Բորսայի շենք (Կալինինգրադ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museum Silhouette.svg
Բորսայի շենք
Kaliningrad 05-2017 img06 Stock Exchange.jpg
Տեսակֆոնդային բորսա և ՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ
ԵրկիրFlag of Russia.svg Ռուսաստան
ՏեղագրությունԿալինինգրադ
Ճարտարապետական ոճնեոռենեսանս
Հիմնադրված է1875
Ժառանգության կարգավիճակՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ
Կոորդինատներ: 54°42′18.300000098802″ հս․ լ. 20°30′27.270000099997″ ավ. ե. / 54.70508333336077555° հս․. լ. 20.50757500002777789° ավ. ե. / 54.70508333336077555; 20.50757500002777789

Քյոնիգսբերգյան բորսայի շենք (ռուս.՝ Здание кёнигсбергской биржи), Կալինինգրադի տեսարժան վայրերից մեկը, ճարտարապետական հուշարձան: Շենքը գտնվում է Պրեգոլյա գետի ափին, Էստակադային կամրջի կողքին:

Հասցեն` Ռուսաստան, ք. Կալինինգրադ, Լենինյան պողոտա, տուն 83:

Ներկայումս շենքում տեղակայված է Կալինինգրադի մարզի Մշակույթի նախարարության, մշակույթի և երիտասարդության մարզային կենտրոնը:

Բորսայի շենքի տեսքտ նախքան Հայրենական մեծ պատերազմ

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բորսայի հյուսիսային ճակատը հին բացիկի վրա

Մինչև մեր օրերը պահպանված բորսայի շենքը, Քյոնիգսբերգում այդ կարգի առաջին շենքը չէր: Կնայպհոֆյան առաջին բորսան կառուցվել է 1623 թվականին փայտից, ներկայիս բորսայի դիմաց (այսինքն գետի հակառակ ափին): 18-րդ դարի վերջին առաջին բորսայի փայտե շենքը բավականին խարխլվել էր, և 1798 թվականին նույն տեղում կառուցեցին նոր շենք: Սակայն երկու տարի հետո այն հրդեհվեց և 1801 թվականին նույն տեղում կառուցվեց բորսայի երրորդ, «նախավերջին» շենքը, որը գոյատևեց մինչև 1875 թվականը և քանդվեց այն պատճառով, որ խանգարում էր փողոցի կայունացմանը[1]:

Կնայպհոֆի հետ մեկտեղ իր բորսան ուներ նաև Ալտշտադտը: Ալտշտադտյան բորսան լողացող էր, այն գտնվում էր Պրեգոլիի ափին կայանված լաստանավի վրա: Սկզբում, 1699 թվականից, ալտշտադտյան բորսան կայանված էր Լավոչնի կամրջի մոտ, իսկ 1717 թվականից այն տեղափոխվեց ներկայիս Համաշխարհային օվկիանոսի թանգարանի շրջան (մոտավորապես այն տեղում, որտեղ կայանված է Б-413 ստորջրյա սուզանավը): Սակայն 1728 թվականից Քյոնիգսբերգի բոլոր առևտրական գործարքները սկսեցին իրականացվել Կնայպհոֆի բորսայում և Ալտշտադտյան բորսան դադարեցրեց իր գործունեությունը: Քյոնիգսբերգի երրորդ քաղաքը` Լյոբենիխտը, երբեք չի ունեցել իր բորսան[1]:

Բորսայի նոր շենքը կառուցվել է ճարտարապետ Կ. Մյուլերի կողմից, որին հրավիրել էին Բրեմենից: Շինարարությունը սկսվեց 1870 թվականին, իսկ 1875 թվականի մարտի 6-ին տեղի ունեցավ շենքի հանդիսավոր բացումը: Բորսան օգտագործվում է ոչ միայն սակարկությունների անցկացման համար, այլև այնտեղ կազմակերպվում էին ցուցահանդեսներ և համերգներ[2]:

Բորսայի շենքին զգալի վնասներ է պատճառվել 1944 թվականին բրիտանական ավիացիայի կողմից Քյոնիգսբերգի ռմբակոծության ժամանակ: Պատերազմից հետո ավելի քան երկու տասնամյակ շենքն ավերակ էր և օգտագործվում էր միայն պատերազմի մասին ֆիլմերի տեսարաններ նկարահանելիս: Մասնավորապես բորսայի ավերակներում է նկարահանվել «Զինվորի հայրը» ֆիլմի վերջին տեսարանները[1]:

1960 թվականին ՌՍՖՍՀ Նախարարների խորհրդի որոշմամբ շենքին տրվել է հանրապետական նշանակության ճարտարապետական հուշարձանի կարգավիճակ[1] և միայն 1967 թվականին շենքում վերականգնման աշխատանքներ իրականացվեցին, արտաքին տեսքը թողնելով մինչպատերազմականին մոտ, ներսակողմը զգալիորեն վերափոխվեց: Վերակառուցումից հետո շենքը օգտագործվում էր որպես Ծովայինների մշակույթի պալատ[2]:

Ճարտարապետական առանձնահատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վահանակիր առյուծը

Բորսայի շենքը կառուցվել է Քյոնիգսբերգին ոչ յուրահատուկ իտալական նեոռենեսանսի դասականության տարրերի տարբերակով: Շենքը բաղկացած է երկու հիմնական մասերից մեծ երկկողմանի դահլիճից (35 մ երկարություն, 22 մ լայնություն և 19 մ բարձրություն) և դեպի գետը նայող ծածկած պատկերասրահից: Բորսայի դահլիճը իր մեծությամբ երկրորդն էր Քյոնիգսբերգում, քաղաքի ամրոցի մոսկովիտների սրահից հետո: Դեպի դահլիճ և պատկերասրահ տանող սանդուղքները յուրահատուկ էին: Շենքի ներսակողմը զարդարված էր վերածննդի ոճով: Շենքը զարդարված էր քյոնիգսբերգցի քանդակագործ Էմիլ Հունդրիզերի քանդակագործական աշխատանքներով, գլխավոր մուտքի աստիճանների երկու կողմերում տեղադրված են երկու վահանակիր առյուծներ (պահպանվել են) և տանիքի անկյուններում տեղադրված աշխարհի չորս կողմերը խորհրդանշող արձաններ (ներկայումս չեն պահպանվել): Բորսայի շենքի երկարությունը 73 մ է, լայնությունը` 23 մ, այն կանգնած է 12-ից 18 մ երկարությամբ 2202 ցահենասյուների վրա:   [2]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Д. Яшина. «Кёнигсберг и биржа. Жители называли её „маленькой Венецией“». // «Новые колёса» : газета. —Калининград, 2010. — № № 191 (27 мая).
  2. 2,0 2,1 2,2 Коллектив авторов Глава 4. Искусство и культура // Кёнигсберг Калининград: иллюстрированный энциклопедический справочник / Под общей редакцией А. С. Пржездомского. — Калининград: Янтарный сказ, 2005. — С. 92—94. — 800 с. — ISBN 5 7406 0840 5

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]