Իզաբելլա Բիտոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Իզաբելլա Բիտոն
անգլ.՝ Isabella Beeton
Isabella Mary Beeton.jpg
Ծնվել էմարտի 12, 1836(1836-03-12)
ԾննդավայրԼոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[1]
Վախճանվել էփետրվարի 6, 1865(1865-02-06)[2] (28 տարեկան)
Վախճանի վայրSwanscombe, Swanscombe and Greenhithe, Dartford, Միացյալ Թագավորություն կամ Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[1]
ԳերեզմանWest Norwood Cemetery
Մասնագիտությունհրատարակիչ, լրագրող, գրող, cookbook author, գործարար և խմբագիր
Լեզուանգլերեն
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom (1-2).svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
ԺանրերԵփութուխ
ԱմուսինSamuel Orchart Beeton?
Commons-logo.svg Isabella Beeton Վիքիպահեստում

Իզաբելլա Մերի Բիտոն ( երիտասարդ հասակում Մեյսոն, առավել հայտնի է Միսսիս Բիտոն, անգլ.՝ Isabella Mary Beeton, մարտի 12, 1836(1836-03-12), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[1] - փետրվարի 6, 1865(1865-02-06)[2], Swanscombe, Swanscombe and Greenhithe, Dartford, Միացյալ Թագավորություն և Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[1]), բրիտանացի տնային տնտեսուհի, խոհարար և գրող, հայտնի խոհարարական և տնային տնտեսության գրքի հեղինակ (Mrs Beeton’s Book of Household Management), որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1861 թվականին։ Խոհարարության մեջ առաջիններից մեկն է համարվում[3]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իզաբելլա Մերի Բիտոնը ծնվել է Չիպսայդեում (Լոնդոն)։ Նրան մեծացրել է մայրը, քանի որ նրա հայրը մահացել էր դեռ երբ նա փոքր հասակում է եղել։ Շուտով նրա մայրն ամուսնացել է ձիարշավարանի աշխատակցի հետ և տեղափոխվել նրա մոտ՝ Էպսոմ։ Միջնակարգ կրթությունը մի քանի տարի ստացել է Գերմանիայում, որտեղ նաև լավ սովորել է դաշնամուր նվագել, ապա վերադարձել հայրենիք։ Նրա խորթ հայրն առաջին ամուսնությունից ուներ չորս երեխա, իսկ ընտանիքում կային քսանմեկ երեխա, որոնցից Իզաբելլան ամենամեծն էր, այդ իսկ պատճառով մայրը փոքր տարիքից նրան սովորեցրել է կենցաղային տարբեր գործեր, առաջին հերթին՝ խոհարարություն։

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1856 թվականին Իզաբելլան ամուսնացել է հրատարակիչ Սեմյուել Բիթոնի հետ, մեկ տարի անց նա որդի է ունեցել, որը շուտով մահացել է։ Երկու տարի անց նա լույս աշխարհ է բերել ևս մեկ երեխա, որը մահացել է 1861 թվականին կարմիր տենդից։ Նա ունեցել է ևս երկու որդի 1863 և 1865 թվականներին։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1850-ականներ թվականների վերջերին Բիթոնը որոշել է գրավոր արձանագրել խոհարարության և տնային տնտեսության իր փորձը և սկսել է գրել բազմաթիվ հոդվածներ այս թեմաներով, որոնք տպագրվել են նրա ամուսնու կողմից հրատարակված ամսագրերում, և ունեցել են մեծ հաջողություններ։ 1861 թվականին բոլոր այդ հովածները հավաքվել են մեկ գրքում։ Գրքի ամբողջական անվանումն էր «Ընտանիքի ղեկավարման մասին, որը իր մեջ ներառում է տեղեկություններ՝ խոհանոցի, սպասարկման ոլորտի մասին, նաև բժշկականա, սանիտարական և իրավական հուշագրեր։ Նրանք ներկայացված են իրենց ծագման պատմությամբ, հատկություններով և կիրառությամբ, ներկայացված է այն ամենը,որը վերաբերբվում է տնային կյանքին և հարմարավետությանը»: Գիրքն անմիջապես ստացել է մեծ ճանաչում։ Գիրքը ոչ միայն խոհարարական էր․ գրքի 1112 էջից մոտ 900-ը նվիրված էր թե ինչպես պատրաստել տարբեր ուտեստներ։

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իզաբելլա Մերի Բիտոնը մահացել է հետծննդյան տենդից՝ չորրորդ երեխայի ծնվելուց հետո և թաղվել Լոնդոնի Վեսթ Նորվուդ (West Norwood) գերեզմանատանը։

Ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իզաբելլա Մերի Բիտոնի գիրքը դեռևս ճանաչվում է, որպես վիկտորյական դարաշրջանի բրիտանական խոհանոցի ամենաընդգրկուն աղբյուրը։ Բացի այդ, նա, որոշ տեղեկությունների համաձայն, համարվում է այն բաղադրատոմսերի առաջին հեղինակը, որտեղ բաղադրատոմսի նկարագրության սկզբում թվարկվում են ուտեստ պատրաստելու համար անհրաժեշտ բաղադրիչները[4]։

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Sarah Freeman: Isabella and Sam: The Story of Mrs Beeton, London: Victor Gollancz, 1977։
  • The Book of Household Management, comprising information for the Mistress, Housekeeper, Cook, Kitchen-Maid, Butler, Footman, Coachman, Valet, Upper and Under House-Maids, Lady’s-Maid, Maid-of-all-Work, Laundry-Maid, Nurse and Nurse-Maid, Monthly Wet and Sick Nurses, etc. etc.—also Sanitary, Medical, & Legal Memoranda: with a History of the Origin, Properties, and Uses of all Things Connected with Home Life and Comfort
  • Kathryn Hughes: The Short Life and Long Times of Mrs Beeton, 2005, ISBN 1841153737։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 WeChangEd
  2. 2,0 2,1 2,2 FemBio: Банк інформації про видатних жінок, Frauendatenbank, Банк данных о выдающихся женщинах, Görkəmli qadınlar haqqında məlumat bankı
  3. «Isabella Beeton: "Wife and Fellow Worker"»։ Months of Edible Celebrations։ 12 March 2009։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-07-08-ին։ Վերցված է 26 July 2010 
  4. Hughes, S. 188ff, 205