Էրգոկալցիֆերոլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Blue pill container spilled icon.svg
Էրգոկալցիֆերոլ
Ergocalciferol.svg
Նույնացուցիչներ
CAS համար50-14-6
PubChem CID5280793
DrugBank00153
CompTox Dashboard (EPA)
ECHA InfoCard100.000.014 Խմբագրել Վիքիդատայում

Էրգոկալցիֆերոլ, հայտնի է որպես վիտամին D2 և կալցիֆերոլ։ Վիտամին D-ի տարատեսակ է, պարունակվում է սննդում և կիրառվում է որպես սննդային հավելում։[1] Որպես հավելում օգտագործվում է պրոֆիլակտիկայի և վիտամին D-ի անբավարարության ժամանակ[2]: Անբավարարությունը կարող է զարգանալ աղիքներում վիտամին D-ի վատ ներծծման կամ լյարդի հիվանդությունների դեպքում։[3] Կարող է կիրառվել նաև հիպոթիրեոզի ժամանակ՝ արյան մեջ կալցիումի մակարդակը նվազեցնելու նպատակով[3]։ Կիրառվում է բերանացի կամ ներմկանային[2][3]։

Չափազանց մեծ դեղաչափերը կարող են բերել մեզի արտադրության շատացման, զարկերակային ճնշման բարձրացման, երիկամային քարերի, երիկամային անբավարարության, թուլության և փորկապության։[4] Բարձր դոզաների երկարատև ընդունումը կարող է բերել հյուսվածքների կալցիֆիկացիայի:[3]Բարձր դեղաչափեր ստացողներին խորհուրդ է տրվում կանոնավոր կերպով ստուգել արյան կալցիումի մակարդակը:[2]Նորմալ դոզանները անվտանգ են հղիության ընթացքում[5] Մեխանիզմի հիմքում ընկած է կալցիումի ներծծումը աղիքների և երիկամների կողմից[4] Էրգոկալցիֆորոլ պարունակող սննդամթերքներից են որոշ սնկեր։[6]Էրգոկալցիֆորոլն առաջին անգամ նկարագրվել է 1936 թվականին.[7] Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղամիջոցների, առողջապահական համակարգում անհրաժեշտ ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցների ցանկում։[8] Էրգոկալցիֆորոլը դուրս է գրվում որպես ջեներիկ դեղորայք և առանց դողատոմսի։[4] 2016 թվականին ԱՄՆ-ում այն 56րդ ամենաշատ դուրս գրված պրեպարատն է եղել (14 միլիոն դեղատոմս)։ Որոշ երկրներում որոշակի սննդամթերքներ, ինչպիսիք են մարգարինը և նախաճաշի հացահատիկները, պարունակում են էրգոկալցիֆերոլ։[9][10]

Կիրառում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիտամին D2-ի հավելում

Էրգոկալցիֆորոլը կարող է կիրառվել որպես վիտամին D-ի հավելում, մինչդեռ խոլեկալցիֆերոլն (վիտամին D3) արտադրվում է մաշկում բնական ճանապարհով՝ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ազդեցությամբ։.[11] Էրգոկալցիֆորոլն (վիտամին D2) և խոլեկալցիֆերոլը (D3) համարվում են համարժեքներ վիտամին D-ի սինթեզի համար։ Երկու ձևն էլ միևնույն էֆֆեկտիվությամբ են օժտված ռախիտի դեպքում[12] Այնուամենայնիվ, հարաբերական արդյունավետության վերաբերյալ առկա են հակասական հաշվետվություններ։ Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ էրգոկալցիֆերոլն ունի ավելի քիչ արդյունավետություն, որը պայմանավորված է սահմանափակված կլանման, կապման և ինակտիվացիայի հետ։[13] Մետա-անալիզները պարզել են, որ խոլեկալցիֆերոլը բարձրացնում է վիտամին D-ի մակարդակը արյան մեջ , սակայն դա հաստատելու համար ավելի շատ հետազոտությունների կարիք կա[13]

Մեխանիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էրգոկալցիֆերոլը սեկոստերոիդ է, որն առաջանում է էրգոստերոլից (պրովիտամին D2-ի ձև) ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ազդեցությամբ` խզելով ստերոիդի ֆոտոքիմիական կապը։

Ինչպես խոլեկալցիֆերոլն, այնպես էլ Էրգոկալցիֆորոլն ինքնին ակտիվ չէ։ Ակտիվանալու համար անհրաժեշտ է կրկնակի հիդրօքսիլացում։ Առաջինը կատարվում է լյարդում CYPR1-ով և առաջանում է 25-հիդրօքսիէրգոկալցիֆերոլ( էրկալցիդիոլ ,կամ 25-OH D2)։[14]) Երկրորդ հիդրօքսիլացումը կատարվում է երիկամում CYP27B1-ով` առաջացնելով ակտիվ 1.25-դիհիդրօքսիկալցիֆերոլ (էրկալցիտրիոլ կամ1.25-(OH)2D2)։ Այն ակտիվացնում է վիտամին D-ի ընկալիչները։[15]

Էրգոկալցիֆորոլն և նրա մետաբոլիտներն ունեն ավելի ցածր խնամակցություն վիտամին D-ն կապող սպիտակուցի նկատմամբ, քան վիտամին D3-ի անալոգները։ Վիտամին D-ի ընկալիչների կապող հատվածը նույնն է էրկալցիտրիոլի և կալցիտրիոլի համար։[16] Էրգոկալցիֆորոլն և նրա մետաբոլիտները կարող են ինակտիվանալ 24-հիդրօքսիլացմամբ։ [17]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սնկեր, USDA սննդաարար նյութերի տվյալների բազայից (100g), D2 + D3:[18][19]

  • Agaricus bisporus:
    • հում portobello: 0.3 μg (10 IU); ՈՒՄ-ով էքսպոզիացիա: 11.2 µg (446 IU)
    • հում crimini: 0.1 μg (3 IU); ՈՒՄ-ով էքսպոզիացիա:: 31.9 µg (1276 IU)
  • Սնկեր, Սիտակե
    • հում: վիտամին D (D2 + D3): 0.4 μg (18 IU)
    • չորացրած: վիտամին D (D2 + D3): 3.9 μg (154 IU)

Լիչեն

  • Cladina arbuscula տարբեր կենասպայմաններում աճեցված տեսակներ։ Պարունակում են պրովիտամին D2 և վիտամին D2, 89-146 և 0.22-0.55 μg/g միջակայքում ընկած չոր նյութին համապատասխան։ Դրանք նաև պարունակում են D3 ( 0.67-ից 2.04 μg/g) չնայած վիտամին D3 -ը չի կարող հայտնաբերվել։ Վիտամին D-ի մակարդակը բարձրանում է ՈւՄ ճառագայթման հետ մեկտեղ։.[20]

Բույսեր

  • Alfalfa (Medicago sativa subsp. sativa), 4.8 μg (192 IU) վիտամին D2, 0.1 μg (4 IU) վիտամին D3[21]

Կենսասինթեզ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սնկերում և C. arbuscula-ում պարունակվող վիտամին D-ի մակարդակը բարձրանում է ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման արդյունքում։ [22][23] Այդ սնկերում պարունակվող էրգոստերոլը (պրովիտամին D2 ) ՈՒՄ-ի ազդեցությամբ վերափոխվում է պրեվիտամին D2-ի, որն էլ հետագայում փոխակերպվում է վիտամին D2ի։

Երբ թարմ սունկը կամ չորացրած փոշին միտումնավոր ենթարկում են արհեստական լուսային ճառագայթման, օգտագործելով արդյունաբերական ուլտրամանուշակագույն լամպեր, վիտամին D-ի կոնցենտրացիան դրանցում բարձրանում է։[24][25][26] Ճառագայթման գործընթացը չի առաջացնում սնկերի նշանակալի գունաթափում կամ սպիտակում։[27] Հաստատված է, որ թարմ սնկի սովորկան չափաբաժինը (մոտավորապես 60 գրամ), ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներով 5 րոպե մշակելիս, վիտամին D- ի պարունակությունը ավելանում է մինչեւ 80 մկգ կամ 3200 IU։[25]

Այս մեթոդով ստացված վիտամին D-ի բարձր մակարդակով Շամպինիոնները համարժեք են վիտամին D-ի հավելումներին և երկուսն էլ բարելավում են վիտամին D2-ի մակարդակը.[24]Ճառագայթման ենթարկված սնկերը և խմորասնկերից թխված հացը կենսամատչելի են ու բարձրացնում են արյան մեջ 25(OH) D մակարդակը.[24]։

Անվանումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էրգոստերոլի ճառագայթված պրեպարատներին ավելի վաղ տրվել է Վիոստերոլ անվանումն, որը ըստ էության համանուն է Էրգոկալցիֆերոլին։ Էրգոկալցիֆերոը թողարկվում և դուրս է գրվում տարբեր անվանումների տակ ներառյալ Դելտալին (Eli Lilly և Company), Դրիսդոլ (Sanofi-Synthelabo) և կալցիդոլ (Patrin Pharma):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Coulston Ann M., Boushey Carol, Ferruzzi Mario (2013)։ Nutrition in the Prevention and Treatment of Disease (անգլերեն)։ Academic Press։ էջ 818։ ISBN 9780123918840։ Արխիվացված օրիգինալից 2016-12-30-ին 
  2. 2,0 2,1 2,2 British national formulary : BNF 69 (69 ed.)։ British Medical Association։ 2015։ էջեր 703–704։ ISBN 9780857111562 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 WHO Model Formulary 2008։ World Health Organization։ 2009։ էջ 498։ ISBN 9789241547659։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  4. 4,0 4,1 4,2 «Ergocalciferol»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 30 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  5. Hamilton Richart (2015)։ Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition։ Jones & Bartlett Learning։ էջ 227։ ISBN 9781284057560 
  6. «Office of Dietary Supplements - Vitamin D»։ ods.od.nih.gov։ 11 February 2016։ Արխիվացված օրիգինալից 31 December 2016-ին։ Վերցված է 30 December 2016 
  7. Fischer Janos, Ganellin C. Robin (2006)։ Analogue-based Drug Discovery (անգլերեն)։ John Wiley & Sons։ էջ 451։ ISBN 9783527607495։ Արխիվացված օրիգինալից 2016-12-30-ին 
  8. «WHO Model List of Essential Medicines (19th List)»։ World Health Organization։ April 2015։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  9. Feral Priscilla, Hall Lee, Animals Friends of (2005)։ Dining with Friends: The Art of North American Vegan Cuisine (անգլերեն)։ Friends of Animals/Nectar Bat Press։ էջ 160։ ISBN 9780976915904։ Արխիվացված օրիգինալից 2016-12-31-ին 
  10. Bennett Beverly, Sammartano Ray (2012)։ The Complete Idiot's Guide to Vegan Living, Second Edition (անգլերեն)։ Penguin։ էջ Chapter 15։ ISBN 9781615642793։ Արխիվացված օրիգինալից 2016-12-30-ին 
  11. Holick M. F., Binkley N. C., Bischoff-Ferrari H. A., Gordon C. M., Hanley D. A., Heaney R. P., Murad M. H., Weaver C. M. (2011)։ «Evaluation, Treatment, and Prevention of Vitamin D Deficiency: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline»։ Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism 96 (7): 1911–1930։ PMID 21646368։ doi:10.1210/jc.2011-0385 
  12. Thacher TD, Fischer PR, Obadofin MO, Levine MA, Singh RJ, Pettifor JM (2010)։ «Comparison of Metabolism of Vitamins D2 and D3 in Children with Nutritional Rickets»։ Journal of Bone and Mineral Research 25 (9): 1988–1995։ PMC 3153403։ PMID 20499377։ doi:10.1002/jbmr.99 
  13. 13,0 13,1 Tripkovic L, Lambert H, Hart K, Smith CP, Bucca G, Penson S, Chope G, Hyppönen E, Berry J, Vieth R, Lanham-New S (June 2012)։ «Comparison of vitamin D2 and vitamin D3 supplementation in raising serum 25-hydroxyvitamin D status: a systematic review and meta-analysis.»։ The American Journal of Clinical Nutrition 95 (6): 1357–64։ PMC 3349454։ PMID 22552031։ doi:10.3945/ajcn.111.031070 
  14. Suda T, DeLuca HF, Schnoes H, Blunt JW (29 April 1969)։ «25-hydroxyergocalciferol: a biologically active metabolite of vitamin D2.»։ Biochemical and Biophysical Research Communications 35 (2): 182–5։ PMID 5305760։ doi:10.1016/0006-291X(69)90264-2 
  15. «IUPAC-IUB Joint Commission on Biochemical Nomenclature (JCBN): Nomenclature of vitamin D. Recommendations 1981.»։ European Journal of Biochemistry 124 (2): 223–7։ 17 May 1982։ PMID 7094913։ doi:10.1111/j.1432-1033.1982.tb06581.x 
  16. Bikle DD (20 March 2014)։ «Vitamin D metabolism, mechanism of action, and clinical applications.»։ Chemistry & Biology 21 (3): 319–29։ PMC 3968073։ PMID 24529992։ doi:10.1016/j.chembiol.2013.12.016 
  17. Houghton LA, Vieth R (October 2006)։ «The case against ergocalciferol (vitamin D2) as a vitamin supplement.»։ The American Journal of Clinical Nutrition 84 (4): 694–7։ PMID 17023693։ doi:10.1093/ajcn/84.4.694 
  18. «USDA nutrient database – use the keyword 'portabello' and then click submit»։ Արխիվացված օրիգինալից 2015-02-22-ին 
  19. Haytowitz DB (2009)։ «Vitamin D in mushrooms»։ Nutrient Data Laboratory, US Department of Agriculture։ Վերցված է 16 April 2018 
  20. Wang T, Bengtsson G, Kärnefelt I, Björn LO (2001)։ «Provitamins and vitamins D₂ and D₃ in Cladina spp. Over a latitudinal gradient: Possible correlation with UV levels»։ Journal of Photochemistry and Photobiology B: Biology 62 (1–2): 118–22։ PMID 11693362։ doi:10.1016/S1011-1344(01)00160-9 
  21. «Dr. Duke's Phytochemical and Ethnobotanical Databases»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-10-16-ին 
  22. «Provitamins and vitamins D₂ and D₃ in Cladina spp. over a latitudinal gradient: possible correlation with UV levels»։ Journal of Photochemistry and Photobiology. B, Biology 62 (1–2): 118–22։ September 2001։ PMID 11693362։ doi:10.1016/S1011-1344(01)00160-9 
  23. Haytowitz DB (2009)։ «Vitamin D in mushrooms»։ Nutrient Data Laboratory, US Department of Agriculture։ Վերցված է 16 April 2018 
  24. 24,0 24,1 24,2 «Photobiology of vitamin D in mushrooms and its bioavailability in humans»։ Dermato-Endocrinology 5 (1): 165–76։ January 2013։ PMC 3897585։ PMID 24494050։ doi:10.4161/derm.23321 
  25. 25,0 25,1 «Bringing Mushrooms Out of the Dark»։ MSNBC։ April 18, 2006։ Վերցված է August 6, 2007 
  26. «Safety assessment of the post-harvest treatment of button mushrooms (Agaricus bisporus) using ultraviolet light»։ Food and Chemical Toxicology 56: 278–89։ June 2013։ PMID 23485617։ doi:10.1016/j.fct.2013.02.009 
  27. «Vitamin D2 formation and bioavailability from Agaricus bisporus button mushrooms treated with ultraviolet irradiation»։ Journal of Agricultural and Food Chemistry 57 (8): 3351–5։ April 2009։ PMID 19281276։ doi:10.1021/jf803908q 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]