Եյ Բոնի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Եյ Բոնի
Yayi Boni.jpg
 
Կուսակցություն՝ անկախ քաղաքական գործիչ
Կրթություն՝ University of Abomey-Calavi?, Փարիզ Դոֆին համալսարան, Օռլեանի համալսարան և Շեյխ Անտա Դիոպի համալսարան
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ և բանկիր
Ազգություն յորուբաներ
Դավանանք ավետարանչականություն
Ծննդյան օր հուլիսի 1, 1952(1952-07-01)[1][2][3] (69 տարեկան)
Ծննդավայր Tchaourou, Borgou Department, Բենին
Քաղաքացիություն Flag of Benin.svg Բենին
Ամուսին Chantal Yayi?
 
Պարգևներ
Grand Cross of the National Order of Benin, Commander of the National Order of Benin, Grand Cross of the National Order of the Ivory Coast, National Order of Niger, Commander of the National Order of the Lion, National Order of Merit - Athir v.1 (Algeria) - ribbon bar.gif, National Order of Chad, The National Order of Burkina Faso և Մալիի ազգային շքանշան

Թոմ Եյ Բոնի (ֆր.՝ Thomas Yayi Boni, հուլիսի 1, 1952(1952-07-01)[1][2][3], Tchaourou, Borgou Department, Բենին), 2006 թվականի ապրիլի 6-ից մինչև 2016 թվականի ապրիլի 6-ը եղել է Բենինի նախագահը։ Աֆրիկյան միության նախագահը 2012 թվականի հունվարի 29-ից մինչև 2013 թվականի հունվարի 27-ը[4][5]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բոնին ծնվել է Չաուրու քաղաքում՝ Դագոմեի ֆրանսիական գաղութում։ Նա կրթություն է ստացել Պարակուի դեպարտամենտի մայրաքաղաքում, այնուհետև ուսանել Բենինի ազգային համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետում։ Նա ուսումնասիրել է բանկային գործ Դակարի (Սենեգալ), ապա տնտեսության և քաղաքականության Օռլեանի համալսարանում, որտեղ նա պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն[5][6]։

Բոնին, լինելով մահմեդական ընտանիքից[7], հետևել է բողոքականությանը[5]։ Նա ունի հինգ երեխա, որոնցից երեքը Բենինի վարչակազմում պաշտոններ են զբաղեցնում[5]։

Բանկային գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բոնին 1980-1988 թվականներին աշխատել է Արևմտյան Աֆրիկայի պետությունների Կենտրոնական բանկում՝ դառնալով տնօրենի տեղակալ Դակար քաղաքում տեղակայված կենտրոնակայանում։ 1988 թվականին նա դարձել է Արևմտյան Աֆրիկայի Դակար քաղաքի մասնագիտական զարգացման բանկային հետազոտությունների կենտրոնի փոխտնօրեն։ 1992 թվականից մինչև 1994 թվականն աշխատել է նախագահ Բենին Նիսեֆոր Սոգլոյի աշխատասենյակում, որը պատասխանատու է դրամավարկային և բանկային քաղաքականության համար։ Վերջապես, 1994 թվականին նա նշանակվել է արևմտաաֆրիկյան զարգացման բանկի նախագահ[6], որի աշխատանքի համար նա արժանացել է Ֆրանսիայի Հանրապետության արժանիքների ազգային շքանշանի։

Պետական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2006 թվականի մարտի 5-ին կայացած նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում Բոնին ստացել է ձայների 32 տոկոսը։ Ադրիեն Հունգբեջին կուսակցությունից դուրս է եկել Ժողովրդավարական թարմացման համար, ստացել է 25 տոկոս, զբաղեցնելով երկրորդ տեղը։ Մարտի 19-ին կայացած ընտրությունների երկրորդ փուլում Բոնին հաղթել է՝ հավաքելով ընտրողների ձայների 75 տոկոսը[6]։ 2011 թվականին առաջին փուլում վերընտրվել էստանալով ձայների 54 տոկոսը[5]։

Մահափորձեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախագահի աշխատակազմի մամուլի ծառայության հայտարարության համաձայն 2007 թվականի մարտի 15-ին Բոնին ողջ է մնացել իր վրա կատարված մահափորձից հետո։ Բոնիի վրա հարձակվել են Իքեմոն գյուղից ոչ հեռու գտնվող վայրում, երբ 2007 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում Ուեսե քաղաքում ընտրարշավից հետո հանրահավաքից վերադառնալիս է եղել։ Հարձակվողները փակել են ճանապարհը, կրակել են այն ավտոմեքենայի վրա, որտեղ պետք է լիներ նախագահը, սակայն Բոնին այդ օրը այլ մեքենայում էր գտնվում։ Մի քանի մարտիկներ վիրավորվել են փոխհրաձգության ընթացքում[8]։

2012 թվականին հայտարարվել էր նախագահի դեմ մահափորձի (թունավորման) մասին, որում մեղադրվում էր նախընտրական արշավի նախկին մտերիմ դաշնակից և հովանավոր Բոնի-Պատրիս Թալոնը։ Ձերբակալվել են մի քանի մարդ, սակայն հետագայում բոլոր մեղադրյալները ստացել են նախագահական ներում[9]։

Իմպիչմենտի փորձ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2010 թվականի օգոստոսին Բոնին փորձել էր իմպիչմենտ հայտարարել, սակայն ընդդիմության անհրաժեշտ թվով ձայներ հավաքել չհաջողվեց։ Նախագահին պաշտոնանկ անելու փորձը տեղի է ունեցել ֆինանսական բուրգի սկզբունքով գործող «ICC Services» միկրոֆինանսական կազմակերպության սնանկացման ֆոնին, երբ միջոցներից զրկվել է մոտ 100 հազար մարդ։ Ընդդիմությունը նախագահին մեղադրել է այն բանում, որ կառավարությունը աչք է փակել «ICC Services»-ի գործունեության վրա, իսկ ընկերության ղեկավարությունը մոտիկից ծանոթ է եղել որոշ բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ[9]։

Միջնորդություն Բուրկինա Ֆասոյում 2015 թվականի հեղաշրջման ժամանակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Բոնին Սենեգալի նախագահ Մակի Սալլի հետ համատեղ հանդիպում է ունեցել հեղաշրջման առաջնորդ Ժիլբեր Դյենդրեի հետ[10]։ Այդ հանդիպման արդյունքում նա հայտարարել է, որ Բուրկինա Ֆասոյում աշխատանքը կվերսկսի անցումային շրջանի կառավարությունը՝ Միշել Կաֆանդոյի գլխավորությամբ[11][12]։

2016 թվականից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2021 թվականի սեպտեմբերին Պատրիս Թալոնը և Թոմաս Բոնի Յայը ՝ մտերիմ թշնամիներ դարձած քաղաքական դաշնակիցները, հանդիպեցին Կոտոնուի Մարինա պալատում։ Այս դեմ առ դեմ հանդիպման ընթացքում Թոմաս Բոնի Յայը Պատրիս Թալոնին ներկայացրեց մի շարք առաջարկություններ և խնդրանքներ, որոնք վերաբերում էին մասնավորապես «քաղբանտարկյալների» ազատ արձակմանը[13]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  2. 2,0 2,1 Roglo — 1997. — ed. size: 8549233
  3. 3,0 3,1 Munzinger Personen (գերմ.)
  4. Президент Бенина возглавил Африканский союз
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Яйи, Тома Бони — ТАСС
  6. 6,0 6,1 6,2 Яйи Бони - президент Бенина
  7. Новый президент Бенина — Яйи Бони (անգլ.)
  8. «Стрельба по президентскому конвою и неудавшееся покушение на Яйи Бони» Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine. — 16 марта 2007(անգլ.)
  9. 9,0 9,1 Кусов Виталий։ «Бони Яи Тома: президент Бенина, биография и правление»։ Правители Африки: XXI век (ռուսերեն)։ Վերցված է 2018-07-20 
  10. В Буркина-Фасо посредники предложили путчистам вернуть на должность смещенного президента Archived 2015-09-23 at the Wayback Machine. — Новости@Mail.ru, 19 сентября 2015
  11. Буркина-Фасо вернется к гражданскому правлению после военного переворота Archived 2015-09-23 at the Wayback Machine. — Новости@Mail.ru, 19 сентября 2015
  12. Президент Бенина объявил о возвращении свергнутого правительства Буркина-ФасоLenta.ru, 20 сентября 2015
  13. Exclusif – Bénin : au cœur du tête-à-tête entre Patrice Talon et Thomas Boni YayiJeune Afrique, 22-09-2021