seven die in online suicide pact in Japan»։ The Guardian (en-GB)։ ISSN 0261-3077։ Վերցված է 2017-08-19