Գոթական այբուբեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գոթական այբուբեն
Gutisk.svg
Տեսակ natural script
Կազմված է 27 տառեր
Ստեղծվել է 300—500
Հեղինակ Վուլֆիլ եպիսկոպոս
Ժառանգված համակարգ մոդելավորվել է հունականից, լատինական այբուբենից և ռուներից
Եղբայրական համակարգ հունական
ISO 15924 Goth
Gothic alphabet Վիքիպահեստում

Գոթական այբուբենը գրերի համակարգ է, որով գրված են IV դար—VI դարերի գոթերի մշակութային հուշարձանները։ Գրերի ստեղծումը վերագրում են Վուլֆիլ եպիսկոպոսին, ով IV դարում թարգմանեց Ավետարանը գոթերեն: Մինչ այդ գոթերը օգտագործում էին ռուներ, սակայն Վուլֆիլան համարեց այդ գրային համակարգը կապված հեթանոսության հետ և չցանկացավ ռուները օգտագործել սրբազան գրքերի թարգմանության համար։

Գոթական այբուբենը ստեղծվեց հունական այբուբենի հիման վրա՝ փոխառումներով լատինական այբուբենից, իսկ տառերի անվանումները ծագում ունեն ռուների անուններից։

Տառերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինչպես հուներենում, գոթական տառերը օգտագործվել են նաև որպես թվեր։ Այդ դեպքում տառի վերևում դրվում էր կետ կամ գիծ։

Տառ Տրանսլիտ Անվանում Թվային նշանակություն XML/HTML
𐌰 a a Α ahsa / aza 1 𐌰
𐌱 b b Β bairkan / bercna 2 𐌱
𐌲 g g Γ giba / geuua 3 𐌲
𐌳 d d Δ dags / daaz 4 𐌳
𐌴 e e Ε aiƕus / eyz 5 𐌴
𐌵 q q Π qairþra (qairthra) / qertra 6 𐌵
𐌶 z z Ζ ezec 7 𐌶
𐌷 h h H hagl / haal 8 𐌷
𐌸 þ þ, th Θ þiuþ (thiuth) / thyth 9 𐌸
𐌹 i i Ι eis / iiz 10 𐌹
𐌺 k k Κ kusma / chozma 20 𐌺
𐌻 l l Λ lagus / laaz 30 𐌻
𐌼 m m Μ manna 40 𐌼
𐌽 n n Ν nauþs (nauths) / noicz 50 𐌽
𐌾 j j jer / gaar 60 𐌾
𐌿 u u urus / uraz 70 𐌿
𐍀 p p Π pairþra (pairthra) / pertra 80 𐍀
𐍁 90 Ϟ koppa 90 𐍁
𐍂 r r R raida / reda 100 𐍂
𐍃 s s S sauil / sugil 200 𐍃
𐍄 t t Τ teiws / tyz 300 𐍄
𐍅 w w Υ winja / uuinne 400 𐍅
𐍆 f f F faihu / fe 500 𐍆
𐍇 x x X iggws / enguz 600 𐍇
𐍈 hw ƕ, hw ƕair / uuaer 700 𐍈
𐍉 o o Ω oþal (othal) / utal 800 𐍉
𐍊 900 Ϡ sampi 900 𐍊