Դիլարամի մատ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
«Դիլարամի մատ»
abcdefgh
8
Chessboard480.svg
b8 black rook
g8 black king
f6 white pawn
g6 white pawn
a4 white king
c4 black knight
g4 white knight
h4 white rook
h3 B l
b2 black rook
h1 white rook
8
77
66
55
44
33
22
11
abcdefgh
Սպիտակները սկսում են և հաղթում

Դիլարամի մատ, անհայտ հեղինակի միջնադարյան մանսուբ (շախմատային դիրք Ստամբուլի թանգարանում պահվող 1140 թվականի մագաղաթից)[1], որում մատը ստացվում է երկու նավակների զոհաբերությամբ։ Որոշ հրատարակություններում որպես հեղինակ նշվում է շատրանջի արաբ վարպետ աս-Սուլին[2].

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանումը ծագում է պարսիկ բանաստեղծ Ֆիրդուսի ալ-Թահիթալի 1503 թվականի շախմատային մի ձեռագրում ներկայացվող սիրային պատմությունից։ Դիլարամը (պարսկերեն՝ «հանգիստ սիրտ») շախմատի մոլի սիրահար վեզիրի կինն էր։ Մի օր նա խաղում է ուժեղ մրցակցի հետ։ Նրա բախտը չի բերում, և նա տանուլ է տալիս ողջ ունեցվածքը։ Այդժամ, տարվելով խաղով, նա անում է վերջին խաղադրույքը՝ գեղեցկուհի Դիլարամին։ Վճռորոշ այդ պարտիայում նրա գործերը կրկին վատ են դասավորվում։ Սպիտակ արքային վտանգ է սպառնում բոլոր կողմերից։ Բայց խաղին հետևող Դիլարամն այդ դիրքում նկատում է հրաշագեղ փրկություն և բացականչում է. «Զոհաբերի՜ր երկու ռուխը (արաբերեն՝ «նավակ») և փրկի՜ր ինձ»[3]։ Այդ հուշումից հետո վեզիրը գտնում է գեղեցիկ կոմբիանցիան և հաղթում.

1.Նh8+ Ա։h8
2.Аf5+ Աg8
3.Նh8+ Ա։h8
4.g7+ Աg8
5.Ձh6×

h3 դաշտում ալֆիլ (А) է («ալֆիլ»՝ արաբերեն «փիղ»), որը փղի «նախնին» է և կարող էր անկյունագծով ցատկել միայն մեկ դաշտի վրայով, ձիու պես ցատկելով նաև այլ խաղաքարերի վրայով։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ֆ. Ս. Բոնդարենկո, Շախմատային էտյուդի կազմավորումը։ Կիև, 1980, էջեր 13—14
  2. Շախմատ։ Հանրագիտարանային բառարան, էջ 113
  3. A History of Chess, bottom of p.311, by H.J.R. Murray, publ. Oxford at the Clarendon Press