Դերսիմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Դերսիմը 1911 թ-ին
Մնձուր գետի ակունքները Օվաճըգ գավառակում

Դերսիմ, ներկայիս Թուրքիայի Թունջելի նահանգի տարածքի օսմանյան տիրապետության շրջանում (մինչև 1936 թ.) ընդունված անունը։ Պատմական Հայաստանի Ծոփաց աշխարհը։ Տարածվում է հին Դարանաղի գավառից հարավ և Քղիից (Խորձեան գավառ) արևմուտք։ Գտնվում է Հայկական Տավրոսի արևմտյան ճյուղի շրջանում։ Դերսիմի միջով է հոսում Մնձուր գետը։

Հայկական բազմաթիվ աղբյուրների համաձայն՝ Դերսիմի հյուսիսում՝ պատմական Եկեղյաց գավառում էին գտնվում հայոց հեթանոսական կրոնի՝ Արամազդի, Անահիտի ու Միհրի մեհյանները։ Շրջանը քեմալական իշխանության օրոք վերանվանվեց Թունջելի:

Պատմական Դերսիմը բաժանված էր երկու մասի՝ Դաշտային և Լեռնային։ Դաշտային Դերսիմն ընդգրկում էր հայ, զազա և ղզլբաշ բնակչություն ունեցող Դերջանի ու Չարսանճագի գավառները, իսկ Լեռնային Դերսիմը` Խութաց Ձորն ու Տուժիկ Պապա լեռը ըստ Խորենացու` Առյուծ լեռը:

Դերսիմի բարձրավանդակը զբաղեցնում է 8-10 հազար կմ² տարածություն։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրյակին մտել է Խարբերդի նահանգի կազմի մեջ՝ կազմելով առանձին գավառ։ Դերսիմի գավառը բաժանվել է Դերսիմ, Խոզաթ, Ղզլքիլիսա, Մեծկերտ, Չարսանջակ, Չմշկածագ և Օվաճըգ գավառակների։

Ըստ ավանդության Դերսիմ տեղանունը ծագում է հայ քահանա Տեր Սիմոն անունից, որը թուրքական ներխուժումների շրջանում իբր համոզել է հայ բնակչությանը հավատափոխ լինել՝ ընդունել ալևիություն և դրանով խուսափել կոտորվելուց։

Ներկայիս բնակչությունը հիմնական մասը ալևի զազաներն են։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]