Գուա (շիմպանզե)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գուա
Տեսակշիմպանզե և գրական ստեղծագործություն
Սեռիգական
Ծնվել էնոյեմբերի 15, 1930(1930-11-15)
ԾննդավայրՀավանա, Կուբա
Մահացել էդեկտեմբերի 21, 1933(1933-12-21) (3 տարեկանում)
Գուան և Դոնալդը
Nuvola apps kaboodle.svg Արտաքին տեսաֆայլեր
Nuvola apps kaboodle.svg Քելոգները, Դոնալդը և Գուան

Գուա, շիմպանզե, ում գիտնականներ Լուելա և Ուինթրոփ Քելոգները մեծացրել են իրենց նորածին որդու՝ Դոնալդի հետ մեկտեղ: Գուան առաջին շիմպանզեն էր ԱՄՆ-ում, ում ընդգրկել են այսպես կոչված խաչաձև դաստիարակության ուսումնասիրություններում:

Գուան ծնվել է 1930 թվականի նոյեմբերի 15-ին Հավանայում:

Գուային հանձնել են Քելոգների ընտանիքին, երբ նա դեռ յոթ ամսական էր: Իսկ այդ ժամանակ նրանց որդի Դոնալդը տասը ամսական էր: Ինն ամիս շարունակ նրանք շիմպանզեին և երեխային մեծացնում են միասին որպես քույր և եղբայր: Այս ողջ ընթացքում Քելոգները տեսանկարահանում են նրանց զարգացման գործընթացը:

Այս ուսումնասիրության նպատակն էր պարզել՝ արդյո՞ք կապիկը կդրսևորի մարդու պահվածք, և որ ամենակարևորն է, արդյո՞ք կկարողանա խոսել: Փորձարկման նախնական շրջանում ամեն ինչ բարեհաջող էր անցնում: Գուան սովորել էր երկու ոտքերի վրա քայլել, ինքնուրույն օգտագործել բաժակ և գդալ և որոշ հանձնարարություններ կատարել[1]: Շիմպանզեները մարդուց ավելի արագ և շուտ են զարգանում: Արդյունքում Գուան ավելի արագ և հեշտությամբ էր նոր երևույթներ սովորում, քան Դոնալդը: Կար մեկ ալլ ակնհայտ տարբերություն երեխայի և կապիկի միջև: Գուան մարդկանց ճանաչում էր նրանց հոտից և հագուստից, իսկ Դոնալդը՝ դեմքերից:

Երբ Դոնալդը տասնվեց ամսական էր, նա արդեն կարողանում էր բառեր արտասանել: Գուան այդ ժամանակ մեկ տարեկանից էլ ավել էր, սակայն այդպես էլ չէր սովորել խոսել:

Գիտափորձից ինն ամիս անց՝ 1932 թվականի մարտի 28-ին, Քելոգները պաշտոնապես դադարեցրին այն, քանի որ Դոնալդը սկսել էր նմանակել կապիկի ձայները: Գուային վերադարձրին Ֆլորիդայի Օրինջ Պարկ, որտեղից էլ ժամանակին նրան որդեգրել էին:

1933 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Գուան մահացավ թոքաբորբից: Չէր անցել անգամ մեկ տարի, որ նրան բաժանել էին իր «եղբորից»: Գուայի երեք տարեկանը նոր էր լրացել:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Little 'Chimp' Proves Smarter Than Human Baby After 1 Year»։ The Montreal Gazette։ Reuters։ July 27, 1954 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]