Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները
Die Leiden des jungen Werthers և Die Leiden des jungen Werther
Goethe 1774.JPG
Հեղինակ Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթե
Տեսակ գրական ստեղծագործություն
Ժանր նամակավեպ[1][2]
Թեմա lovesickness և ինքնասպանություն
Բնօրինակ լեզու գերմաներեն
Ստեղծման տարեթիվ 1774
Նկարագրում է Walheim
Երկիր Գերմանիա
Հրատարակման տարեթիվ 1774
Վիքիդարան Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները
Վիքիքաղվածք Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները
Die Leiden des jungen Werthers Վիքիպահեստում

«Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները» (գերմ.՝ Die Leiden des jungen Werthers[3]՝ առաջին հրատարակություներում և գերմ.՝ Die Leiden des jungen Werther ժամանակակիցներում), գերմանացի գրող Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի սենտիմենտալային էպիսթոլարական վեպ։ Առաջին անգամ տպագրվել է 1774 թվականին[4]։ Վեպում գերմանական իրականության պատկերի ֆոնին արտացոլվում են հերոսի՝ անձնական տառապանքները։

«Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները» վեպը դարձավ Գյոթեի երկրորդ գրական հաջողությունը «Գյոց ֆոն Բերլիխինգեն» դրամայից հետո։ Ինչպես դրաման, այնպես էլ նամակավեպը դասվում է «գրոհ և փոթորիկ» ուղղությանը։

«Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները» որոշ չափով կրում են ինքնակենսագրական բնույթ, այնտեղ Գյոթեն նկարագրել է իր պլատոնական սերը Շարլոտ Բուֆֆի նկատմամբ։ Գյոթեն նրա հետ ծանոթացել է 1772 թվականին, Վեցլարի կայսերական կամերալ դատարանում պրակտիկա անցնելու ժամանակ։ Սիրային պատմության ողբերգական վերջաբանի մոտիվը՝ Վերթերի ինքնասպանությունը, Գյոթեին ազդել է Կառլ Վիլհելմ Իերուզելեմի մահը, ով տառապում էր ամուսնացած կնոջ հանդեպ սիրուց։

Լոտտեի գրական կերպարը իր ծննդով պարտական է այդ ժամանակի Գյոթեի իր մյուս ընկերոջը՝ Մաքսիմիլիան ֆոն Լարոշին։

Հրատարակություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպի առաջին հրատարակությունը լույս է տեսել 1774 թվականի աշնանը, Լայպցիգի գրքի տոնավաճառի համար և անմիջապես դարձել է բեսթսելլեր։ Վերանայված հրատարակությունը լույս է տեսել 1787 թվականին։ Վեպը Գյոթեին փառք է բերել ամբողջ Գերմանիայում։

Արձագանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպի տարածումը Եվրոպայում առաջացրեց ինքնսպանությունների ալիք, որը հետագայում կոչվել է Վերթերի էֆեկտ։ Այս էֆեկտն այնքան ուժեղ էր, որ մի շարք իշխանություններ արգելել են գրքի տարածումը իրենց երկրում։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]