Գամլա (արգելոց)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox plant.png
Գամլա
Gamla on the Golan 1995.jpg
Տեսակբնության հատուկ պահպանվող տարածք
ԵրկիրFlag of Israel.svg Իսրայել
ՎարչատարածքՀյուսիսային մարզ
Հիմնվել էհունվարի 9, 2003
Գամլա (արգելոց)ը գտնվում է Իսրայելում
Գամլա (արգելոց)

Գամլայի արգելոց (եբրայերեն՝ גמלא‎), արգելոց, գտնվում է Գոլանի բարձունքների կենտրոնական մասում՝ Կացրին քաղաքից մոտ 20 կմ հարավ։ Տարածքը արգելոց է հայտարարվել 2003 թվականի հունվարի 9-ին, արգելոցի մակերեսը կազմում է 8380 դունամ (8,3 կմ²)։

Գամլայի արգելոցը ներառում է երկու գետերի հովիտներ՝ Դալիոթ գետը և Գամլա գետը, և ձգվում է Գամլա գետի երկայնքով մինչև Գամլա ջրվեժը, որն Իսրայելում ամենաբարձրն է (51 մ)։ Արգելոցի տարածքում գտնվում են հին Գամլա քաղաքի ավերակները և արծիվների դիտակերկման կայանը[1]։

2010 թվականին արգելոցը վնաս էր կրել անտառային խոշոր հրդեհից, որն առաջացել է մարտական ​​վարժությունների ընթացքում հրետանուց արձակված արկից։

Հին քաղաք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեսք վերևից

Գամլա քաղաքը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 81 թվականին Ալեքսանդր Յանայի կառավարման օրոք, որը Գոլանի բարձունքները կցեց Հասմոնյան թագավորությանը։ Քաղաքի անվանումը գալիս է «գամալ» բառից (եբրայերեն՝ גמל‎ — ուղտ), քանի որ այն բլուրը, որի վրա գտնվում էր քաղաքը, նման է ուղտի սապատի[2]։ Որպես Գոլանի մայրաքաղաք՝ քաղաքը գոյատևեց մոտ 150 տարի։ Հակահռոմեական ապստամբության շրջանում այն ​​դարձավ ապստամբների հենակետերից մեկը։ Հռոմեացիների կողմից Մ.թ. 67 թվականին Գամլայի գրավումը նկարագրվել է դեպքերի ականատես Հովսեփոս Փլավիոսի «Հրեական պատերազմ» աշխատության մեջ, գիրք 4, մաս 1։

Գամլայի ճշգրիտ գտնվելու վայրը մնացել էր անհայտ մինչև 1968 թվականը[3]։ 1970-1980-ական թվականներին այստեղ իրականացվեցին ինտենսիվ հնագիտական ​​պեղումներ[4].[5][6]։ Տեղանքի բարդության պատճառով բոլոր աշխատանքներն իրականացվել են ձեռքով՝ առանց որևէ մեքենայացման։ Երկրորդ շրջանում, բացի հնագիտական ​​հետազոտությունից, աշխատանք է տարվել նաև զբոսաշրջային վայր ստեղծելու ուղղությամբ՝ ճանապարհի կառուցում, ձևավորում, վերակառուցում և այլն[4]։

Դիտարկման կայան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սպիտակագլուխ անգղների դիտարկման կայան

Գամլայի արգելոցում ապրում է Իսրայելում գտնվող սպիտակագլուխ անգղների ամենամեծ զանգվածը։ Անգղի բույները տեղակայված են անմիջապես արգելոցի դիտարկման տախտակամածի տակ։ Արգելոցում տեղադրվել է մոնիտորինգի հատուկ համակարգ, որն արգելոցի աշխատակիցներին թույլ է տալիս իրական ժամանակում հսկողություն իրականացնել, ինչպես նաև դիտել տարվա ընթացքում գրանցված տեսանյութերը[7]։ 2004 թվականին շատ անգղներ սատկեցին՝ թունավորվելով գյուղատնտեսական թույնով[8]։ Արգելոցի անձնակազմը և կամավորները ստիպված էին փրկել առանց թխսկանի մնացած ձվերը և երիտասարդ թռչուններ աճեցնել։

Դոլմեններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արգելոցում գտնվում են նաև մոտ 700 նեոլիթյան դոլմեններ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Гамла»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-10-25-ին։ Վերցված է 2021-01-23 
  2. Rocca S. The Forts of Judaea 168 BC – AD 73. — Oxford: Osprey Publishing, 2008. — P. 40. — 64 p. — ISBN 978-1-84603-171-7
  3. Гамла՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում
  4. 4,0 4,1 דני שיאון וצבי יבור.։ «תולדות החפירות» (եբրայերեն)։ רשות העתיקות։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-21-ին։ Վերցված է 2013-4-15 
  5. Парнис А.։ «Гамла – древняя столица Голанских высот»։ parnis.co.il։ Վերցված է 2013-4-10 
  6. Milstein F.։ «Gamla, A Graphic Reconstruction of the Synagogue» (անգլերեն)։ Israel Antiquities Authority։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-21-ին։ Վերցված է 2013-4-15 
  7. Gamla Nature Reserve Archived 2013-04-30 at WebCite
  8. «Экологическая тревога в Израиле: гибнут орлы»։ sem40.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-29-ին։ Վերցված է 2013-4-29 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կիրճի համայնապատկեր