Էլժբետա Դրուժբացկայա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էլժբետա Դրուժբացկայա
Elżbieta Drużbacka.PNG
Ծնվել է1695
ԾննդավայրLesser Poland Voivodeship
Վախճանվել էմարտի 14, 1765(1765-03-14)[1][2]
Վախճանի վայրՏարնուվ, Lesser Poland Voivodeship
Մասնագիտությունգրող և բանաստեղծ
Լեզուլեհերեն[1]
ՔաղաքացիությունՌեչ Պոսպոլիտա
Ուշագրավ աշխատանքներQ20035342?
Elżbieta Drużbacka Վիքիպահեստում

Էլժբետա Դրուժբացկայա (լեհ.՝ Elżbieta Drużbacka, 1695 կամ 1698 - 14 մարտի 1765), Ռեչ Պոսպոլիտայի ժամանակաշրջանի լեհ բանաստեղծուհի և գրող, սարմատյան բարոկկոյի ներկայացուցիչ[3]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլժբետա Դրուժբացկայան սերում է Կովալսկիների լեհական ազնվականական տոհմից: Երիտասարդ տարիներին եղել է արքայադուստր Էլժբեթ Սինյավսկու շքախմբում: Կրթությունը ստացել է Կրակովում: 1720 թվականին ամուսնացել է գանձապետ Կազիմիր Դրուժբանսկու հետ: 1740 թվականին՝ ամուսնու մահից հետո, ընկերակցել է Սինյավսկիների, Լյուբոմիրսկիների, Սանգուշկովների և Կրասիցկիների ընտանիքներին: 1760 թվականին բնակություն է հաստատել Տարնուվի բերենարդինցիների վանքում, որտեղ էլ մահացել է 1765 թվականին:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլժբետա Դրուժբացկայայի ակտիվում առկա են կրոնական վիպերգություններ (նվիրված Մարիա Եգիպտացուն, Դավիդին, Մարիա Մագդալինային), բանաստեղծություններ և վեպեր, որոնց ֆաբուլան սկիզբ է առնում դիցաբանությունից, ժողովրդական բանահյուսությունից և ֆրանսիական արձակից: Հատկապես հետաքրքիր է «Տարվա չորս եղանակների նկարագիրը» պոեմը, որտեղ բնապատկերները հեռու են տարածված արկադյան ձևանմուշներից և արտացոլում են բանաստեղծուհու կողմից դրանց յուրօրինակ նուրբ գեղարվեստական ընկալումը: Հատկանշական են համարվում նրա «Ռոսկոլանիի ժառանգորդ իշխան Ադոլֆի պատմությունը», «Անտառի գովքը», «Քրիստոնյա արքայադուստր Էլեֆանտին Եփրատցու պատմությունը» պոեմները: Բացի այդ, նա համարվում է բազմաթիվ բարոյական դիդակտիկ ստեղծագործությունների հեղինակ, որտեղ նա փորձում է ներկայացնել ժամանակակից սովորույթները և դրանց բարելավման ուղիները: Այդ ստեղծագործություններից են «Լեհական սովորույթների բարելավման ուղիները», «Օրինակներ հավատացյալների համար և աստիճանական ամուսնություն սիրով»:

Էլժբետա Դրուժբացկայա

Հիմնական ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Dusza po wielu grzechach zabierając się do poprawy życia szuka po pustyniach S. Marii Egipcjanki, aby ją nauczyła sposobu pokuty szczerej i drogę pokazała do szczęśliwej wieczności, powst. 1746
  • Opisanie życia św. Dawida, króla izraelskiego, powst. przed 1750, fragmenty przedr. dr Prot Sowizdrzał (W. Kubacki), Odrodzenie 1947, nr 34
  • Święta Maria Magdalena jak wielką stała się ohydą płci białogłowskiej w grzechach swoich, tak wielką ozdobą w pokucie, stateczną w miłości Jezusa aż do śmierci krzyżowej, powst. przed 1750
  • Do tegoż J. O. Książęcia (J. J. Załuskiego) IMci na Bibliotekę publiczną warszawską, powst. przed 1750
  • Opisanie czterech części roku, powst. przed 1750
  • Fabuła o książęciu Adolfie, dziedzicu Roksolanii
  • Forteca do Boga wystawiona, piącią bram zamknięta, to jest dusza ludzka z piącią zmysłami
  • Snopek na polu życia ludzkiego związany
  • Trzy monarchinie
  • Punkta dla poprawienia zepsutych obyczajów polskich
  • Pochwała lasów
  • Skargi kilku dam w spólnej kompanii będących, dla jakich racyi z mężami swojemi żyć nie chcą
  • Zbiór rytmów duchownych, panegirycznych, moralnych i światowych W. Imci Pani Elżbiety z Kowalskich Drużbackiej, skarbnikowy żydaczewskiej, zebrany i do druku podany przez J. Z. R. K. O. W., Warszawa 1752, "Zebranie rytmów przez wierszopisów żyjących lub naszego wieku zeszłych pisanych", wyd. J. A. Załuski, t. 1 – 2 wydania; wydanie nast. pt. Poezje, t. 1-2, Lipsk 1837, Biblioteka Kieszonkowa Klasyków Polskich, t. 30-31, (zawiera: wszystkie 12 ww. tytułów, inne drobne utwory oraz elegie moralne U. Radziwiłła)
  • Historia chrześcijańska księżny Elefantyny Eufraty dowcipnym przemysłem... w wierszu polskim dokładnie ułożona, dla potomnej sprawczyny pamiątki do druku podana, Poznań 1769, fragmenty przedr. A. Lange Skarbiec poezji polskiej, seria I, t. 1, Warszawa 1903
  • Cefal i Prokris, wyd. I. Krasicki, Zabawy Przyjemne i Pożyteczne 1776, t. 13, przedr. A. Lange Skarbiec poezji polskiej, seria I, t. 1, Warszawa 1903
  • Życzenie od serca pochodzące JO książęciu... Sanguszkowi, marszałkowi Trybunału Koronnego, aby szczęśliwie funkcją swoją zaczął i zakończył, (XVIII wiek)
  • Przykładne z wiernej i statecznej miłości małżeństwo, fragm. i treść ogł. H. Biegeleisen Świt 1886
  • Raj białostocki. Refleksja nad śmiercią. (2 wiersze), wyd. W. Bojarski Sprawozdanie Dyrekcji cesarsko-królewskiego Gimnazjum w Przemyślu za rok szkolny 1895, Przemyśl 1895
  • Historia Ortobana, wyd. A. Lange Lamus 1912, t. 4
  • wiersze i drobne utwory znajdują się w czasopismach: Ateneum 1938, s. 422-424; Dziennik Wileński 1816; Pamiętnik Warszawski 1823; Rozmaitości, Lwów 1841, nr 27; Tygodnik Powszechny 1950, nr 45; Zabawy Przyjemne i Pożyteczne 1776, t. 13, (tu: Nie masz czego sobie życzyć długiego życia na tym świecie; Małżeństwo szczęśliwe. Tłum. z franc.; Małżeństwo złe; Do wnuka; Pożegnanie Ulissesa z synem Telemakiem; Lais)
  • wiersze rozproszone po czasopismach wyd. A. Lange Skarbiec poezji polskiej, seria I, t. 1, Warszawa 1903; kilka wierszy przedr.: J. Kott Poezja polskiego Oswiecenia. Antologia, Warszawa 1954; Wybór tekstów do dziejów kultury Wielkopolski, Poznań 1962
  • rękopisy znajdowały się: Biblioteka Krasińskich (zniszcz. 1944), Ossolineum, Biblioteka Uniwersytetu Wileńskiego, Biblioteka Suskiej

Ժողովածուներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • A. Lange zamierzał sporządzić wydanie zbiorowe E. Drużbackiej. Materiały do tego wydania znajdowały się do roku 1944 w Korbutianum, Warszawa, (por. W. Borowy "Drużbaciana", Pamiętnik Literacki, rocznik 41, 1950, s. 869)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. FemBio
  3. Stasiewicz, Krystyna (1992). Elżbieta Drużbacka, najwybitniejsza poetka czasów saskich. Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Olsztynie.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Barbara Sawczyk, Maria Sąsiadowicz, Ewa Stańczyk, Ocalić od zapomnienia... Patroni tarnowskich ulic. Tom 1, Tarnów 2003, 83-915445-2-4
  • E. Drużbacka (Pisarki polskie. Rekonesans na koniec stulecia - Instytut Książki)
  • Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 141-143
  • Zbiór rytmów na staropolska.pl